Wideo

Odpowiedzialność cywilna z tytułu popełniania błędów medycznych to temat bardzo istotny dla każdego lekarza i lekarza dentysty, a także - co mniej oczywiste - dla jego rodziny. Kiedy lekarz ponosi odpowiedzialność za zdarzenie medyczne, czego może żądać poszkodowany pacjent i na co w związku z tym zwrócić uwagę, wybierając OC lekarskie - wyjaśnia w materiale wideo z cyklu "Po godzinach" Tomasz Domalewski, prawnik specjalizujący się w prawie gospodarczym i ubezpieczeniowym.

Medycyna znacząco posunęła się do przodu, co sprawia, że obok skuteczności terapii większą wagę przykłada się także do kwestii jakości życia pacjentów. - Sięgając do wytycznych, zarówno europejskich, jak i amerykańskich, widzimy, że jakość życia pacjenta jest tam stawiana na równi z rokowaniem, co podkreśla jej ogromne znaczenie. U nas na studiach lekarzom wbija się do głowy, że mają walczyć po prostu o to, żeby ludzie dłużej żyli. Wiadomo, że wszyscy zmierzamy do mety, chodzi o to, żeby do niej jak najdłużej biec – mówi prof. Anna Tomaszuk-Kazberuk.

Jeżeli mamy dziś przekonywać rządzących, na co wydać pieniądze, to odpowiedź brzmi: na prewencję. Musimy jednak działać wielokierunkowo. Z jednej strony kształtować świadomość od najmłodszych lat, z drugiej - zachęcać dorosłych do profilaktyki, a z trzeciej - stworzyć infrastrukturę, która udźwignie sytuację, gdy 80–100 proc. społeczeństwa będzie chciało skorzystać z badań - mówi prof. Marek Gierlotka.

Zaburzenia lipidowe pozostają jednym z kluczowych, a wciąż niedostatecznie kontrolowanych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Wyzwaniem jest wciąż zbyt mały nacisk na prewencję pierwotną i wtórną: system częściej reaguje na skutki - zawał serca, udary mózgu, niewydolność mięśnia sercowego - niż na ich przyczyny. Jakie są najpilniejsze bolączki i co zrobić, by skuteczniej zapobiegać, zamiast leczyć konsekwencje?

Mamy do czynienia z rewolucją cyfrową od kilkunastu lat i musimy jako społeczność kardiologów, lekarzy, w ogóle jako społeczeństwo nauczyć się, jak z tymi rozwiązaniami cyfrowymi, a w szczególności ze sztuczną inteligencją, żyć. AI prędko nie zastąpi lekarzy, ale wiele analiz pokazuje, że sprawność w rozwiązywaniu pojedynczych problemów czy odpowiadaniu na konkretne pytania bywa w przypadku sztucznej inteligencji większa - mówi prof. Piotr Szymański, członek nowej w strukturach PTK Sekcji Sztucznej Inteligencji i Rozwiązań Cyfrowych (SIRC).

Terapie przeciwnowotworowe mogą prowadzić do toksyczności sercowo-naczyniowej. Obecnie najlepiej poznane są powikłania kardiologiczne indukowane antracyklinami, ale dostępne są nowsze leki, które również mogą prowadzić do kardiotoksyczności. Do przewidywania toksyczności sercowo-naczyniowej tych leków można wykorzystać modele in vitro i in vivo.

Prof. Mirosław Ząbek, laureat drugiego miejsca w konkursie Złoty Skalpel 2024, został wyróżniony za przeprowadzenie pierwszych na świecie operacji terapii genowej mózgu u pacjentów z otępieniem czołowo-skroniowym. To przełom w neurochirurgii, który otwiera drogę do skuteczniejszego leczenia chorób neurodegeneracyjnych. A już dziś poznamy laureatów kolejnej edycji Złotego Skalpela.

Utrzymanie euwolemii, czyli prawidłowego stanu nawodnienia, decyduje o rokowaniu nie tylko w niewydolności serca, ale także w innych schorzeniach kardiologicznych. Obecnie, zgodnie z wytycznymi ESC, u stabilnych chorych odchodzi się od sztywnych restrykcji płynowych na rzecz podejścia bardziej indywidualnego „zgodnie z odczuwanym pragnieniem”. Z kolei w monitorowaniu stanu pacjentów coraz większą rolę odgrywają szybkie narzędzia przyłóżkowe i parametry, takie jak stężenie sodu w moczu - tłumaczy kardiolożka prof. Agata Bielecka-Dąbrowa.

Jedna osoba na 100 choruje na padaczkę, a więc to choroba częsta, ale 70 proc. chorych może być skutecznie leczonych farmakologicznie - nie doświadczać napadów i prowadzić normalne życie społeczne, rodzinne i zawodowe – mówi dr hab. Magdalena Bosak z Katedry Neurologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Nieleczona choroba psychiczna jest „toksyczna” dla mózgu – wskazuje psychiatra prof. Dominika Dudek, kierownik Katedry Psychiatrii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. -Im dłużej człowiek pozostaje w psychozie, tym trudniej uzyskać pełną remisję i całkowite ustąpienie objawów – dodaje.

