Felieton

Państwo deklaruje walkę z alkoholizmem, jednak jego polityka w tym obszarze jest pełna sprzeczności, a tzw. renta alkoholowa jest tego świetnym przykładem. Choć przyznanie samego świadczenia jest uzasadnione, pojawia się pytanie, czy nie powinno być warunkowe. Obecnie osoby je pobierające nie mają bowiem obowiązku uczestnictwa w terapii odwykowej. „Renta” może więc być motywacją do unikania leczenia i pracy, a przyznawane pieniądze przeznaczane na... alkohol. Szczególnie że szkodliwe trunki wciąż są powszechnie dostępne, a cykliczne promocje typu „8+8 piw gratis” tylko zachęcają do ich zakupu.

„W naszym szpitalu to standard. SOR obstawia się lekarzami z oddziałów, a najłatwiej wywrzeć presję na rezydentach”. Tak zaczyna się wiele dyskusji dotyczących dyżurów lekarzy odbywających szkolenie specjalizacyjne. Problem pojawia się szczególnie wtedy, gdy rezydent trafia na SOR nie dlatego, że wymaga tego program specjalizacji, ale dlatego, że w grafiku powstała dziura.

Polaryzacja polskiego społeczeństwa postępuje szybko i pożera kolejne obszary. Walczy niemal każdy z każdym i nie tylko w polityce, ale przede wszystkim w internecie, zmierzając do właściwej wszystkim sporom przesady.

W rewolucjach urzędniczych najpiękniejsze jest to zacięcie, z jakim tworzy się teorię w całkowitej izolacji od praktyki. Ktoś w klimatyzowanym gabinecie przy ulicy Miodowej spojrzał w arkusz Excela, dojrzał tam parę anomalii i doszedł do genialnego wniosku: system ochrony zdrowia uzdrowimy wymogiem pracy na „pół etatu albo wcale”. A mówiąc ściślej: chcesz dorobić, udzielić konsultacji albo wesprzeć sąsiednią placówkę? Proszę bardzo, ale minimum to 80 godzin miesięcznie. Ani godziny mniej.

„Skoro rozliczacie moje godziny, gdzie są moje nadgodziny?” – czyli jak ministerialny tachograf dla medyków może doprowadzić do paraliżu polskiej ochrony zdrowia.

Są zdania, które przechodzą do historii. „Nie chcem, ale muszem”. „Pieniędzy nie ma i nie będzie”. Do tego zaszczytnego grona dołącza kolejne: "Biedy nie ma".

Minister Sobierańska-Grenda przyznała, że NFZ za słabo nadzorował to, co dzieje się w szpitalach, i korpus kontrolerski płatnika powinien zostać zdecydowanie wzmocniony. Resort przygotował już zresztą projekt ustawy, który ma tę sytuację poprawić.

Lada dzień – 23 lipca – minie rok na urzędzie obecnej minister zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy. Od połowy tego okresu mówi się o jej dymisji, ale apolityczna prawniczka z Gdańska właśnie znów uciekła spod topora, który zawisł nad jej głową z chwilą wybuchu afery w Szpitalu Południowym w Warszawie.

Miał być spokojniejszy tydzień, ale ochrona zdrowia ponownie znalazła się w centrum politycznej burzy. Kolejne doniesienia o aferze w Szpitalu Południowym doprowadziły do dymisji w stołecznym ratuszu i pilnego spotkania u premiera. Równolegle Ministerstwo Zdrowia wprowadzało nowe rozwiązania dla lekarzy, rozpoczęło prekonsultacje zmian w refundacji, a NFZ zapowiedział nowe zasady finansowania części świadczeń.

Sprawa warszawskiego Szpitala Południowego pokazała, że system ma problem nie tylko z kontrolą czasu pracy lekarzy, ale też z oceną, czy wykazywane godziny odpowiadają rzeczywiście wykonanej pracy. Bez rzetelnej ewidencji trudno ocenić zarówno bezpieczeństwo pacjentów, jak i to, czy publiczne środki są właściwie rozliczane.

Rekordowe upały nie były jedynym powodem, dla którego w minionym tygodniu zrobiło się gorąco. W ochronie zdrowia temperatura rosła z każdym dniem. Początek należał jeszcze do rozmów o zdrowiu mózgu, alergiach i nowych możliwościach leczenia. Końcówkę zdominowały już Szpital Południowy, kontrola NIK, prokuratura i pierwsze stanowisko minister zdrowia.

Coraz częściej odnoszę wrażenie, że politycy nie żyją w tym samym systemie co pacjenci. Gdyby żyli, ochrona zdrowia wyglądałaby inaczej.

