Anna Rogala

Neurologia została uznana za jeden z oficjalnych priorytetów polityki zdrowotnej państwa, ale – jak podkreślali eksperci podczas sesji prezydenckiej VIII Konferencji Naukowo-Szkoleniowej Polskiego Towarzystwa Neurologicznego w Białymstoku – samo wpisanie zdrowia mózgu na listę najważniejszych obszarów nie wystarczy. Środowisko lekarzy i ekspertów jasno wskazuje, że potrzebne są konkretne decyzje organizacyjne, finansowe oraz legislacyjne. - Jeśli rząd i minister zdrowia powiedzieli, że zdrowie mózgu ma być priorytetem, oczekujemy, że ta deklaracja przełoży się na konkrety – mówiła dr n. ekon. Małgorzata Gałązka-Sobotka, prowadząca debatę.

Oś jelitowo-naczyniowa coraz częściej pojawia się w dyskusjach o nadciśnieniu tętniczym, stanie zapalnym i chorobach układu krążenia. Choć badania nad mikrobiotą są jednym z najbardziej interesujących obszarów współczesnej medycyny, wciąż należy ostrożnie oddzielać korelacje od dowodów na związek przyczynowo-skutkowy. – Nie ulegałbym temu, co Anglosasi określają jako hype. To raczej jeden z wielu możliwych czynników, które mogą przyczyniać się do patologii – zaznacza prof. Marcin Ufnal.

Przewlekła pokrzywka spontaniczna, hidradenitis suppurativa, łysienie plackowate, ciężki wyprysk rąk, bielactwo czy uogólniona łuszczyca krostkowa to choroby, w których eksperci apelują o szerszy dostęp do nowoczesnych terapii. Jak podkreśla prof. Irena Walecka, w części z nich stawką jest nie tylko poprawa jakości życia pacjentów, ale także zapobieganie trwałym powikłaniom, a w niektórych przypadkach nawet ratowanie życia.

Aż 90 proc. pacjentów z nadciśnieniem tętniczym w Polsce powinno docelowo otrzymywać leczenie złożone. „Często lepszym krokiem jest modyfikacja dawki i wybór silniejszej tabletki dwuskładnikowej” – wskazuje prof. Krzysztof J. Filipiak. Ekspert analizuje wytyczne dotyczące terapii jedno-, dwu- i trójlekowych oraz podpowiada, kiedy warto zmodyfikować dotychczasowe leczenie.

Konkurs „Supertalenty w Medycynie” to nie tylko wyróżnienie dla młodych lekarzy i naukowców, lecz także forma budowania prestiżu polskiej nauki. - Ta inicjatywa dodaje wiatru w skrzydła i pozwala promować młode talenty, które niewątpliwie mamy w polskiej medycynie - wskazuje Agata Łapińska-Smolińska, prezeska zarządu Naukowej Fundacji Polpharmy.

Wprowadzenie leczenia przyczynowego i powszechnego skriningu noworodków zmieniło naturalny przebieg rdzeniowego zaniku mięśni (SMA) w Polsce. Obecne opcje terapeutyczne pozwalają uzyskać u dzieci przedobjawowych rozwój zbliżony do prawidłowego, a u chorych objawowych – realną poprawę stanu funkcjonalnego. - U dzieci leczonych od urodzenia nie obserwujemy już klasycznego, dramatycznego obrazu klinicznego, który jeszcze kilka lat temu był typowy dla SMA typu 1 – podkreśla prof. Katarzyna Kotulska-Jóźwiak.

Badanie OPTIMAL-HT ma odpowiedzieć na jedno z kluczowych pytań codziennej praktyki klinicznej: czy u pacjentów z nieskutecznie leczonym nadciśnieniem tętniczym uporządkowanie terapii i zastosowanie preparatu złożonego może poprawić skuteczność leczenia? - Nie chodzi tylko o zmniejszenie liczby tabletek, ale także o powrót do optymalnej terapii w odpowiednich dawkach – podkreślają prof. Piotr Dobrowolski, główny badacz, i prof. Aleksander Prejbisz, koordynator merytoryczny.

