Anna Rogala

Wieloletnie, niekontrolowane nadciśnienie tętnicze pozostaje jedną z głównych przyczyn powikłań sercowo-naczyniowych, mimo szerokiego dostępu do skutecznych terapii. Jak podkreśla prof. Andrzej Januszewicz, fundamentalne znaczenie ma dziś nie tylko obniżenie wartości ciśnienia, lecz także właściwa strategia leczenia – oparta na wczesnym stosowaniu leków złożonych, indywidualizacji celów terapeutycznych i uwzględnieniu wieku oraz chorób współistniejących pacjenta. Nowe europejskie wytyczne porządkują postępowanie, ale jednocześnie wymagają od lekarzy świadomego i krytycznego podejścia w codziennej praktyce.

Dieta ketogeniczna wciąż budzi kontrowersje w kontekście prewencji sercowo-naczyniowej, jednak – jak podkreśla dr Katarzyna Łokieć – w ściśle określonych sytuacjach klinicznych i przy krótkotrwałym stosowaniu może przynieść wymierne korzyści metaboliczne u pacjentów z otyłością, cukrzycą typu 2 i dyslipidemią. Kluczowe pozostają indywidualizacja postępowania, nadzór specjalistów oraz jakość stosowanych tłuszczów.

Zaburzenia jelitowe coraz rzadziej są dziś postrzegane wyłącznie jako problem przewodu pokarmowego. Rozwój psychogastroenterologii pokazuje, że u ich podłoża leży zaburzona interakcja osi jelitowo-mózgowej, a skuteczne leczenie wymaga podejścia integrującego farmakoterapię, dietę i wsparcie psychologiczne. - To zmiana paradygmatu w myśleniu o tych schorzeniach – od leczenia objawowego do zintegrowanego modelu opieki nad pacjentem – mówi prof. Wojciech Marlicz, prezes Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii.

Rok 2025 w dziedzinie chorób zakaźnych upłynął pod znakiem powrotu zapomnianych patogenów i rozszerzania się egzotycznych infekcji, co stanowi poważne ostrzeżenie dla systemu. Choć odnotowaliśmy pozytywne kroki w medycynie profilaktycznej, w tym rewolucję w refundacji szczepień i walkę z HCV, prof. Krzysztof Tomasiewicz wyraża obawę, że kluczowe wnioski z pandemii COVID-19 dotyczące wzmocnienia pionu zakaźnego w organizacji opieki zdrowotnej zostały zignorowane, co podważa długoterminowe bezpieczeństwo biologiczne kraju.

Ostatnie lata przyniosły znaczący postęp i mobilizację w polskiej pulmonologii, koncentrując się na poprawie diagnostyki, terapii niefarmakologicznej oraz profilaktyce. Działania prowadzone przez środowisko, przy wsparciu koalicji i inicjatyw zewnętrznych, takich jak Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy (WOŚP), skupiały się przede wszystkim na przyspieszeniu wykrywania raka płuca i poprawie jakości leczenia przewlekłych chorób płuc - mówi dr Małgorzata Czajkowska-Malinowska, podsumowując rok 2025 w pulmonologii.

W tym sezonie zainteresowanie szczepieniami przeciwko grypie może okazać się rekordowe, a apteki – według wstępnych szacunków – odpowiadają już za około 30 procent wszystkich wykonanych szczepień. Co więcej, niemal 90 procent osób, które zaszczepiły się w aptece choć raz, deklaruje gotowość, by zrobić to ponownie. Popularność tej formy profilaktyki rośnie z roku na rok, choć system nadal mierzy się z wieloma barierami prawnymi i organizacyjnymi.

Nie można czekać, aż dziecko samo urośnie - podkreśla prof. Mieczysław Walczak, specjalista pediatrii, endokrynologii i diabetologii dziecięcej, i wyjaśnia, jakie objawy powinny zaniepokoić rodziców oraz jak przebiega diagnostyka i terapia niskorosłości w Polsce. Niedobór hormonu wzrostu wcześnie wykryty daje szansę na prawidłowy rozwój dziecka i uniknięcie trwałych konsekwencji zdrowotnych.

Ostatnie lata przyniosły ogromny postęp w leczeniu przewlekłej białaczki limfocytowej i chłoniaka z komórek płaszcza. Mimo szerokiego dostępu do nowoczesnych terapii, wciąż pozostaje grupa pacjentów, dla których konieczne jest poszerzenie opcji terapeutycznych – w tym refundacja nowych inhibitorów kinazy Brutona.

RSV pozostaje jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla najmłodszych dzieci. Dr hab. Wojciech Feleszko wskazuje na rosnącą rolę przeciwciał monoklonalnych, które znacząco zmniejszają liczbę hospitalizacji.

