Monika Majewska

Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne opublikowało nowe wytyczne dotyczące rehabilitacji kardiologicznej, które przynoszą fundamentalną zmianę perspektywy i wprowadzają szereg modyfikacji. W jaki sposób nowe zalecenia wpłyną na codzienną praktykę kliniczną – wyjaśniają kardiolog dr hab. Jacek Niedziela oraz dietetyk i specjalista promocji zdrowia dr hab. Michał Czapla.

Państwo deklaruje walkę z alkoholizmem, jednak jego polityka w tym obszarze jest pełna sprzeczności, a tzw. renta alkoholowa jest tego świetnym przykładem. Choć przyznanie samego świadczenia jest uzasadnione, pojawia się pytanie, czy nie powinno być warunkowe. Obecnie osoby je pobierające nie mają bowiem obowiązku uczestnictwa w terapii odwykowej. „Renta” może więc być motywacją do unikania leczenia i pracy, a przyznawane pieniądze przeznaczane na... alkohol. Szczególnie że szkodliwe trunki wciąż są powszechnie dostępne, a cykliczne promocje typu „8+8 piw gratis” tylko zachęcają do ich zakupu.

1 października 2026 r. rusza ogólnopolski, bezpłatny program profilaktyki raka płuca, oferujący badania z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej (NDTK) bez skierowania. Dlaczego Polska bardzo potrzebowała tego programu? Jakie korzyści wynikają z jego wdrożenia, nie tylko z punktu widzenia klinicznego, lecz także ekonomiki zdrowia - wyjaśnia prof. Dariusz M. Kowalski, sekretarz generalny Polskiej Grupy Raka Płuca.

W badaniach KEYNOTE-189 i KEYNOTE-407, dotyczących niedrobnokomórkowego raka płuca, część pacjentów z grupy kontrolnej, otrzymującej samą chemioterapię, przeszła do ramienia z pembrolizumabem po progresji choroby. Jednak tzw. crossover zafałszował ostateczne wyniki, sztucznie zaniżając różnice dotyczące przeżycia całkowitego (OS). Niedawno ukazała się nowa analiza, korygująca te wyniki. Rzeczywista korzyść z immunochemioterapii okazała się znacznie większa, niż wynika to z pierwotnych wyników.

Jednym z największych problemów polskiej opieki zdrowotnej jest jej przesunięcie w stronę medycyny proceduralnej. W relacji sprawozdawczej na linii NFZ – świadczeniodawca główny nacisk kładzie się na wykonanie i rozliczenie konkretnej procedury, a nie na zapewnienie ciągłości opieki nad pacjentem – zwróciła uwagę dr Maria Libura podczas debaty eksperckiej dotyczącej jakości w polskiej onkologii.

Wskaźnik pięcioletnich przeżyć w raku płuca waha się między zaledwie 13-16 proc. w większości europejskich krajów. Wynika to głównie ze zbyt późnego wykrycia choroby. Od 1 października rusza skrining z zastosowaniem niskodawkowej tomografii komputerowej – badania, które pozwala rozpoznać nowotwór na wczesnym etapie, kiedy jeszcze nie daje objawów, a co za tym idzie – można go całkowicie wyleczyć. Kluczem do sukcesu jest jednak odpowiednie prowadzenie programu – wyjaśnia w rozmowie z „Pulsem Medycyny” prof. Witold Rzyman, współautor polskiego populacyjnego programu badań przesiewowych w kierunku raka płuca.

Dzięki licznym badaniom obserwacyjnym, metaanalizom oraz badaniom prospektywnym wiemy, że kobiety po przebytej chorobie nowotworowej mogą w pełni realizować swoje plany macierzyńskie - mówi onkolog kliniczny dr Anna Skrzypczyk-Ostaszewicz. Jednak plan działania trzeba dostosować indywidualnie do sytuacji zdrowotnej kobiety.

Dobór leków przy współistniejącym nadciśnieniu i niewydolności serca zależy od frakcji wyrzutowej lewej komory. W przypadku obniżonej frakcji priorytetem jest ochrona serca za pomocą tzw. czterech filarów terapii, natomiast przy zachowanej frakcji nacisk kładzie się na kontrolę ciśnienia - wskazuje prof. Agnieszka Kapłon-Cieślicka, omawiając wytyczne postępowania.

Badania genetyczne w kierunku dziedzicznych chorób sercowo-naczyniowych mogą istotnie przyczynić się do redukcji śmiertelności z przyczyn kardiologicznych. Choć Polska jest technicznie dobrze przygotowana do prowadzenia zaawansowanej diagnostyki genetycznej w kardiologii, wyzwaniem wciąż pozostają braki kadrowe oraz sprawne przełożenie skomplikowanych danych genetycznych na praktykę kliniczną, o czym mówi specjalista genetyki klinicznej dr n. med. Łukasz Kępczyński z Instytutu CZMP.

Algorytmy sztucznej inteligencji potrafią wyselekcjonować z populacji ogólnej pacjentów zagrożonych niewydolnością serca, u których objawy są nietypowe lub mało nasilone. Z kolei na etapie leczenia tej choroby i nadzoru kluczową rolę odgrywają platformy wspierania decyzji klinicznych. AI i rozwiązania telemedyczne są także pomocne na etapie monitoringu chorych. - Celem zastosowania sztucznej inteligencji i rozwiązań cyfrowych jest to, aby pacjent był szybciej diagnozowany, lepiej leczony i lepiej zaopiekowany - wskazuje dr n. med. Anna Drohomirecka.

