Neurologia

AI potrafi przewidzieć ryzyko wystąpienia migreny następnego dnia z dokładnością wynoszącą 91,2 proc. - wynika z badania opublikowanego na łamach "Neurology Open Access". Model sztucznej inteligencji wykazał, że informacje o nasileniu bólu głowy oraz jego wzorcach z ostatnich 30 dni miały większą wartość predykcyjną niż objawy prodromalne (wczesne sygnały ostrzegawcze) występujące bezpośrednio przed atakiem.

Prawidłowy przebieg ciąży i porodu nie wyklucza MPD, a utrata nabytych umiejętności wymaga ustalenia przyczyny pogorszenia. Prof. Ilona Kopyta w rozmowie z „Pulsem Medycyny” wyjaśnia, na co zwrócić uwagę podczas badania dziecka i planowania jego leczenia. Artykuł publikujemy z okazji Światowego Dnia Mózgowego Porażenia Dziecięcego, przypadającego 6 października.

Glejak wielopostaciowy pozostaje jednym z największych wyzwań współczesnej neuroonkologii. - Naciek glejaka wykracza poza to, co jesteśmy w stanie ocenić w rezonansie - zwraca uwagę prof. Maciej Harat z Centrum Onkologii w Bydgoszczy. Dlatego - jak ocenia - większe znaczenie może mieć precyzyjne obrazowanie FET-PET, które pozwala lepiej określić obszar aktywnej choroby i dokładniej zaplanować leczenie.

Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła dwa nowe testy krwi, które wspierają diagnozowanie choroby Alzheimera u dorosłych pacjentów z wczesnymi objawami zaburzeń poznawczych. Jeden z nich jest przeznaczony dla osób dorosłych już od 40. roku życia. Jak przekonują eksperci, oba testy mogą zwiększyć dostępność diagnostyki.

Choroba Alzheimera była jednym z najważniejszych tematów tego tygodnia na łamach „Pulsu Medycyny”. Nowe strategie leczenia wykraczające poza amyloid, prace nad terapiami ukierunkowanymi na białko tau i neurozapalenie pokazują, jak szybko zmienia się podejście do niej. Pisaliśmy także o nowych wytycznych w kardio-nefrologii, leczeniu otyłości, hipercholesterolemii rodzinnej, wynikach badań dotyczących ryzyka sercowo-naczyniowego oraz ważnych zmianach w systemie ochrony zdrowia.

Starzenie się populacji sprawia, że coraz większego znaczenia nabiera nie tylko wczesne rozpoznawanie zaburzeń poznawczych, ale również ocena, którzy pacjenci rzeczywiście mogą odnieść korzyść z nowoczesnej terapii. Podczas kongresu EuGMS 2026 prof. Konrad Rejdak zwracał uwagę m.in. na znaczenie wielochorobowości, zespołu kruchości oraz ryzyka powikłań przy kwalifikowaniu chorych do terapii antyamyloidowych.

Leczenie choroby Alzheimera szybko się zmienia. Do stosowanych już terapii antyamyloidowych dołączają strategie ukierunkowane na inne mechanizmy choroby, m.in. białko tau i neurozapalenie. Naukowcy pracują także nad sposobami skuteczniejszego dostarczania leków do mózgu. Powód jest prosty: choroba Alzheimera jest znacznie bardziej złożona niż odkładanie się amyloidu. - Usunięcie amyloidu nie równa się leczeniu choroby Alzheimera - podkreśla dr Aleksandra Karbowniczek z Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie.

Chorobę Alzheimera można wykrywać na etapie, gdy człowiek nie ma jeszcze żadnych objawów. Rozwój biomarkerów z krwi zmienia podejście do diagnostyki, ale jednocześnie stawia lekarzy przed nowym problemem: co zrobić z osobą, u której wykryto biologiczne oznaki choroby, choć nadal jest w pełni sprawna?

Lekarze z Górnośląskiego Centrum Zdrowia Dziecka w Katowicach prowadzą interdyscyplinarne leczenie dwóch braci chorych na SMA, którzy – wraz ze zdrową siostrą – przyszli na świat jako trojaczki. To jak dotąd jedyna taka opisana sytuacja na świecie – poinformowała w środę, 16 września, placówka.

14 września podczas konferencji MZ poinformowało oficjalnie o uruchomieniu pięcioletniego Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych, który ma zmniejszyć obciążenie społeczne związane m.in. z chorobą Alzheimera. Jak podkreśla resort zdrowia, to pierwsza tego typu polityka publiczna przyjęta przez rząd. Program ma na celu zwiększenie świadomości w zakresie profilaktyki chorób otępiennych oraz wspieranie wczesnego rozpoznawania zaburzeń poznawczych. W planach jest też stworzenie miejsc dziennego pobytu dla pacjentów, co odciąży ich rodziny.

