Choroby mózgu – mimo postępów w leczeniu chorzy wciąż stygmatyzowani. „Zrozumieć mózg, zobaczyć człowieka” [dwugłos ekspercki]

W Światowym Dniu Zdrowia Psychicznego publikujemy rozmowę pt. „Zrozumieć mózg, zobaczyć człowieka” z udziałem specjalistek z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

Choroby mózgu dotykają dużej części społeczeństwa

Choroby mózgu są powszechne – szacuje się, że na depresję w Polsce choruje około 1,2 mln osób, na schizofrenię – 385 tys., a na padaczkę – ok. 400 tys. osób. Choroby mózgu są coraz bardziej powszechne także wśród dzieci i młodzieży. Liczba niepełnoletnich pacjentów, leczących się na zaburzenia lękowe i depresyjne w latach 2013–2021, wzrosła aż o 120 proc.

Prof. Dominika Dudek, kierownik Katedry Psychiatrii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego podkreśla jednak, że możliwości leczenia i podejście do chorych w ostatnich dekadach zmieniło się diametralnie.

- Postęp jest kolosalny. Mówimy teraz, że choroba psychiczna to jest pewien, kryzys, z którym można sobie poradzić, że z chorobą psychiczną można żyć, traktować ją jak każdą inną chorobę przewlekłą, że pacjent z rozpoznaniem choroby psychicznej absolutnie może być pełnowartościowym członkiem społeczeństwa, realizującym swoje marzenia i aspiracje – powiedziała „Pulsowi Medycyny”.

Wiedza pozwala przeciwdziałać stygmatyzacji chorych

Jej zdaniem do stygmatyzacji chorych przyczynia się lęk i brak rzetelnej wiedzy. – Lęk budziła pewna nieprzewidywalność, gwałtowność zachowań, niezrozumiałość tego, co pacjent mówi, w jaki się zachowuje. W przypadku ostrej psychozy może zdarzyć się pobudzenie, gwałtowność wynikająca z przeżyć psychotycznych – jeśli chory jest urojeniowo przekonany, że zagraża mu jakieś niebezpieczeństwo, to się broni. Z ostrymi objawami psychotycznymi potrafimy jednak bardzo skutecznie sobie radzić za pomocą leków, do tego stopnia, że do lamusa odchodzi coś, co również było stygmatyzujące - kaftany bezpieczeństwa, nie ma potrzeby stosowania tego typu środków – dodała.

Podkreśliła, że chorzy psychicznie mogą stanowić zagrożenie przede wszystkim dla siebie, podejmując zachowania autoagresywne. Nie jest też prawdą, że są bardziej skłonni do popełniania czynów przestępczych, co potwierdziły badania. - Większy problem stanowi przywrócenie tych pacjentów do normalnego życia, przywrócenie im motywacji, chęci działania – wskazała prof. Dominika Dudek.

Rozwój metod diagnostyki i możliwości skutecznego leczenia

Oprócz leków, pozwalających skutecznie kontrolować choroby mózgu, rozwinęły się też metody diagnostyczne. - Postęp diagnostyczny jest nieprawdopodobny, nawet w trakcie mojego życia zawodowego. Kiedyś neurolog miał tylko w ręce młotek. Potem pojawiła się tomografia, która jest badaniem niedokładnym, a w tej chwili mamy rezonanse o rozdzielczości, która jest w stanie zobrazować nasz mózg tak dokładnie, jak gdybyśmy go oglądali pod mikroskopem. Nie należy również zapominać o diagnostyce genetycznej. Odkryto już kilkaset genów odpowiedzialnych za występowanie padaczki i każdego miesiąca pojawia się jakiś nowy gen, który wiążemy z padaczką – poinformowała dr hab. Magdalena Bosak z Katedry Neurologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Dodała, że za postępem diagnostycznym w neurologii idzie też terapeutyczny: - Mamy ponad 30 leków przeciwpadaczkowych, dostosowanych do różnych zespołów padaczkowych i typów napadów, ale jednocześnie już pojawia się terapia genetyczna różnych zespołów padaczkowych i tzw. medycyna precyzyjna - dla każdego pacjenta możemy dostosować najlepsze dla niego metody diagnostyczne i terapeutyczne – wskazała. Jednocześnie rozwój metod neuroobrazowania poszerzył możliwości leczenia chirurgicznego.