Choroba otyłościowa jest jednym z najpoważniejszych, a jednocześnie najmniej dostrzeganych wyzwań zdrowotnych. Zdaniem prof. Lucyny Ostrowskiej skuteczne leczenie wymaga interdyscyplinarnej opieki oraz natychmiastowego wznowienia programu KOS-BAR.

Lekarze rodzinni coraz częściej obserwują u pacjentów przewlekłe dolegliwości ze strony kręgosłupa i stawów, bezpośrednio związane z nadwagą i otyłością. Jak podkreśla dr Michał Sutkowski, potrzebne jest nie tylko leczenie, ale i kompleksowa profilaktyka oraz realny dostęp do rehabilitacji.

Jednym z najważniejszych narzędzi personalizacji leczenia raka piersi stają się wielogenowe testy ekspresyjne. Dr hab. Michał Jarząb podkreśla, że pozwalają one lepiej różnicować ryzyko i bezpieczniej dobierać terapię u chorych na raka piersi.

Kryzys kadrowy w polskich aptekach staje się faktem odczuwalnym w codziennym funkcjonowaniu systemu ochrony zdrowia. Liczba farmaceutów i techników farmaceutycznych systematycznie maleje, kolejki rosną, a wiele placówek działa dzięki nadludzkiemu wysiłkowi zespołów. – Za kilka lat możemy mieć apteki bez farmaceutów – ostrzega mgr farm. Michał Warzyński. Tymczasem młodzi absolwenci coraz częściej wybierają inne obszary farmacji.

To pierwszy taki projekt w Polsce i w całej Europie Środkowo-Wschodniej. Zespół I Katedry i Kliniki Kardiologii WUM – laureaci 5. miejsca w tegorocznym konkursie „Złoty Skalpel” – jako pierwsi wszczepili przezskórnie protezy zastawki trójdzielnej i mitralnej, domykając wachlarz terapii dostępnych dla pacjentów z najcięższymi wadami. Dr n. med. Adam Rdzanek i dr hab. Piotr Scisło opowiadają o przygotowaniach, emocjach towarzyszących pierwszym zabiegom, roli interdyscyplinarnego zespołu oraz o tym, jak ten przełom zmienia oblicze polskiej kardiologii.

U pacjentów starszych ból kręgosłupa czy nagła utrata wzrostu nie zawsze wynikają wyłącznie z osteoporozy. Dr hab. Maria Maślińska podkreśla konieczność szybkiej reakcji na tzw. czerwone flagi oraz dokładnej diagnostyki, zwłaszcza przy objawach ogólnych i neurologicznych.

- Wczesne wykrywanie czynników ryzyka, wykorzystanie rejestrów pacjentów, działania edukacyjne i cyfryzacja w medycynie to kierunki, które realnie mogą poprawić skuteczność profilaktyki w Polsce – ocenia dr hab. n. med. Jacek Jóźwiak, prof. Uniwersytetu Opolskiego.

Ponad 60 proc. przedszkolaków w Polsce ma zaburzenia postawy, a aż 13 proc. wymaga pilnej konsultacji ortopedycznej – wynika z badań przesiewowych koordynowanych przez dr hab. Agnieszkę Stępień. Ekspertka podkreśla, że kluczowe jest wprowadzenie wczesnej oceny fizjoterapeutycznej już w pierwszych miesiącach życia dziecka.

Profilaktyka dolegliwości mięśniowo-szkieletowych wymaga nie tylko ergonomicznego stanowiska pracy, lecz także świadomej aktywności fizycznej – zarówno w godzinach pracy, jak i po niej. Prof. Joanna Bugajska podkreśla, że nawet krótkie zmiany pozycji i ruch w przerwach mają znaczenie dla zdrowia kręgosłupa.

Zaostrzenia POChP są klinicznie równie niebezpieczne jak zawał serca czy udar mózgu, lecz w polskim systemie opieki zdrowotnej nadal pozostają niedoszacowane i zbyt późno rozpoznawane. Zdaniem dr n. med. Małgorzaty Czajkowskiej-Malinowskiej, pulmonolog, prezes Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc, tylko rozwój opieki koordynowanej w POZ i AOS może zmienić przebieg tej choroby na poziomie populacyjnym.

Nikotynizm jest chorobą przewlekłą, którą – odpowiednio leczoną – można skutecznie pokonać. W Polsce brakuje zarówno narzędzi terapeutycznych, jak i systemowego wsparcia. Konsekwencje widoczne są w statystykach: rośnie liczba palaczy, rośnie też popularność e-papierosów, szczególnie wśród młodzieży. Światowy Dzień Rzucania Palenia to okazja, aby uświadomić sobie skalę problemu i podkreślić, że zerwanie z nałogiem przynosi wymierne korzyści już od pierwszych dni.