Alergie przez lata kojarzono przede wszystkim z dziećmi i młodymi dorosłymi. Tymczasem u pacjentów po 50. roku życia objawy rzekomoalergiczne często okazują się jedynie „maską” innych chorób. - W wieku senioralnym mamy do czynienia z naturalnym procesem immunosenescencji, czyli starzenia się układu immunologicznego – mówi prof. Marcin Kurowski.

Rezonans magnetyczny u pacjenta z zaburzeniami poznawczymi nie służy już wyłącznie do wykluczenia guza, wodogłowia czy zmian poudarowych. Coraz większe znaczenie ma ocena charakteru zaniku mózgowia, lokalizacji mikrokrwawień i zmian naczyniopochodnych. „Radiolog nie może samodzielnie rozpoznać choroby Alzheimera, ale może pomóc neurologowi, pokazując wzorzec uszkodzenia mózgowia” – podkreśla prof. Katarzyna Karmelita-Katulska, prezeska Polskiego Lekarskiego Towarzystwa Radiologicznego.

Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego mocno stawiają na kompleksowe podejście do pacjenta z migotaniem przedsionków, pozycjonując kontrolę czynników ryzyka jako fundament terapii. - Migotanie przedsionków jest pewnego rodzaju konsekwencją źle kontrolowanych czynników ryzyka: nadciśnienia tętniczego, otyłości, cukrzycy, niewydolności serca czy obturacyjnego bezdechu sennego – podkreśla prof. Paweł Balsam.

Współczesna medycyna nie traktuje hormonalnej terapii menopauzalnej wyłącznie jako metody mającej dawać doraźną poprawę samopoczucia. HTM wydaje się mieć coraz większe znaczenie profilaktyczne – chroni przed osteoporozą, zmniejsza ryzyko cukrzycy typu 2, raka jelita grubego i może wykazywać działanie kardioprotekcyjne – podkreśla prof. Marzena Dębska. Kto odniesie z niej największe korzyści i jakie alternatywy można zaproponować kobietom po chorobach nowotworowych?

Orzekanie o zgonie pacjentów pediatrycznych na podstawie kryteriów neurologicznych to jedna z najbardziej odpowiedzialnych procedur w medycynie. Choć badanie obrazowe pełni tu kluczową rolę pomocniczą, radiolodzy muszą mierzyć się ze specyfiką anatomiczną rozwijającego się mózgowia, zjawiskiem stasis filling oraz brakiem rekomendacji dla dzieci poniżej 12. roku życia. - Mamy wiedzę, jak te badania wykonywać i jak je oceniać u dzieci starszych. To nie oznacza, że nie wykonujemy procedur u dzieci młodszych, ale taki jest stan prawny w tym momencie – zaznacza prof. Katarzyna Jończyk-Potoczna.

Dyskusja wokół tego, kto powinien wykonywać i opisywać badania TK oraz MR serca, w ostatnich miesiącach budziła w środowisku medycznym spore emocje. – W każdej dziedzinie medycyny partnerski dialog między diagnostą a klinicystą jest kluczem do skutecznego leczenia – podkreśla dr hab. Grzegorz Staśkiewicz, prof. UM, przewodniczący Sekcji Radiologii Sercowo-Naczyniowej Polskiego Lekarskiego Towarzystwa Radiologicznego, zapowiadając nadchodzącą, wspólną inicjatywę edukacyjną obu środowisk.

Po latach obowiązywania przepisów „Apteka dla Aptekarza” coraz częściej powraca pytanie, czy obecny model rzeczywiście wzmacnia dostępność aptek i bezpieczeństwo lekowe pacjentów. Przedsiębiorcy prowadzący apteki wskazują, że regulacje miały chronić rynek, ale w praktyce utrudniają sukcesję, inwestycje i rozwój placówek tam, gdzie są one najbardziej potrzebne.

Jelito nie jest wyłącznie narządem trawienia i wchłaniania. Jest także aktywnym narządem metabolicznym i immunologicznym – podkreśla prof. Wojciech Bik. Jak wyjaśnia, mikrobiota jelitowa bierze czynny udział w regulacji apetytu, wrażliwości insulinowej czy przewlekłego stanu zapalnego. Nie oznacza to jednak, że bakterie w prosty sposób wywołują otyłość – choroba ta pozostaje schorzeniem wieloczynnikowym.