Uzależnienie od palenia to choroba, z którą w Polsce przegrywamy. Liczba palaczy systematycznie wzrasta, a nałóg zbiera śmiertelne żniwo. - Rosnąca dostępność cenowa produktów tytoniowych, nowe systemy dostarczania nikotyny, ich nieprawdziwy wizerunek jako mniej szkodliwych wpycha w objęcia nałogu coraz młodsze dzieci – mówi prof. dr hab. n. med. Piotr Jankowski, kierownik Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych i Gerontokardiologii CMKP. Jak ocenia, pilnie potrzebujemy skuteczniejszej strategii walki z uzależnieniami.

Udany zabieg usuwa krytyczne zwężenie, ale nie likwiduje miażdżycy. O kolejnych incydentach często decydują „wrażliwe” blaszki miażdżycowe w innych odcinkach tętnic, które w angiografii wydają się niegroźne. Ich wczesne wykrycie i ukierunkowane leczenie to dziś klucz postępowania. - Nie tylko sam stopień zwężenia naczynia, lecz skłonność płytki miażdżycowej do pęknięcia i wytworzenia zakrzepu determinuje rokowanie - dlatego musimy takie ogniska identyfikować i stabilizować - podkreśla kardiolog dr hab. Michał Hawranek.

W ostatnich dekadach zapalenie mięśnia sercowego przeszło drogę z peryferii kardiologii do centrum uwagi klinicystów. Nowe wytyczne ESC porządkują diagnostykę i leczenie - choć wciąż w dużej mierze opierają się wyłącznie na praktyce klinicznej, a nie na rzetelnych dowodach naukowych. - To potrzebny dokument, ale oparty na konsensusie ekspertów - musimy go jak najszybciej wzmocnić solidnymi badaniami - podkreśla kardiolog prof. Krzysztof Ozierański.

Konieczne są dalsze badania podstawowe i translacyjne, które pozwolą lepiej zrozumieć zarówno mechanizmy łączące choroby układu krążenia z chorobami nowotworowymi, jak i patogenezę toksyczności sercowo-naczyniowej leczenia przeciwnowotworowego (CTR-CVT). To ważne dla poprawy opieki nad pacjentami kardioonkologicznymi.

Mimo gigantycznego postępu w diagnostyce i terapii chorób mózgu, takich jak padaczka, depresja czy schizofrenia, chorzy wciąż są stygmatyzowani. Niemal co 5. osoba deklaruje niechęć do chorujących, 77 proc. badanych nie chce, by chory został jego szefem, 81 proc. - zięciem, 56 proc. – kolegą z pracy, a 53 proc. – sąsiadem. Tymczasem nowoczesne leki pozwalają znaczącej grupie chorych funkcjonować normalnie, wiele osób wraca do zdrowia lub osiąga dużą poprawę.

Choroby neurologiczne stają się jednym z największych wyzwań zdrowia publicznego – odpowiadają za większość przypadków trwałej niepełnosprawności, a ich liczba będzie rosła wraz ze starzeniem się populacji. – Potrzebujemy spójnego modelu opieki, lepszych wycen, nowych kadr i skuteczniejszej profilaktyki – podkreśla konsultant krajowy w dziedzinie neurologii prof. Bartosz Karaszewski w rozmowie z „Pulsem Medycyny”.

Pacjentkami od pierwszego miesiąca życia po sędziwe seniorki zajmuje się Warszawski Instytut Zdrowia Kobiet, który od 2022 r. stanowi część Szpitala Bielańskiego. Wbrew nazwie placówka świadczy usługi nie tylko dla warszawianek, trafia tu wiele pacjentek z różnych części Polski. Redakcja „Pulsu Medycyny” odwiedziła to miejsce z kamerą.

Przewlekła choroba nerek (PChN) dotyczy co najmniej 4 mln Polaków, przy czym większość nie jest tego świadoma. Staje się też jedną z głównych przyczyn zgonów w kraju. Jak wyjaśnia prof. Barbara Naumnik, nerki "zbierają baty" m.in. za pandemię cukrzycy, otyłości, nadciśnienia tętniczego, które zwiększają ryzyko ich uszkodzenia poprzez mechanizmy, takie jak hiperglikemia czy stan zapalny. - Statystyki są złe, dlatego że mamy złą wykrywalność wczesnych stadiów przewlekłej choroby nerek - zaznacza.

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa wiąże się z gorszym rokowaniem u pacjentów z rozpoznaną chorobą nowotworową i pozostaje jedną z głównych bezpośrednich przyczyn zgonów w tej grupie chorych. Jak postępować, gdy pojawi się u nich ŻChZZ i jak powinna wyglądać profilaktyka przeciwzakrzepowa u pacjentów onkologicznych?

