Monika Majewska

U chorych na stwardnienie rozsiane (SM), NMOSD czy miastenię często występują problemy urologiczne, związane głównie z dysfunkcją pęcherza moczowego. Mogą one doprowadzić do poważnych powikłań, takich jak niewydolność nerek czy urosepsa. Da się im zapobiec, jednak konieczne jest wykonanie we właściwym czasie odpowiedniej diagnostyki urologicznej, a nie wszyscy pacjenci są jej poddawani – zaznacza urolog dr hab. Piotr Bryniarski ze Szpitala Klinicznego nr 1 w Zabrzu.

Część rozpoznań nowotworów hematologicznych jest stawiana na podstawie morfologii krwi wykonywanej przypadkowo, z zupełnie innych powodów. - Mam co najmniej kilku pacjentów, którzy skorzystali z programu Profilaktyka 40 PLUS i u których dzięki temu zdiagnozowano nadpłytkowość, czerwienicę, przewleką białaczkę limfocytową, więc morfologia krwi to cenne badanie – mówi prof. Krzysztof Giannopoulos, dodając, że należy się zastanowić, czy u każdego pacjenta należy wykonywać to badanie raz do roku.

Metody radykalnego leczenia raka gruczołu krokowego ograniczonego do narządu, takie jak prostatektomia i radioterapia, są skuteczne, ale obarczone licznymi działaniami niepożądanymi. U wybranych pacjentów alternatywą - również skuteczną, ale odznaczającą się korzystnym profilem bezpieczeństwa - może być terapia ogniskowa (fokalna), co wykazało badanie przeprowadzone pod patronatem Sekcji Urologii Onkologicznej Polskiego Towarzystwa Urologicznego, opublikowane na łamach „European Urology Oncology”.

Bardzo pozytywnie zaskoczyły mnie dane przedstawione w Sejmie przez minister zdrowia, z których wynika, że od 1 czerwca 2024 r. do końca lutego 2025 r., a więc w niespełna rok, wykonano ponad 750 procedur zabezpieczenia płodności u pacjentów onkologicznych w ramach rządowego programu *in vitro*, a resort zdrowia pracuje nad rozszerzeniem programu o kolejną metodę zabezpieczenia płodności u chorych na nowotwory - mówi dr n. med. Joanna Kufel-Grabowska, wyjaśniając, czym jest onkopłodność.

Terapia przeciwzakrzepowa u pacjentów onkologicznych w ostatnim okresie ich życia może dawać wiele negatywnych skutków, przez co korzyść z jej stosowania może być dyskusyjna. Międzynarodowy zespół naukowców, m.in. z Polski, pracuje nad rozwiązaniem mającym pomóc pacjentom, ich opiekunom oraz pracownikom ochrony zdrowia wspólnie podejmować oparte na dowodach, świadome decyzje dotyczące zaprzestania bądź kontynuowania omawianego leczenia. Są już pierwsze ustalenia grupy ekspertów.

Zgodnie z założeniami Narodowej Strategii Onkologicznej, do programu badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego ma zostać wprowadzony test FIT na krew utajoną w kale. Badania pilotażowe wykazały, że dzięki temu można zwiększyć zgłaszalność w ramach omawianego programu. Jednak w związku z tym, że test FIT ma być wykonywany samodzielnie w warunkach domowych, pojawia się kilka wyzwań z tym związanych.

W 2022 r. źródło finansowania programu badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego zostało przeniesione z Ministerstwa Zdrowia do Narodowego Funduszu Zdrowia. - Dzięki tej zmianie wzrosła liczba placówek wykonujących kolonoskopię przesiewową ze 120 do 650, ale jednocześnie obserwujemy, że spadła liczba badań przeprowadzanych w ramach omawianego programu – mówi Iga Rawicka, prezes Fundacji EuropaColon Polska. Dodaje, że pod dużym znakiem zapytania stoi jakość wykonywanych kolonoskopii.

1 kwietnia na liście refundacyjnej pojawiło się leczenie pierwszej linii zaawansowanego lub nawrotowego raka endometrium z upośledzeniem mechanizmu naprawy niesparowanych zasad - dMMR: immunoterapia dostarlimabem. - Leczenie to znacząco redukcje ryzyka zgonu u pacjentek, u których ta terapia będzie finansowana - mówi dr hab. Radosław Mądry.

3 kwietnia 2025 r. to historyczna data. Po raz pierwszy spotkali się wszyscy przedstawiciele kadry zarządzającej wojewódzkich ośrodków monitorujących (WOM). Współpraca stała się faktem - mówiła dr hab. Beata Jagielska, dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie, podczas I Ogólnopolskiej Konferencji – Krajowa Sieć Onkologiczna.

