Zdrowie publiczne

Sejm przyjął nowelizację przepisów antyalkoholowych, które zakładają m.in. nocną prohibicję oraz całkowity zakaz reklamy i promocji szkodliwych trunków. Szczególnie cieszy mnie ten ostatni zapis, bo oznacza m.in. koniec promocji typu 8+8 piw gratis. Napoje z procentami znikną też z telewizji, billboardów i stadionów. Wreszcie, bo reklama alkoholu w Polsce sprzedawała nie tyle sam produkt, co styl życia, emocje i przynależność do grupy, silnie oddziałując na podświadomość odbiorców. Jednak co najgorsze – normalizowała picie napojów procentowych, przedstawiając je jako naturalny, wręcz nieodłączny element codzienności.

Państwo deklaruje walkę z alkoholizmem, jednak jego polityka w tym obszarze jest pełna sprzeczności, a tzw. renta alkoholowa jest tego świetnym przykładem. Choć przyznanie samego świadczenia jest uzasadnione, pojawia się pytanie, czy nie powinno być warunkowe. Obecnie osoby je pobierające nie mają bowiem obowiązku uczestnictwa w terapii odwykowej. „Renta” może więc być motywacją do unikania leczenia i pracy, a przyznawane pieniądze przeznaczane na... alkohol. Szczególnie że szkodliwe trunki wciąż są powszechnie dostępne, a cykliczne promocje typu „8+8 piw gratis” tylko zachęcają do ich zakupu.

Około 17 mln Polaków zadaje sztucznej inteligencji pytania o zdrowie swoje lub swoich bliskich, 19 proc. korzystających kupiło lek bez recepty lub suplement zgodnie z poradą sztucznej inteligencji (AI), a 8,3 proc. zmieniło na tej podstawie dawkowanie lub odstawiło lek – wynika z raportu, opracowanego na podstawie na reprezentatywnej próbie dorosłej populacji Polski.

Odpowiedzialna suplementacja wymaga korekty, wymaga rozmowy i rady lekarza – mówi prof. Jacek Lewandowski. Jak przyznaje, pacjenci często sięgają po magnez, potas, witaminy czy preparaty ziołowe, przekonani, że skoro są dostępne bez recepty, nie mogą im zaszkodzić. Suplementy zaś mogą wchodzić w istotne interakcje z lekami, podnosić ciśnienie tętnicze, zaburzać gospodarkę elektrolitową, a nawet zmniejszać skuteczność leczenia. - Suplementacja jest uzupełnieniem niedoboru, a nie dawaniem "w ciemno" jakiegoś preparatu – podkreśla z kolei prof. Artur Mamcarz.

Z początkiem roku szkolnego weszły w życie nowe przepisy dotyczące żywienia dzieci i młodzieży w szkołach i przedszkolach. Polskie Towarzystwo Otyłości Dziecięcej (PTOD) popiera zmiany, wskazując jednocześnie, że o sukcesie zdecyduje praktyka.

Od 1 września edukacja zdrowotna jest dla polskich uczniów obowiązkowa, z wyjątkiem modułu o zdrowiu seksualnym. Przedmiot wchodzi do szkół w cieniu wniosku PiS do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niekonstytucyjności przepisów, które go wprowadzają i negatywnego stanowiska hierarchów Kościoła katolickiego, które będzie miało wpływ na decyzję wielu rodziców o zapisaniu dziecka na dobrowolny moduł.

W 2025 r. w Polsce zarejestrowano więcej przypadków chorób przenoszonych drogą płciową, zakażeń HIV, ognisk wirusowego zapalenia wątroby typu A i chorób odkleszczowych, nastąpił za to spadek zachorowań na krztusiec i gruźlicę – wynika z opublikowanego w tym tygodniu raportu Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Jedzenie jest przereklamowane – mówi prof. Leszek Czupryniak. Zdaniem diabetologa trudno oczekiwać szybkich efektów profilaktyki w społeczeństwie, które od lat funkcjonuje w kulturze promującej nadmierną konsumpcję. To dlatego większą nadzieję na zahamowanie epidemii otyłości, cukrzycy i nadciśnienia wiąże dziś z rozwojem nowoczesnych terapii niż z edukacją zdrowotną.

Z okazji Europejskiego Dnia Walki z Otyłością w warszawskiej Fabryce Norblina uruchomiono instalację pod nazwą „The Impossible Gym”. Siłownia wyposażona w sprzęty, na których nie można ćwiczyć, symbolizuje codzienne wyzwania, z jakimi mierzą się osoby z chorobą otyłościową – natury biologicznej, fizycznej oraz psychologicznej. W piątek, 29 maja, oraz najbliższy weekend, 30-31 maja, odwiedzający będą mogli skorzystać z bezpłatnych pomiarów składu ciała oraz konsultacji z dietetykiem w trzech gabinetach, a także wysłuchać wykładów specjalistów.