Rak drobnokomórkowy płuca wciąż stanowi jedno z największych wyzwań onkologii. Jak podkreśla dr hab. n. med. Magdalena Knetki-Wróblewska, choć w ostatnich latach pojawiła się immunoterapia, a część chorych można leczyć radykalnie z zastosowaniem chemioradioterapii, system nadal potrzebuje koordynacji. – Lung cancer unity to rozwiązanie, na które w Polsce czekamy od lat – zaznacza.

W Polsce tysiące osób przez lata żyje z narastającą dusznością, nie wiedząc, że rozwija się u nich przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP). Jej objawy, przypisywane wiekowi, przepracowaniu czy chorobie serca, prowadzą pacjentów do różnych gabinetów lekarskich, często opóźniając rozpoznanie schorzenia. „Nie traćmy czasu. Dziś potrafimy realnie wydłużać życie tych chorych, jeśli tylko odpowiednio wcześnie postawimy rozpoznanie” – zaznacza internista i alergolog dr hab. Piotr Dąbrowiecki, wypowiadając się z okazji Światowego Dnia Przewlekłej Obturacyjnej Choroby Płuc, który w tym roku przypada 19 listopada.

W Polsce osiągnięto wyjątkowo wysoki poziom antybiotykooporności, którą WHO klasyfikuje jako jedno z najgroźniejszych wyzwań dla globalnego zdrowia publicznego. – Polska znajduje się w europejskiej czołówce zarówno pod względem oporności bakterii, jak i zużycia antybiotyków – to bardzo niebezpieczne zjawisko, które wymaga szybkiej reakcji na poziomie państwa – podkreśla prof. Waleria Hryniewicz. Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach, który przypada 18 listopada, ma na celu zwiększenie świadomości społeczeństwa na temat narastania i rozprzestrzeniania się oporności na antybiotyki.

Radioligandowa terapia celowana otwiera nowy rozdział w leczeniu raka gruczołu krokowego. Dr n. med. Bożena Sikora-Kupis podkreśla, że jej działanie jest wyjątkowo precyzyjne, jednak dostępność wciąż pozostaje poważnym wyzwaniem.

Wysokie stężenie lipoproteiny(a) to czynnik ryzyka sercowo-naczyniowego, którego nie można zmienić, ale da się skutecznie ograniczyć jego wpływ poprzez odpowiednią profilaktykę i kontrolę pozostałych parametrów. Wczesne oznaczenie tego wskaźnika pozwala wyłonić osoby najbardziej zagrożone chorobami układu krążenia i podjąć działania, zanim pojawią się niebezpieczne objawy. O znaczeniu lipoproteiny(a) w praktyce klinicznej, roli stylu życia i edukacji pacjentów mówią prof. Piotr Dobrowolski i prof. Aleksander Prejbisz z Narodowego Instytutu Kardiologii.

Blinatumomab to lek, który zmienia jakość życia dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną (ALL) - jest skuteczny, mniej toksyczny i pozwala leczyć dzieci w domu - mówi Jolanta Czernicka-Siwecka, prezeska Fundacji Iskierka. Organizacja apeluje o rozwiązania, które zagwarantują dzieciom dostęp do nowoczesnych terapii.

Blinatumomab, pierwsze w swojej klasie przeciwciało dwuswoiste, otwiera nowy rozdział w terapii ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL). Jak podkreśla prof. Sebastian Giebel, specjalista hematologii i transplantologii klinicznej, zastosowanie leku w pierwszej linii leczenia znacząco zwiększa szanse wyleczenia pacjentów i może ograniczyć potrzebę kosztownych terapii, takich jak CAR-T czy przeszczepienia komórek krwiotwórczych.

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji pracuje nad nowym podejściem do oceny terapii stosowanych w chorobach rzadkich. Trwa finalizowanie kluczowych etapów analizy wielokryterialnej (MCDA), która ma usprawnić podejmowanie decyzji refundacyjnych.

Największym przełomem jest dla nas każda chwila, w której możemy powiedzieć rodzicom: państwa dziecko jest zdrowe. Tych momentów było już wiele, ale każdy z nich wciąż budzi ogromne emocje — mówi prof. Maria Pokorska-Śpiewak, laureatka pierwszego miejsca w konkursie Złoty Skalpel 2025. Zespół, którym kieruje, opracował program terapeutyczny dla dzieci zakażonych wirusem HCV, doprowadzając do włączenia najmłodszych pacjentów do ogólnopolskiego programu leczenia tej choroby.

Skolioza wciąż bywa rozpoznawana zbyt późno. Prof. Michał Latalski zwraca uwagę, że lekarz rodzinny odgrywa kluczową rolę w wychwyceniu pierwszych objawów – niewielkich asymetrii barków, łopatek czy talii – i skierowaniu dziecka na badania obrazowe.