Na łamach „JAMA Neurology” opublikowano wyniki badań, które może rzucić więcej światła na osobliwy związek między paleniem papierosów a niższym ryzykiem zachorowania na chorobę Parkinsona. Wskazano, że do istnienia tej zależności może przyczyniać się narażenie na tlenek węgla.

Choć w populacji ogólnej odnotowuje się ogólny spadek liczby ciąż, wśród pacjentek ze stwardnieniem rozsianym (SM) wskaźnik ten rośnie. Dowodzi to, że świadome planowanie ciąży i procesu leczenia, w połączeniu z nowoczesnymi terapiami, otwiera przed kobietami z SM bezpieczną drogę do macierzyństwa - wskazują ekspertki: neurolog prof. dr hab. n. med. Monika Adamczyk-Sowa oraz ginekolog dr hab. n. med. Iwona Gabriel.

Zależy nam na tym, aby pacjent prowadził normalne życie, tak jak jego rówieśnicy – podkreśla prof. Maria Mazurkiewicz-Bełdzińska. Wczesna diagnoza dzięki badaniom przesiewowym i szybkie podanie terapii genowej dają dzieciom z rdzeniowym zanikiem mięśni szansę na uniknięcie objawów choroby.

Specjaliści brytyjscy przeprowadzili pierwszą na świecie operację mózgu w asyście sztucznej inteligencji. Wyjątkowo ryzykowny zabieg polegał na usunięciu łagodnego, lecz niekorzystnie usytuowanego guza przysadki mózgowej. AI uczyła się przed zabiegiem analizując wcześniej nagrane operacje przysadki.

Terapie immunosupresyjne stosowane w stwardnieniu rozsianym mogą prowadzić do reaktywacji wirusa HPV. Dane literaturowe potwierdzają realne korzyści z podania szczepionki przeciw HPV przed włączeniem takiego leczenia - wskazuje dr hab. n. med. Iwona Gabriel, zachęcając do oznaczania wirusa HPV u pacjentek z SM.

Leki GLP-1 stosowane w leczeniu cukrzycy i otyłości mogą przynosić korzyści terapeutyczne wykraczające poza samą redukcję masy ciała. Wstępne wyniki badań zwróciły uwagę neurologów i specjalistów zajmujących się leczeniem bólu głowy, dlatego naukowcy sprawdzają, czy leki te mogą mieć pozytywny wpływ m.in. u osób z migreną.

W opiece nad pacjentami z chorobami neuroimmunologicznymi wciąż pokutuje przekonanie, że fizjoterapia powinna być wdrażana dopiero w obliczu niepełnosprawności. Tymczasem medycyna oparta na dowodach (EBM) jednoznacznie wskazuje, że wczesna aktywizacja potrafi skutecznie spowolnić rozwój choroby, nawet w okresach między rzutami. – Rehabilitacja jest niezwykle ważna, aby jak najdłużej utrzymać sprawność pacjenta i poprawić jego jakość życia – podkreśla dr Jarosław Szczygieł.

Skuteczna kontrola objawów miastenii dzięki nowoczesnym terapiom może paradoksalnie stać się dla pacjenta źródłem problemów społecznych i systemowych. Anna Kośmider ze Stowarzyszenia Miastenia Gravis FACE to FACE zwraca uwagę na istotny problem: ocenianie stanu chorego wyłącznie przez pryzmat jego aktualnej, dobrej formy fizycznej.

Nowoczesne terapie biologiczne dają szansę na szybką i długotrwałą kontrolę objawów miastenii, pozwalając chorym na powrót do aktywności zawodowej i samodzielnego funkcjonowania. – To zasadnicza różnica w porównaniu z klasyczną immunosupresją, gdzie na pełny efekt czekaliśmy czasami od 6 do 12 miesięcy – zaznacza prof. Anna Kostera-Pruszczyk.

Walka z dolegliwościami dotykającymi najbardziej intymnych sfer kobiecego życia wciąż pozostaje tematem tabu. Gdy nakładają się one na objawy ciężkiej choroby, odróżnienie ich od menopauzy staje się niezwykle trudne. Ewa Szuper z Polskiego Stowarzyszenia Chorych na Miastenię Gravis „Gioconda” zwraca uwagę na sytuację pacjentek, które w walce z niewidzialnymi dolegliwościami potrzebują nie tylko specjalistycznego leczenia, ale przede wszystkim – społecznego zrozumienia.

Blisko 83 proc. pacjentów z chorobą Alzheimera na wczesnym etapie osiągnęło stabilizację choroby lub poprawiło swój stan po średnio 17 miesiącach leczenia lekanemabem. Wyniki badania RWE (ang. Real World Evidence) LEADER potwierdzają długoterminowe korzyści leczenia w codziennej praktyce klinicznej.