Znajomość języka urzędowego kraju, w którym pracuje lekarz z zagranicy, to standard na całym świecie. Wydaje się, że takiej „oczywistej oczywistości” nie trzeba nikomu tłumaczyć. Ale nie w Polsce. Przedstawiciele środowiska lekarskiego regularnie wyjaśniają, dlaczego medyk, który diagnozuje i leczy pacjentów, musi umieć się z nimi porozumieć - to kwestia zdrowia, a nawet życia pacjenta. Warto przy tym dodać, że zaledwie 8,8 proc. lekarzy z Ukrainy i 31,5 proc. z Białorusi zdało w tym roku Lekarski Egzamin Weryfikacyjny. A to egzamin na poziomie zaledwie B1.

Resort zdrowia zapewnia, że nowe zasady naboru na rezydentury nie oznaczają uwiązania lekarzy na lata do jednego miejsca. Jednym z "kół ratunkowych" ma być możliwość zmiany podmiotu szkolącego, jeśli w danej placówce dochodziłoby do nadużyć lub niewłaściwego traktowania rezydenta. Ucieczka przed mobbingiem nie jest jednak rozwiązaniem. Trzeba zadbać o to, żeby do takich sytuacji w ogóle nie dochodziło.

O ile kierunek rozwoju medycyny wydaje się coraz bardziej oczywisty, o tyle przyszłość systemu ochrony zdrowia nadal budzi wiele pytań. Pierwszy tydzień czerwca przyniósł zarówno informacje o nowych możliwościach leczenia i diagnostyki, jak i dyskusje o tym, co należałoby zmienić, by pacjenci mogli z nich w pełni korzystać.

Miniony tydzień — od 25 do 31 maja — miał w „Pulsie Medycyny” dwa bardzo mocne punkty ciężkości. Najpierw Zabrze i druga edycja Neurostrady, poświęconej SM, miastenii i NMOSD. Potem Gdańsk, gdzie od 28 do 31 maja odbywał się 35. Kongres Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego. W obu miejscach byliśmy nie tylko obserwatorami, ale aktywnymi uczestnikami rozmowy o tym, jak zmienia się współczesna medycyna: coraz bardziej precyzyjna, interdyscyplinarna i wymagająca od systemu lepszej organizacji.

Po cięciach NFZ w diagnostyce publiczny szpital zachęca do skorzystania z prywatnych badań. Ceny sięgają nawet 1400 zł. Część osób dochodzi więc do wniosku, że skoro płaci składki zdrowotne, ale i tak musi wydawać pieniądze na leczenie komercyjne, to już lepsza jest prywatyzacja systemu. Oburzeni pacjenci piszą o tym wprost w mediach społecznościowych: „niech zostaną zniesione składki, z których nie można korzystać, sam się za to ubezpieczę”. Jednak po wprowadzeniu takiego rozwiązania dopiero zaczęłyby się problemy z dostępem do opieki zdrowotnej, podobne do tych w USA.

Niedługo dowiemy się, czy lekarze obcokrajowcy, którzy oblali egzamin z języka polskiego – albo w ogóle do niego nie przystąpili – stracą ostatecznie prawo wykonywania zawodu, czy prezydent podaruje im jeszcze rok na dostarczenie certyfikatów. Tymczasem każdy powinien czym prędzej zajrzeć do „bryków”, przygotowanych przez samorząd lekarski, żeby zdać egzamin, do którego przystępuje praktycznie codziennie.

Miniony tydzień przyniósł legislacyjną ofensywę w ochronie zdrowia – od przyjętego przez rząd lex szarlatan po przegłosowaną w Sejmie ustawę o e-zdrowiu. Ministerstwo Zdrowia przyspieszyło prace nad reformą kształcenia medyków, oddając do konsultacji nowelizację ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej. Nie zabrakło też kolejnych potyczek między resortem a lekarskim samorządem. Ten tydzień zapowiada się również emocjonująco – za kilka dni poznamy nowego prezesa NRL.

Najnowsze dane Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP) o wiosennym naborze na rezydentury to coś więcej niż statystyka – to diagnoza kondycji polskiej ochrony zdrowia. Wybory młodych lekarzy przestają być kwestią pasji czy wysokości zarobków, a stają się kalkulacją ryzyka. Jeśli system nie zaproponuje nowej definicji „opłacalności” zawodu, za dekadę zabraknie tych, którzy mają stanowić fundament szpitalnictwa i bezpieczeństwa państwa.