W Polsce wzrasta liczba zachorowań na raka jelita grubego. Nowotwór coraz częściej występuje u młodych osób, u których w momencie rozpoznania zwykle jest już w zaawansowanym stadium. Dlatego tak ważna jest czujność onkologiczna, także lekarzy, szczególnie POZ. Nie powinni oni bagatelizować objawów ze strony układu pokarmowego zgłaszanych przez 20- czy 30-latków, argumentując, że „są za młodzi na raka jelita grubego”, bo wiemy, że tak nie jest – mówi Iga Rawicka, prezes Fundacji EuropaColon Polska.

Pacjentki z rakiem jajnika opornym na platynę to najgorzej rokująca grupa chorych. Jednak ostatnio pojawiła się nowa opcja terapeutyczna, która jest skuteczniejsza i mniej toksyczna w porównaniu z dotychczas stosowanymi terapiami. Lek ten działa jak "koń trojański" - mówi dr hab. n. med. Radosław Mądry.

Obecnie w Ministerstwie Zdrowia toczy się wiele wniosków refundacyjnych w obszarze nowotworów ginekologicznych. Doświadczamy efektu kuli śnieżnej: im więcej refundujemy terapii w danym obszarze, tym więcej potem wniosków refundacyjnych pojawia się od podmiotów odpowiedzialnych, bo widzą pewien sukces, za którym idzie udostępnianie terapii w kolejnych liniach leczenia - mówi Mateusz Oczkowski, zastępca dyrektora Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji MZ.

„Every patient with cancer needs supportive care” – „Każdy pacjent z chorobą nowotworową potrzebuje leczenia wspomagającego” – to hasło przewodnie Międzynarodowego Towarzystwa Leczenia Wspomagającego w Onkologii (MASCC). „Nadal w wielu przypadkach leczenie przeciwnowotworowe zostaje przerwane, ale nie z powodu jego nieskuteczności, lecz toksyczności, dlatego supportive care w onkologii jest bardzo potrzebne” – mówi prof. Sebastian Szmit, podsumowując webinar poświęcony temu zagadnieniu.

W Polsce brakuje przemyślanej strategii działań w obszarze profilaktyki zdrowotnej, jednej instytucji, która byłaby odpowiedzialna za jej realizację i rozliczana z wykonanych zadań, jak również odpowiednich funduszy – mówi Joanna Frątczak-Kazana, wicedyrektorka Onkofundacji Alivia.

Każdy rok stanowi w onkologii wyzwanie. Liczba zachorowań na nowotwory zwiększa się i wzrasta liczba chorych żyjących z rozpoznaniami ustalonymi w poprzednich latach, co powoduje coraz większe obowiązki lekarzy – stwierdza prof. Maciej Krzakowski, który zajął 10. miejsce na Liście Stu najbardziej wpływowych osób w polskim systemie ochrony zdrowia w 2024 r.

Decydenci i eksperci zapewniają o poprawiającej się sytuacji w polskiej onkologii. Mamy jednak poczucie, że głos pacjentów onkologicznych jest mało słyszalny, dlatego postanowiliśmy zapytać o ich doświadczenia i opinie – mówi Joanna Frątczak-Kazana, wicedyrektorka Onkofundacja Alivia. Wynika z nich, że czas oczekiwania na diagnozę i rozpoczęcie leczenia jest zbyt długi. Brakuje także efektywnej koordynacji.

Zakład Kardioonkologii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Instytucie Hematologii i Transfuzjologii otrzymał – jako pierwszy i jedyny w Polsce ośrodek - certyfikat Center of Excellence International Cardio-Oncology Society (IC-OS), i to na poziomie złotym, co jest najwyższym wyróżnieniem, jakie może przyznać Międzynarodowe Towarzystwo Kardio-Onkologiczne.

Minął rok, odkąd dr hab. Beata Jagielska została powołana na stanowisko dyrektora Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie. W jej ocenie, był to okres wielu różnych wyzwań, często wymagających podejmowania szybkich decyzji, ale co najważniejsze – w tym czasie umocniła się pozycja Instytutu na arenie międzynarodowej.

W Polsce jednym z problemów w obszarze profilaktyki onkologicznej jest brak bezpośredniego kontaktu z obywatelami. Kraje, które odnoszą największy sukces we wtórnej profilaktyce przeciwnowotworowej, powszechnie wykorzystują digital health, czyli cyfrowe rozwiązania, pozwalające na taki kontakt – wskazuje prof. Piotr Rutkowski, który zajął 3. miejsce na Liście Stu najbardziej wpływowych osób w polskiej medycynie w 2024 r.