Cukrzyca to nie problem podwyższonego stężenia glukozy, to problem powikłań – mówi prof. Krzysztof Strojek. W Polsce z tą chorobą żyje już około 3 mln osób, a skuteczna kontrola glikemii pozostaje kluczowym elementem ratowania pacjentów przed niepełnosprawnością. Ekspert wyjaśnia, dla kogo systemy CGM są kluczowe, kiedy pełnią rolę edukacyjną i przed jakimi wyzwaniami systemowymi stoi polska diabetologia.

Choć liczba ciężkich reakcji alergicznych w Europie stale rośnie, wciąż wiele osób nie potrafi rozpoznać wstrząsu anafilaktycznego lub obawia się podania adrenaliny. Tymczasem podstawą skutecznej interwencji jest szybkie wdrożenie algorytmu postępowania ratunkowego. Prof. dr hab. n. med. Marek Niedoszytko przedstawia zasady diagnostyki różnicowej, uzasadnia priorytetową rolę adrenaliny oraz wskazuje dalszą opiekę nad pacjentem po przebytym epizodzie wstrząsu.

Mitem jest, że cięcie cesarskie to optymalny wybór. Nie jest tak ani z punktu widzenia zdrowia kobiety, ani jej potomstwa – mówi prof. dr hab. n. med. Mirosław Wielgoś, konsultant krajowy w dziedzinie perinatologii. Podkreśla, że Polska plasuje się w niechlubnej europejskiej czołówce pod względem odsetka wykonywanych operacji, a konsekwencje tej tendencji obejmują zarówno poważne powikłania w kolejnych ciążach, jak i odległe skutki zdrowotne u matek oraz dzieci.

„Nawet pacjenci z grup wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego nie zawsze regularnie stosują leki” – podkreśla prof. Piotr Jankowski, podsumowując najważniejsze doniesienia z kongresu ESC Preventive Cardiology 2026 w Lublanie. W centrum uwagi tegorocznego wydarzenia znalazły się nie tylko nowe dane dotyczące beta-adrenolityków, leczenia otyłości czy lipoproteiny(a), ale również wciąż nierozwiązany problem codziennej praktyki: niedostateczna kontrola czynników ryzyka u chorych, którzy najbardziej potrzebują skutecznej prewencji wtórnej.

Psychoonkologia powinna być traktowana nie jako dodatek do leczenia raka piersi, ale jako integralny element całego procesu terapeutycznego. Lęk, depresja i nasilony dystres wpływają nie tylko na jakość życia pacjentek, ale także na przestrzeganie zaleceń, tolerancję terapii i codzienne funkcjonowanie w chorobie. Prof. Rafał Matkowski podkreśla, że przy ograniczonym dostępie do specjalistów coraz większe znaczenie mogą mieć certyfikowane narzędzia cyfrowe, zapewniające pacjentkom wsparcie także poza gabinetem i szpitalem.

Zakażenie Helicobacter pylori nie jest już postrzegane wyłącznie przez pryzmat dolegliwości dyspeptycznych czy choroby wrzodowej. Coraz częściej staje się ono punktem wyjścia do rozmowy o ryzyku rodzinnym, odpowiedzialnej eradykacji i systemowych konsekwencjach antybiotykoterapii. Prof. Wojciech Marlicz wskazuje, gdzie w codziennej praktyce klinicznej przebiega granica między czujnością a nadmierną diagnostyką.

Ataksja Friedreicha to choroba rzadka, postępująca i wieloukładowa, której rozpoznanie – szczególnie u pacjentów dorosłych – wciąż stanowi istotne wyzwanie kliniczne. Niespecyficzny obraz oraz postać izolowana wymagają szerokiej diagnostyki różnicowej. O tym, kiedy należy podejrzewać to schorzenie, dlaczego ważna jest skoordynowana opieka wielospecjalistyczna oraz w jaki sposób nowoczesne leczenie modyfikujące przebieg choroby może zmienić codzienną praktykę, mówi dr Mariusz Kwarciany, neurolog.