W żadnym innym sektorze rynku pracy nie spotyka się sytuacji, w której minimalne wynagrodzenie byłoby uzależnione wyłącznie od poziomu wykształcenia. To rozwiązanie jest, nie chcę powiedzieć „patologiczne”, ale na pewno nienaturalne. Pracownik – także medyczny – może wnosić do zespołu różne kompetencje, doświadczenie czy umiejętności, które również powinny wpływać na poziom jego wynagrodzenia. W mojej ocenie należałoby przywrócić pracodawcom większą decyzyjność w tym zakresie - mówi radca prawny mec. Marcin Andrzejewicz.

U osób, które pomyślnie zakończyły leczenie chłoniaka, istnieje zwiększone ryzyko zgonu z powodu zdarzeń sercowo-naczyniowych. Dlatego ocena ryzyka toksyczności sercowo-naczyniowej powinna być przeprowadzana przed rozpoczęciem terapii, a także w trakcie jej trwania. Zaleca się przy tym korzystać z odpowiednich narzędzi stratyfikacji ryzyka, takich jak HFA-ICOS risk assessment tool – mówi prof. Raul Cordoba Mascuñano.

Pierwszych dwoje młodych pacjentów zostało włączonych do immunoterapii, która może spowolnić rozwój, a nawet zapobiec pojawieniu się objawów nieuleczalnej dotąd choroby. - W kolejce czeka następnych ośmiu pacjentów - mówi "Pulsowi Medycyny" prof. Artur Bossowski, kierownik Kliniki Pediatrii, Endokrynologii, Diabetologii z Pododdziałem Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, którego zespół sprawdza skuteczność nowej metody leczenia.

U pacjentów onkologicznych mogą rozwinąć się wszelkiego rodzaju zaburzenia rytmu serca, które mogą być wynikiem wzajemnego oddziaływania na siebie trzech czynników: cech pacjenta, terapii onkologicznej i samej choroby nowotworowej - mówi prof. Dimitrios Farmakis.

Coraz więcej medyków deklaruje, że czuje się zagrożonych w miejscu pracy. Drastyczne przykłady z Siedlec czy Krakowa pokazują, że agresja wobec personelu medycznego przybiera tragiczne skutki. – Potrzebne są nie tylko zmiany w prawie, ale także procedury wewnątrz placówek i odważne reagowanie na hejt w sieci – mówi mec. Marcin Andrzejewicz, specjalista w zakresie prawa medycznego.

Od października br. dostępna będzie nowa opcja terapeutyczna przeznaczona dla pacjentek z platynoopornym rakiem jajnika. Pacjentki, które odnoszą korzyści z tego leczenia, to chore z wysokim poziomem ekspresji receptora FRα. Potrzebny jest więc teraz dostęp do badania, które pozwoli wyodrębnić tę grupę pacjentek - mówi prof. Andrzej Marszałek.

W ostatnich latach w onkologii nastąpił ogromy postęp w rozwoju nowoczesnych terapii. Obecnie mamy dostęp m.in. do terapii celowanych czy immunoterapii. Ale czy nowe zawsze oznacza bezpieczniejsze, szczególnie dla układu sercowo-naczyniowego?

Testy wielogenowe, umożliwiając bezpieczne odstąpienie od chemioterapii tam, gdzie nie przyniosłaby ona korzyści, zwiększają szanse pacjentek z rakiem piersi na szybszy powrót do codziennej aktywności, w tym zawodowej - mówi dr Katarzyna Pogoda, wskazując, że testy te przynoszą korzyści nie tylko dla lekarza i pacjentki, lecz także dla całego systemu ochrony zdrowia.

Szacuje się, że każdego roku na świecie ponad 370 tys. tzw. cancer survivors umiera z powodu powikłań sercowo-naczyniowych terapii przeciwnowotworowej. Dlatego multidyscyplinarny zespół ekspertów powinien koncentrować się na zdrowiu układu s-n pacjentów onkologicznych przez cały proces leczenia – przed, w trakcie, a także po zakończeniu terapii – wyjaśnia prof. Susan Dent.

Prof. Marek Gierlotka, który właśnie objął funkcję prezesa Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (PTK), w rozmowie z "Pulsem Medycyny" podkreśla, że jego kadencja będzie nie tylko kontynuacją dotychczasowych działań, ale również początkiem nowych inicjatyw. Najważniejszą z nich ma być szeroko rozumiana prewencja chorób sercowo-naczyniowych.

W ostatni weekend maja 2026 r. Gdańsk będzie miejscem spotkania najwybitniejszych światowych specjalistów zajmujących się nadciśnieniem tętniczym, ale też chorobami kardiometabolicznymi. Kongres Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (European Society of Hypertension, ESH) po raz pierwszy odbędzie się w Polsce. O wyjątkowości tego wydarzenia i jego znaczeniu dla lekarzy różnych specjalności opowiadają przewodniczący Komitetu Organizacyjnego prof. Andrzej Januszewicz i prof. Krzysztof Narkiewicz.