Choroby układu oddechowego

Klasyczny obraz kliniczny, obejmujący duszność i kaszel, to często za mało, by zaplanować skuteczną terapię pacjenta z astmą ciężką. - Możemy o astmie myśleć jak o parasolu, pod którym znajduje się wiele różnych chorób, które mają podobne objawy – mówi dr hab. n. med. Aleksandra Kucharczyk. Wyjaśnia, dlaczego współczesna medycyna odchodzi od jednego uniwersalnego schematu na rzecz terapii spersonalizowanej, dopasowanej do biologicznego profilu pacjenta.

Współwystępowanie niewydolności serca oraz przewlekłej obturacyjnej choroby płuc to jedno z największych wyzwań w codziennej praktyce klinicznej. Dr hab. Radosław Kręcki wyjaśnia, na czym powinna polegać współpraca kardiologów i pulmonologów w procesie opieki nad wspólnymi pacjentami oraz jak zmniejszyć ryzyko hospitalizacji w wyniku zaostrzenia tych chorób przewlekłych.

Diagnostyka różnicowa przewlekłego kaszlu to jedno z częstszych wyzwań w praktyce lekarskiej, wymagające czujności wykraczającej poza schematyczne rozpoznania. - Kaszel sam w sobie nie jest chorobą, lecz objawem, który może mieć bardzo wiele przyczyn – podkreśla dr n. med. Joanna Hermanowicz-Salamon. O co zapytać pacjenta, jak nie przeoczyć sygnałów alarmowych i kiedy czysty wynik spirometrii powinien skłonić do dalszej diagnostyki?

W leczeniu astmy często lęk przed właściwą terapią bywa silniejszy niż obawa przed skutkami samej choroby. - Astma, jeżeli jest nierozpoznana albo jest nieleczona, albo źle leczona, prowadzi przede wszystkim do znacznego obniżenia odporności – ostrzega prof. Marcin Moniuszko.

Opieka koordynowana w ścieżce alergologiczno-pulmonologicznej miała poprawić wykrywalność i leczenie pacjentów z astmą oraz przewlekłymi chorobami układu oddechowego. W praktyce program rozwija się jednak znacznie wolniej, niż zakładano. – Tylko jedna trzecia placówek POZ realizuje dziś opiekę koordynowaną w ścieżce alergologiczno-pulmonologicznej – mówi dr hab. n. med. Piotr Dąbrowiecki i zaznacza, że nawet połowa pacjentów z astmą wciąż nie ma rozpoznania. Problemem pozostają nie tylko ograniczenia systemowe, ale także brak edukacji personelu oraz zbyt późne kierowanie chorych do specjalistów.

Prof. Adam Barczyk został nowym prezesem Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc, zastępując na tym stanowisku prof. Małgorzatę Czajkowską-Malinowską. Kadencja nowego szefa PTChP potrwa do 2030 r.

Obniżenie kryterium liczby eozynofili, możliwość prostego switchu terapii biologicznej oraz dopuszczenie leczenia biologicznego u kobiet w ciąży – to najważniejsze zmiany, które są potrzebne w programie lekowym B.44. Jak podkreśla dr hab. Piotr Dąbrowiecki, obecne zapisy utrudniają dostęp do leczenia niektórym pacjentom.

Specjaliści zajmujący się chorymi na astmę w Polsce konfrontują się z różnymi utrudnieniami w swojej praktyce terapeutycznej. Debata pt. „Astma jako wyzwanie cywilizacyjne. Od edukacji i profilaktyki do nowoczesnych standardów leczenia w programie B.44”, zorganizowana z okazji Światowego Dnia Astmy, unaoczniła potrzebę poprawy opieki nad pacjentami. Eksperci wskazali m.in. na pilną aktualizację programu lekowego, poczynając od urealnienia progów kwalifikacyjnych po zniesienie biurokratycznych barier przy zmianie terapii.

Współistnienie astmy i POChP to pułapka diagnostyczna, która może prowadzić do błędów w leczeniu. W przypadającym dziś Światowym Dniu Astmy prof. Maciej Kupczyk wyjaśnia, jak rozpoznać nakładanie się tych dwóch chorób, jaki wpływ na rokowanie pacjenta ma historia palenia tytoniu oraz jakie znaczenie ma eozynofilia w podejmowaniu decyzji terapeutycznych.