Pacjent na oddziale intensywnej terapii kardiologicznej wymaga znacznie szerszego spojrzenia niż tylko oceny pracy samego serca. – Decyzję o mechanicznym wspomaganiu krążenia należy podjąć, gdy farmakoterapia stabilizuje ciśnienie jedynie pozornie, podczas gdy perfuzja narządowa nadal się pogarsza – podkreśla prof. dr hab. n. med. Agnieszka Tycińska i wyjaśnia, jak nie przeoczyć okna terapeutycznego, skutecznie zarządzać pracą Shock Teams oraz odpowiedzialnie definiować granice terapii.

Nie każde ognisko zakażeń oznacza początek globalnego kryzysu. Choć eksperci uspokajają, że nie grozi nam kolejny paraliż, najnowsze doniesienia skłaniają do zadania znacznie ważniejszego pytania: czy system ochrony zdrowia wyciągnął wnioski po pandemii COVID-19, czy jedynie przypudrował stare problemy?

Udar mózgu u kobiety ciężarnej lub w połogu wymaga szczególnej czujności, bo dotyczy jednocześnie matki i dziecka, a jego profil kliniczny różni się od tego obserwowanego w populacji ogólnej. Prof. Adam Kobayashi podkreśla, że w tej grupie pacjentek większe znaczenie mają udary krwotoczne, zakrzepica żylna mózgu oraz powikłania związane z nadciśnieniem i okresem okołoporodowym. Szczególnej uwagi wymagają zwłaszcza nietypowe bóle głowy, decyzje dotyczące pilnej diagnostyki obrazowej oraz stosowanie kwasu acetylosalicylowego.

Przez lata medycyna traktowała otyłość i niewydolność serca jako osobne jednostki chorobowe. Dziś wiemy, że łączą je pewne mechanizmy, a nowoczesne terapie poprawiają rokowanie pacjentów. O wyzwaniach diagnostycznych, „pułapce” biomarkerów oraz o tym, dlaczego w kardiologii każdy kilogram ma dziś znaczenie, mówi prof. dr hab. n. med. Małgorzata Lelonek.

Zamiast leczenia wyłącznie objawowego – próba uderzenia w molekularne przyczyny choroby. Wyniki badania MUSIC-HFpEF, przedstawione na kongresie AHA 2025, rzucają nowe światło na potencjał terapii genowej w grupie pacjentów z zachowaną frakcją wyrzutową. Prof. Michał Hawranek analizuje, w jaki sposób modyfikacja białka SERCA2a może otworzyć drogę do skuteczniejszej poprawy relaksacji mięśnia sercowego i dlaczego kluczowa jest precyzyjna diagnostyka hemodynamiczna.

Specjaliści zajmujący się chorymi na astmę w Polsce konfrontują się z różnymi utrudnieniami w swojej praktyce terapeutycznej. Debata pt. „Astma jako wyzwanie cywilizacyjne. Od edukacji i profilaktyki do nowoczesnych standardów leczenia w programie B.44”, zorganizowana z okazji Światowego Dnia Astmy, unaoczniła potrzebę poprawy opieki nad pacjentami. Eksperci wskazali m.in. na pilną aktualizację programu lekowego, poczynając od urealnienia progów kwalifikacyjnych po zniesienie biurokratycznych barier przy zmianie terapii.

Najnowsze dane Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP) o wiosennym naborze na rezydentury to coś więcej niż statystyka – to diagnoza kondycji polskiej ochrony zdrowia. Wybory młodych lekarzy przestają być kwestią pasji czy wysokości zarobków, a stają się kalkulacją ryzyka. Jeśli system nie zaproponuje nowej definicji „opłacalności” zawodu, za dekadę zabraknie tych, którzy mają stanowić fundament szpitalnictwa i bezpieczeństwa państwa.

Fundamentem redukcji ryzyka sercowo-naczyniowego jest interwencja niefarmakologiczna, jednak w drodze do celu terapeutycznego nutraceutyki mogą stać się cennym sojusznikiem. Pod warunkiem, że zostaną dobrane w sposób selektywny i oparty na twardych danych naukowych. Ewolucję europejskich wytycznych oraz kryteria doboru bezpiecznych preparatów analizuje dr hab. n. med. Daniel Śliż, prezes Polskiego Towarzystwa Medycyny Stylu Życia.