Osoby między 10. a 20. rokiem życia odpowiadają za większość kosztów leczenia w zakresie zatruć paracetamolem i ibuprofenem – alarmuje Główny Inspektor Farmaceutyczny Łukasz Pietrzak. Analizy GIF pokazują też wyraźne „weekendowe piki” sprzedaży leków z kodeiną. Stąd propozycje, by objąć zakupy preparatów z substancjami o potencjale odurzającym większą kontrolą i podnieść minimalny wiek ich nabywania.

Ogólnopolska kampania edukacyjna „Odzyskaj lekkość życia”– to projekt Novo Nordisk znany dotąd pod nazwą „Porozmawiajmy szczerze o otyłości”. To już 7. rok, w którym organizator buduje świadomość społeczną, że otyłość to choroba, którą można i należy leczyć. Kampania dodatkowo zwraca uwagę na konkretne korzyści płynące z odzyskiwania zdrowia - zarówno w wymiarze fizycznym, jak i psychicznym.

Mężczyźni w Polsce żyją średnio o 6–7 lat krócej niż kobiety, rzadziej się badają i zbyt późno trafiają do lekarzy. Mimo tych brutalnych statystyk, w odpowiedzi na pytania naszej redakcji resort zdrowia jasno deklaruje: urolog pozostanie dostępny wyłącznie ze skierowaniem, a mobilne androbusy nie dostaną stałego finansowania. Ministerstwo odrzuca też pomysł stworzenia osobnej „Narodowej Strategii Zdrowia Mężczyzn”, przekonując, że problemem zajmuje się w ramach Narodowego Programu Zdrowia. Dla panów są jednak i dobre wiadomości: resort zapowiada uruchomienie urologicznych cancer unitów oraz ogólnopolskie badania przesiewowe w kierunku raka prostaty dla grup wysokiego ryzyka.

Mimo dostępu do nowoczesnej medycyny w Stanach Zjednoczonych liczba nadmiarowych zgonów jest znacznie wyższa niż w innych bogatych państwach. Głównymi przyczynami są choroby sercowo-naczyniowe i metaboliczne oraz zgony związane z narkotykami i alkoholem - wynika z badania naukowców z Boston University School of Public Health.

Chciałabym uspokoić seniorów i zapewnić ich, że dostęp do darmowych leków będzie, proszę się nie denerwować – powiedziała minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda w wieczornej rozmowie w TVP. Dodała, że nie ma konieczności robienia zapasów leków, bo wiele preparatów się w ten sposób marnuje.

W polskim systemie ochrony zdrowia wciąż brakuje jasnej drogi dla osób z chorobą otyłościową. Jak podkreśla Ewa Godlewska, prezes Fundacji na Rzecz Leczenia Otyłości, ani nowoczesna farmakoterapia, ani operacja bariatryczna nie są „cudownymi eliksirami”. Skuteczna terapia wymaga bowiem wielospecjalistycznego zespołu – lekarza, psychologa i dietetyka – oraz systemowych rozwiązań, na które pacjenci czekają od lat.

Pracownicy mają być od 9 kwietnia lepiej chronieni przed ołowiem – przewiduje projekt rozporządzenia ministra zdrowia, wdrażający dyrektywę dyrektywą 2024/869 Parlamentu Europejskiego i Rady Europy. Narażenie na kontakt z tym niebezpiecznym pierwiastkiem dotyczy jednak nie tylko miejsca pracy, ale i jego otoczenia, co pokazała właśnie produkcja platformy Netflix pt. „Ołowiane dzieci”.

Narracja, że e-papierosy, systemy podgrzewania tytoniu, saszetki nikotynowe i inne nowe produkty nikotynowe to element tzw. strategii szkód („harm reduction”) wprowadza w błąd i osłabia politykę antytytoniową i antynikotynową – uznały we wspólnym stanowisku Polskie Towarzystwo Onkologiczne (PTO) i Polskie Towarzystwo Kardiologiczne (PTK).

Rząd opowiedział się za zakazem sprzedaży jednorazowych e-papierosów zarówno zawierających nikotynę i beznikotynowych oraz za ograniczeniem dotyczącym woreczków nikotynowych. We wtorek przyjął projekt nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych.