Co trzeci chory na astmę w Polsce (tj. blisko 700 tys. osób) nie kontroluje swojej choroby, nadużywając leków z grupy SABA, a kilkadziesiąt tysięcy nadmiernie stosuje doustne glikokortykosteroidy. Projekt e-Recepta 2.0 Astma, zainicjowany przez Koalicję na rzecz Leczenia Astmy, ma wprowadzić do codziennej praktyki prosty mechanizm ostrzegawczy – „czerwoną flagę”, która pojawi się w dokumentacji pacjenta, zanim dojdzie do ciężkiego zaostrzenia. - To jest model, który może zrewolucjonizować polską medycynę i realnie uratować pacjentów – przekonuje dr hab. Piotr Dąbrowiecki.

Opieka koordynowana to rewolucja w podejściu do pacjenta z alergią, astmą i POChP. Dzięki uwzględnieniu wstępnej diagnostyki, takiej jak testy sIgE czy spirometria, na poziomie lekarza rodzinnego, droga do skutecznego leczenia staje się znacznie krótsza. Dr hab. n. med. Piotr Dąbrowiecki wyjaśnia, dlaczego współpraca między POZ a specjalistą jest kluczowa i jak holistyczne spojrzenie na chorego pozwala uniknąć błędów terapeutycznych.

Jednym z największych wyzwań w leczeniu astmy jest to, że obecnie nie ma skutecznego sposobu, aby przewidzieć, który pacjent będzie miał ciężki atak w najbliższej przyszłości. Odkrycie naukowców, opublikowane na łamach „Nature Communications”, wydaje się być odpowiedzią na ten problem - stosunek sfingolipidów do steroidów pozwala przewidywać ryzyko zaostrzenia w okresie 5 lat.

W Polsce dramatycznie często ludzie umierają z powodu zapalenia płuc, a świadomość tego zagrożenia jest zaskakująco niska – podkreśla dr hab. Tadeusz Zielonka. Dodaje, że szczególną uwagę należy zwrócić na osoby starsze, u których klasyczne objawy infekcji mogą nie występować. Seniorzy często w ogóle nie gorączkują, nie kaszlą i nie zgłaszają duszności.

Ostatnie lata przyniosły znaczący postęp i mobilizację w polskiej pulmonologii, koncentrując się na poprawie diagnostyki, terapii niefarmakologicznej oraz profilaktyce. Działania prowadzone przez środowisko, przy wsparciu koalicji i inicjatyw zewnętrznych, takich jak Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy (WOŚP), skupiały się przede wszystkim na przyspieszeniu wykrywania raka płuca i poprawie jakości leczenia przewlekłych chorób płuc - mówi dr Małgorzata Czajkowska-Malinowska, podsumowując rok 2025 w pulmonologii.

Ponad 3,5 tys. dni spędzili na zwolnieniu chorobowym tylko w trzech pierwszych kwartałach 2025 r. pracownicy chorzy na pylicę – wynika z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. To jedna z najczęstszych chorób zawodowych w Polsce, a koszty leczenia jej powikłań, absencji chorobowej i wypłacanych rent trzeba doliczyć do długiej listy społecznych kosztów eksploatacji węgla, choć chorują nie tylko górnicy.

Zaostrzenia POChP są klinicznie równie niebezpieczne jak zawał serca czy udar mózgu, lecz w polskim systemie opieki zdrowotnej nadal pozostają niedoszacowane i zbyt późno rozpoznawane. Zdaniem dr n. med. Małgorzaty Czajkowskiej-Malinowskiej, pulmonolog, prezes Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc, tylko rozwój opieki koordynowanej w POZ i AOS może zmienić przebieg tej choroby na poziomie populacyjnym.

W Polsce tysiące osób przez lata żyje z narastającą dusznością, nie wiedząc, że rozwija się u nich przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP). Jej objawy, przypisywane wiekowi, przepracowaniu czy chorobie serca, prowadzą pacjentów do różnych gabinetów lekarskich, często opóźniając rozpoznanie schorzenia. „Nie traćmy czasu. Dziś potrafimy realnie wydłużać życie tych chorych, jeśli tylko odpowiednio wcześnie postawimy rozpoznanie” – zaznacza internista i alergolog dr hab. Piotr Dąbrowiecki, wypowiadając się z okazji Światowego Dnia Przewlekłej Obturacyjnej Choroby Płuc, który w tym roku przypada 19 listopada.

Choroby płuc, w tym przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), rak płuca, astma, choroby śródmiąższowe są w pierwszej piątce najczęstszych chorób cywilizacyjnych na świecie. W Polsce cierpią na nie miliony osób, a koszty społeczne tych schorzeń wynoszą już ponad 79 mld zł rocznie – alarmują eksperci.

Poziom wiedzy Polaków na temat zanieczyszczeń powietrza, źródeł emisji i ich skutków dla zdrowia jest niski – wynika z raportu, przygotowanego przez specjalistów z Zakładu Zdrowia Populacyjnego Szkoły Zdrowia Publicznego Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP).