Kompleksowa i interdyscyplinarna opieka nad osobami z chorobami przewlekłymi to wciąż jedna z największych luk w polskim systemie rehabilitacji. Jak podkreśla dr Jarosław Szczygieł, choć prawo teoretycznie daje chorym duże możliwości, rzeczywisty dostęp do świadczeń bywa mocno ograniczony.

Tranzycja płci u pacjentów z chorobami neuroimmunologicznymi jest wciąż nowym i mało zbadanym zagadnieniem. Publikacji naukowych jest niewiele, co podkreśla potrzebę indywidualnego podejścia do każdego pacjenta - tłumaczą w dyskusji na ten temat prof. Monika Adamczyk-Sowa oraz dr Michał Błachut.

Trudności z koncentracją, pamięcią i przetwarzaniem informacji mogą dotyczyć nawet 44 proc. pacjentów ze stwardnieniem rozsianym – często już w pierwszych latach od diagnozy. Mimo to zaburzenia poznawcze wciąż bywają pomijane w rutynowych badaniach. – Upośledzenie funkcji poznawczych bywa tak samo wyniszczające jak niepełnosprawność fizyczna – zaznacza dr n. med. Katarzyna Kubicka-Bączyk.

Mózg odpowiada za to, jak postrzegamy świat, podejmujemy decyzje, odczuwamy emocje i budujemy relacje. Dziś musi jednak mierzyć się z nadmiarem bodźców, mediami społecznościowymi, dezinformacją, hałasem i zanieczyszczeniem środowiska. – Nie można dzielić profilaktyki na tę od serca, tę od mózgu czy przeciwnowotworową. Zdrowie człowieka jest pojęciem ogólnym – podkreśla prof. dr hab. n. med. Alina Kułakowska, prezes Polskiego Towarzystwa Neurologicznego. Obchodzony 22 lipca Światowy Dzień Mózgu to doskonała okazja do redefinicji podejścia do ochrony zdrowia populacyjnego.

W Polsce powinna powstać sieć ośrodków neurologicznych obejmujących opieką chorych z najczęstszymi chorobami układu nerwowego; leczenie pacjentów jest w Polsce na dobrym poziomie, jednak system wymaga korekt – wskazywali uczestnicy konferencji Neurostrada, która odbyła się 27 maja w Centrum Kompleksowej Diagnostyki i Leczenia Stwardnienia Rozsianego w Samodzielnym Publicznym Szpitalu Klinicznym nr 1 im. Prof. S. Szyszko Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Zabrzu.

Nowoczesne terapie biologiczne dają chorym na miastenię szansę na pełną aktywność zawodową i społeczną, ale dostęp do programu B.157 pozostaje mocno ograniczony. W praktyce pacjenci muszą wpierw przejść długotrwałe i obciążone działaniami niepożądanymi leczenie. – Mamy skuteczne leki, natomiast kryteria włączenia do tego programu są zbyt restrykcyjne – ocenia prof. dr hab. n. med. Monika Adamczyk-Sowa.

Nowe terapie w SM, NMOSD i miastenii to ogromny sukces, jednak bez szybkiej diagnostyki i referencyjnych ośrodków neurologicznych ich potencjał pozostanie niewykorzystany. Najnowsze e-wydanie „Neurostrady” łączy perspektywę kliniczną z systemową, wskazując, co musi się zmienić, aby nowoczesne leczenie trafiało do pacjentów, zanim choroba wyrządzi nieodwracalne szkody.

Zaledwie 5 proc. badań prospektywnych nad stwardnieniem rozsianym (łac. sclerosis multiplex, SM) uwzględnia zmęczenie wśród mierników efektu leczenia, a 37 proc. badań włącza je do wspólnego, pierwszorzędowego punktu końcowego. To subiektywne uczucie często w ogóle nie jest brane pod uwagę. O możliwościach jego mierzenia i leczenia mówiła podczas konferencji Neurostrada dr hab. n. med. i n. o zdr. Natalia Niedziela z Katedry i Kliniki Neurologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach.

Terapie biologiczne zrewolucjonizowały leczenie miastenii uogólnionej, dając chorym szansę na powrót do pełnej sprawności. Restrykcyjne kryteria programu B.157 sprawiają, że dla wielu pacjentów nowoczesne leczenie wciąż pozostaje nieosiągalne. – W opinii klinicystów zajmujących się pacjentami z miastenią, a także organizacji pacjenckich, kryteria dostępu do programu powinny zostać złagodzone – mówi prof. dr hab. n. med. Monika Adamczyk-Sowa.