– Profilaktyka musi być fundamentem systemu ochrony zdrowia – podkreśla minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda, laureatka 8. miejsca na Liście Stu 2025. Wśród priorytetów na 2026 rok wymienia rozwój centralnej e-rejestracji, wzmocnienie działań profilaktycznych oraz zmiany w organizacji szpitali.

Otyłość to skomplikowana choroba przewlekła z listą ponad 200 powikłań, wymagająca profesjonalnej opieki. Podczas debaty nad strategią walki z tą epidemią eksperci i decydenci zgodnie uznali, że czas na półśrodki się skończył. Polska musi dziś wybrać: albo wdroży kompleksowy, międzyresortowy plan naprawczy, albo ugnie się pod ciężarem kosztów leczenia chorób towarzyszących. Rozwiązaniem może być model zaimplementowany przez jeden z krajów europejskich, który walkę z otyłością uczynił priorytetem rządu.

Realizowany od 2021 r. pilotażowy program kompleksowej opieki specjalistycznej nad pacjentami z otyłością olbrzymią KOS-BAR stanie się standardem od połowy 2026 r. – wynika z zapowiedzi przedstawicieli Ministerstwa Zdrowia podczas posiedzenia sejmowej Komisji Zdrowia, poświęconego profilaktyce, diagnostyce i leczeniu otyłości w Polsce.

Ministerstwo Zdrowia będzie koordynować międzyresortowe prace nad Narodową Strategią Redukcji Otyłości. 3 lutego odbyło się pierwsze spotkanie robocze przedstawicieli kluczowych instytucji publicznych oraz środowisk eksperckich w tej sprawie.

Porozumienie o współpracy na rzecz prewencji chorób sercowo-naczyniowych w krajach Europy Środkowo-Wschodniej podpisano w czwartek w Lublinie podczas „Lublin Prevention in Cardiovascular Disease Summit 2026”. Sygnowali je - osobiście lub elektronicznie - przedstawiciele 46 instytucji z krajów byłego bloku komunistycznego.

Lewica i Polska 2050 przekonywały w piątek (23 stycznia) w Sejmie, że poselskie projekty ograniczające dostępność do alkoholu to odpowiedź na społeczny sygnał. PiS zarzucił, że w projektach są buble i niedoróbki. Konfederacja - że propozycje uderzają w prawo do prowadzenia działalności gospodarczej.

Studenci medycyny – przyszli lekarze – mogą wesprzeć nauczycieli w prowadzeniu zajęć z edukacji zdrowotnej w szkołach – proponuje lekarski samorząd. W piątek przedstawiciele Naczelnej Izby Lekarskiej (NIL) spotkali się z kierownictwem Ministerstwa Edukacji Narodowej, które „z aprobatą przyjęło ten pomysł. NIL stoi na stanowisku, że edukacja zdrowotna powinna być przedmiotem obowiązkowym.

Ministra edukacji Barbara Nowacka przyznała, że jest gotowa pójść na kompromisy ws. edukacji zdrowotnej. Zastrzegła, że ewentualne ustępstwa powinny być „poważne i rozsądne”. - Jesteśmy otwarci na dialog z każdym - dodała.

Choroby układu krążenia pozostają główną przyczyną utraty zdrowia w Polsce, a różnice między regionami nie znikają. Bez inwestycji w profilaktykę, nawet najlepiej dofinansowany system nie sprosta wyzwaniom zdrowotnym w perspektywie kolejnych 30 lat. – Szczególnie intensywnych działań profilaktycznych wymaga Łódź – wskazuje dr n. med. Roman Topór-Mądry.

Prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę, która miała podnieść opłatę cukrową i zwiększyć podatek od wygranych z gier losowych, a także ustawę zwiększającą podwyżki akcyzy na alkohol w latach 2026-2027 - poinformowała 18 grudnia kancelaria prezydenta. Jak wyjaśnił sam prezydent, jego zdaniem celem tej ustawy jest zasypanie dziury budżetowej, za którą odpowiada rząd.

Przeprowadzenie badania śledzącego zachowania zdrowotne dzieci i młodzieży oraz badania starzenia się ludności, rozwój systemu ProfiBaza, który ma umożliwić m.in. udostępnianie w Internetowym Koncie Pacjenta informacji o programach profilaktycznych - to niektóre z nowych zadań przedłużonego do 2026 r. Narodowego Programu Zdrowia.

Konieczne jest pilne opracowanie międzysektorowej strategii zdrowia publicznego oraz nowelizacja ustawy w tym obszarze – to najważniejsze wnioski płynące z debaty ekspertów, która odbyła się 3 grudnia podczas Seminarium Szkoły Zdrowia Publicznego CMKP.