Czym żył system ochrony zdrowia w mijającym tygodniu? Cięciami w diagnostyce, frustracją, już nie narastającą, lecz kipiącą wśród medyków i pacjentów, oraz coraz bardziej widoczną bezradnością tych, którzy powinni tym systemem zarządzać. W tle majaczy widmo upadku części placówek. Nic więc dziwnego, że końcówka tygodnia przyniosła wniosek o odwołanie minister zdrowia. Tak wygląda bilans ostatnich dni kwietnia.

Ten tydzień w ochronie zdrowia zapowiada się gorąco. Na horyzoncie czwartkowe głosowanie Sejmu nad wnioskiem o wotum nieufności wobec minister zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy. Jednak miniony tydzień też obfitował w gorące newsy. Zapraszamy do podsumowania najważniejszych wydarzeń w medycynie i systemie ochrony zdrowia z minionego tygodnia, które relacjonowaliśmy w "Pulsie Medycyny".

Bywają takie tygodnie, kiedy ochrona zdrowia przypomina wielki plac budowy. W jednym miejscu ktoś właśnie robi rzecz na granicy medycznego cudu, w drugim państwo znów przestawia ściany nośne systemu, a w trzecim trwa przepychanka o przepisy, pieniądze i wpływy. Tak najkrócej można podsumować ostatni tydzień (13-17 kwietnia), który relacjonowaliśmy na bieżąco w serwisie „Pulsu Medycyny”.

Czy lekarz powinien być zobowiązany do pracy tylko na jednym etacie i wyboru między pracą w sektorze publicznym i prywatnym? Taki postulat wypłynął znów ostatnio na fali dyskusji o problemach polskiej ochrony zdrowia, jej niedofinansowaniu, długich kolejkach do niektórych świadczeń i zarobkach lekarzy.

Jeszcze dekadę temu „medycyna długowieczności” była niszowym kierunkiem badań. Dziś stała się pełnoprawnym rynkiem – z własnymi klinikami, pakietami badań i obietnicami „biologicznego odmłodzenia”. Problem w tym, że tempo komercjalizacji wyraźnie wyprzedza tempo nauki. A to rodzi fundamentalne pytanie: czy płacimy za zdrowie, czy za iluzję kontroli nad starzeniem?

Dla płatnika badanie endoskopowe może być tylko pozycją w planie finansowym. Dla lekarza to kluczowe narzędzie rozpoznania i warunek podjęcia decyzji klinicznej we właściwym czasie. Próba ograniczania finansowania diagnostyki – zwłaszcza z mocą wsteczną – budzi stanowczy sprzeciw środowiska medycznego. Nie chodzi wyłącznie o pieniądze, ale o pytanie, czy system chce leczyć wcześnie i skutecznie, czy zaczyna oszczędzać tam, gdzie cena opóźnionego rozpoznania bywa najwyższa.

Coroczne lipcowe podwyżki w polskiej ochronie zdrowia zostają - Ministerstwo Zdrowia potulnie wycofało się z planów ich przesunięcia z lipca na styczeń podczas poniedziałkowego posiedzenia Zespołu Trójstronnego ds. Ochrony Zdrowia. – Wszyscy za to zapłacimy – przestrzegła tylko ponuro wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka. Kto przede wszystkim?

Zdrowie nie odegrało większej roli ani w ostatnich wyborach parlamentarnych, ani w prezydenckich. Wśród słynnych „100 konkretów” rządu też nie było jego gwiazdą. Ale wiele wskazuje na to, że w kolejnej kampanii może stać się jedną z najostrzejszych politycznych broni. Przedsmak już dostaliśmy, gdy Przemysław Czarnek ogłosił, że państwo Tuska urządza kobietom „piekło”.

Ostatni hit Neflixa – serial „Ołowiane dzieci” wywołał dyskusję o granicy między inspirowaniem się faktami a wiernym odtwarzaniem tych faktów. Serialowa opowieść o tym, jak Jolanta Wadowska-Król ratowała przed ołowicą dzieci z katowickich Szopienic, jest według producenta jedynie inspirowana prawdziwymi wydarzeniami. Jednak większość faktów się zgadza i na tym tle niektóre „fantazje” reżysera zaczęły być postrzegane jako manipulacja.

Przychodzi pacjent do gabinetu i oznajmia lekarzowi, na co dokładnie choruje. Wszystko już wie, bo wpisał objawy i wyniki badań do wyszukiwarki, a „Doktor Google” w kilka sekund postawił rozpoznanie. Czasem to najbardziej dramatyczne — bo takie najłatwiej znaleźć i najtrudniej później wyrzucić z głowy — albo wręcz odwrotnie stwierdził, że to „nic poważnego”, bagatelizując alarmujące symptomy. Jednocześnie pacjent ma gotowy plan postępowania: potrzebuje tylko recepty na konkretne leki.