1 kwietnia 2025 roku zostanie uruchomiona długo wyczekiwana Krajowa Sieć Onkologiczna. O zmianach, jakie w związku z tym czekają pacjentów i wyzwaniach, przed którymi stoją ośrodki onkologiczne mówiła dr hab. n. med. Beata Jagielska, dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie podczas debaty „Pulsu Medycyny” pt. „Innowacje w onkologii i hematoonkologii – szanse dla polskich pacjentów”.

U pacjentów w II i III stopniu zaawansowania HR+/HER2- raka piersi istnieje znaczące ryzyko nawrotu choroby. Jak je zminimalizować, wyjaśnia prof. Renata Duchnowska z Wojskowego Instytutu Medycznego – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie.

Mimo dotychczas dostępnych opcji terapeutycznych, u pacjentów w II i III stopniu zaawansowania HR+/HER2- raka piersi nadal istnieje znaczące ryzyko nawrotu choroby, nawet w odległej przyszłości. Wówczas często ma on postać zaawansowanego nowotworu, który jest nieuleczalny. Pojawiły się jednak opcje terapeutyczne, które pozwalają to ryzyko zminimalizować.

Jeszcze przed dekadą pacjenci z zaawansowanym czerniakiem nie mieli w Polsce dostępu do skutecznych terapii lekowych, a 5-letnie przeżycia odnotowywano u ok. 4 proc. chorych. Jednak w ostatnich latach nastąpił ogromny postęp w leczeniu pacjentów z tym nowotworem, do którego przyczyniły się m.in. inhibitory BRAF i MEK. Między innymi o tej opcji terapeutycznej rozmawiali eksperci podczas Warsaw Skin Cancer Conference 2024.

Obecnie w leczeniu nowotworów dostępnych jest wiele leków, jednak nie zawsze możemy stosować je w dowolnych konfiguracjach – takich, które byłyby najlepszym rozwiązaniem dla pacjenta. Przykładem jest leczenie zaawansowanego raka jelita grubego - mówi dr n. med. Leszek Kraj.

Europejska Organizacja ds. Walki z Rakiem (European Cancer Organisation, ECO) zaprezentowała prototyp „Inteligentnej karty ocalonego z raka” (Cancer Survivor Smart Card). To aplikacja mobilna skierowana do osób, które przebyły leczenie z powodu choroby nowotworowej, choć mogą z niej korzystać także pacjenci będący w trakcie terapii onkologicznej. To ważny krok w kierunku zmiany sposobu opieki nad tzw. cancer survivors w całej Europie – przekonują przedstawiciele ECO.

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3 i omega-6 odgrywają istotną rolę w profilaktyce wielu chorób. Mogą być także wsparciem terapii w przypadku ich wystąpienia. Jednak pod warunkiem, że będą suplementowane w odpowiedni sposób, o czym dla „Pulsu Medycyny” mówi dr inż. Katarzyna Okręglicka.

Należy wprowadzić przepisy zakazujące eksponowania wyrobów tytoniowych w punktach detalicznych, np. przy kasach sklepowych. - Powinny być one schowane pod ladą i dostępne tylko wtedy, gdy klient o nie poprosi. Osoba uzależniona nie powinna być narażona na oddziaływanie bodźca w postaci widocznej paczki papierosów czy innych produktów tytoniowych – uważa prof. Piotr Jankowski. W ocenie eksperta taki zakaz powinien również dotyczyć produktów z wysoką zawartością cukru.

Jednym z ważniejszych filarów zdrowia jest odpowiednie odżywianie. Należy jednak pamiętać, aby modele żywieniowe, np. dietę wegetariańską czy wegańską, stosować odpowiedzialnie, by nie narazić się na niedobory składników odżywczych. Niezwykle ważny jest także odpowiedni bilans kaloryczny – mówi dr hab. Daniel Śliż, prezes Polskiego Towarzystwa Medycyny Stylu Życia.

Alkohol w każdej postaci i w każdej ilości jest szkodliwy dla zdrowia - podkreśla prof. Piotr Jankowski. - Obecnie bardzo mocno walczymy z poglądem, że wino chroni przed chorobami układu krążenia. Trzeba jasno powiedzieć, że nie ma poważnych dowodów naukowych potwierdzających tę tezę - dodaje.

Od kilku lat zabiegamy o wprowadzenie badań przesiewowych w kierunku hipercholesterolemii rodzinnej. Mam bardzo dobrą wiadomość – 18 listopada Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji wydała pozytywną opinię w tej sprawie. Teraz tylko czekamy na podpis minister zdrowia. Mam nadzieję, że będzie to kwestia tygodnia - przekazała prof. Małgorzata Myśliwiec "Pulsowi Medycyny".