Co roku w Polsce z powodu smogu i zanieczyszczeń powietrza umiera przedwcześnie ok. 40 tys. osób – to jeden z najwyższych wskaźników w UE. Raport CMKP wskazuje, że Polacy mają niską świadomość głównych źródeł emisji i skutków zdrowotnych, a poziom działań profilaktycznych jest ograniczony.

POChP to trzecia przyczyna zgonów na świecie. W Polsce choruje na nią nawet 2,5 miliona osób, z czego większość nie ma postawionej diagnozy. Choroba wykrywana jest zbyt późno, często dopiero wtedy, gdy płuca są już nieodwracalnie zniszczone. O wyzwaniach związanych z diagnostyką, leczeniem i personalizacją terapii, a także o konieczności stworzenia sieci akredytowanych pracowni spirometrycznych, rozmawiamy ze specjalistą chorób płuc i chorób wewnętrznych dr. hab. Tadeuszem Zielonką.

Jednym z największych wyzwań pulmonologii i medycyny rodzinnej są pacjenci z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP). Niestety, choroba ta - pomimo, że jest jednym z najczęstszych schorzeń układu oddechowego - u wielu osób przez długi czas pozostaje nierozpoznana. O tym jak ją diagnozować na wczesnym etapie oraz kontrolować jej przebieg mówi przed kamerą „Pulsu Medycyny” dr Rafał Dobek.

W globalnych badaniach klinicznych III fazy wykazano, że nerandomilast powoduje spowolnienie pogarszania się czynności płuc w przebiegu IPF i PPF, przy jednoczesnym uzyskaniu podobnych wskaźników dotyczących przerwania leczenia, jak w przypadku grupy placebo.

Lepsza jakość badań spirometrycznych i zmiana wyceny tego świadczenia, wsparcie dla osób uzależnionych od nikotyny poprzez utworzenie sieci poradni antynikotynowych, opracowanie narodowego programu rozpoznawania i profilaktyki przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), zmniejszenie liczby osób hospitalizowanych z powodu zaostrzenia tej choroby, wpisanie pulmonologii na listę deficytowych specjalizacji – to najważniejsze postulaty uczestników posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Badań Naukowych i Innowacji w Ochronie Zdrowia „POChP w Polsce – gdzie jesteśmy, dokąd zmierzamy?”, zorganizowanego w Senacie 16 maja 2025 r.

Używanie wyłącznie e-papierosów może prowadzić do rozwoju przewlekłej obturacyjnej choroby płuc oraz nadciśnienia tętniczego. Choć produkty te uznawano początkowo za bezpieczniejszą alternatywę dla palaczy, teraz wiadomo, że ich stosowanie wiąże się z poważnymi zagrożeniami zdrowotnymi.

Nadciśnienie płucne to złożony i często niedodiagnozowany problem kliniczny, wykraczający poza klasyczne postrzeganie jako wyłącznie choroby tętniczej. Jak rozpoznać je na czas? Jakie objawy powinny wzbudzić czujność lekarza? Dlaczego interdyscyplinarna współpraca jest tak istotna?

Ministerstwo Zdrowia, Główny Inspektor Sanitarny, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc oraz Polskie Towarzystwo Chorób Płuc pracują nad zmianami legislacyjnymi w zakresie gruźlicy. Jeśli udałoby się wdrożyć program polityki zdrowotnej gruźlicy w Polsce na lata 2026-2030, wówczas mielibyśmy swego rodzaju opiekę koordynowaną w tej chorobie – mówi pulmonolog dr hab. Adam Nowiński.

Śródmiąższowa choroba płuc jest poważnym powikłaniem u pacjentów z autoimmunologicznymi zapalnymi chorobami reumatycznymi (chorobami układowymi tkanki łącznej). Powikłanie to może prowadzić do postępującej niewydolności oddechowej, a nawet do zgonu pacjenta. Szybka diagnostyka i odpowiednie leczenie są kluczowe dla poprawy rokowania chorych.

Powtarzające się zaostrzenia znacząco zwiększają ryzyko zgonu pacjenta z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc. Powinniśmy tak go leczyć, żeby niebezpieczeństwo zaostrzeń było jak najmniejsze – tłumaczy dr hab. n. med. Piotr Boros, pulmonolog.

Produkty spalania biomasy są silnie toksyczne dla komórek płuc, dlatego pomiary jakości powietrza w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej powinny uwzględniać monitorowanie stężeń kluczowych wskaźników spalania biomasy w pyle zawieszonym – oceniają naukowcy PAN na podstawie wyników swoich badań.