Państwo ponosi ogromne koszty edukacji przyszłych lekarzy dentystów. Jednocześnie tworzy warunki, w których ci sami specjaliści nie mają żadnego racjonalnego powodu, by pracować w publicznym systemie. W efekcie dentyści są kształceni - za pieniądze podatników - głównie dla prywatnych gabinetów. Tych samych podatników, których często nie stać na leczenie stomatologiczne.

Współwystępowanie niewydolności serca oraz przewlekłej obturacyjnej choroby płuc to jedno z największych wyzwań w codziennej praktyce klinicznej. Dr hab. Radosław Kręcki wyjaśnia, na czym powinna polegać współpraca kardiologów i pulmonologów w procesie opieki nad wspólnymi pacjentami oraz jak zmniejszyć ryzyko hospitalizacji w wyniku zaostrzenia tych chorób przewlekłych.

Przerzuty do ośrodkowego układu nerwowego (OUN) dotyczą istotnego odsetka chorych na zaawansowanego raka piersi. Przez wiele lat w onkologii panowało przekonanie, że w omawianym przypadku kluczowe znaczenie ma wyłącznie postępowanie miejscowe w postaci neurochirurgii i radioterapii. Jednak w ostatnich latach zmienił się paradygmat leczenia, o czym mówi dr Agnieszka Jagiełło-Gruszfeld.

Leczenie wspomagające w onkologii to pojęcie, pod którym obecnie kryje się wielodyscyplinarna i spersonalizowana opieka. Wykracza więc daleko poza łagodzenie skutków ubocznych terapii przeciwnowotworowej, obejmując m.in. kompleksowe wsparcie psychologiczne, zarówno pacjenta, jak i jego najbliższych. Jest także dobrana indywidualnie do profilu danego pacjenta – mówi prof. Sebastian Szmit, podsumowując kongres MASCC 2026.

Prezydent podpisał ustawę umożliwiającą zbieranie informacji o zarobkach medyków w powiązaniu z numerem PESEL lub numerem prawa wykonywania zawodu (PWZ). - Przejrzystość nie może oznaczać naruszania prywatności ani narażania lekarzy i innych pracowników ochrony zdrowia na nieuzasadnione ryzyko. Podpisałem jednak tę ustawę, ponieważ w obecnej sytuacji większym zagrożeniem jest pozostawienie systemu bez dostatecznych mechanizmów kontroli - uzasadnił Karol Nawrocki.

Podstawą systemowego leczenia zaawansowanego raka gruczołu krokowego jest farmakologiczne obniżenie poziomu testosteronu (terapia deprywacji androgenów). Choć metoda ta wykazuje wysoką skuteczność w walce z nowotworem, dla układu sercowo-naczyniowego niesie za sobą poważne wyzwania, co wyjaśnia prof. Sebastian Szmit.

Obecnie Polska przeznacza na profilaktykę trochę ponad 20 euro na obywatela rocznie. To dziesięciokrotnie mniej niż średnia Unii Europejskiej, która wynosi ponad 200 euro. Bez znaczących inwestycji w programy profilaktyczne niemożliwe będzie zapewnienie kompleksowych badań przesiewowych i kontrolnych dla społeczeństwa. Skuteczna prewencja wymaga odpowiedniej organizacji i finansowania – podkreśla prof. Marek Gierlotka, prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.

Jedną z kluczowych propozycji zmian w ochronie zdrowia przedstawionych przez Jolantę Sobierańską-Grendę jest wprowadzenie górnego limitu zarobków dla lekarzy, wynoszącego 240 zł brutto za godzinę. - Ten limit dotyczy zarówno lekarzy zatrudnionych na etatach, jak i pracujących na kontraktach. Do tego dążymy - podkreśliła. Wyjaśniła także, czy tyle będzie mógł zarobić zarówno początkujący lekarz, jak i doświadczony specjalista oraz co dalej z tzw. umowami na procent.

Badania wyjściowych stężeń troponin oraz peptydu NT-proBNP stanowią kluczowe narzędzia w kardioonkologii. - U wybranych chorych na nowotwory markery te pozwalają nie tylko na ocenę ryzyka kardiotoksyczności przed rozpoczęciem terapii, lecz także prognozują skuteczność leczenia przeciwnowotworowego i całkowite przeżycie pacjentów - podkreślił prof. Sebastian Szmit podczas swojej prezentacji wygłoszonej na czerwcowym kongresie ESC Cardio-Oncology 2026. W trakcie wydarzenia podjęto także wiele innych ważnych tematów, które zainteresują kardiologów, onkologów i hematologów.

Współczesna farmakoterapia otyłości jest stosowana zaledwie od pięciu lat, co uniemożliwia ocenę jej długoterminowej skuteczności. - Nie wiadomo, czy pacjenci, którzy osiągnęli pożądaną masę ciała i poprawę metaboliczną, po odstawieniu leków utrzymają te efekty i czy choroba nie powróci. Obecnie są w okresie remisji choroby, ale nie ma pewności, czy jest ona uleczalna w perspektywie długoterminowej - mówi prof. Lucyna Ostrowska, past prezes Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości.

Ze względu na rosnącą antybiotykooporność i konieczność racjonalizacji antybiotykoterapii, współczesna medycyna rozwija alternatywne metody zarówno leczenia, jak i profilaktyki infekcji. Jedną z nich są terapie nieantybiotykowe. Ostatnie lata przyniosły nowe dane dotyczące skuteczności stosowania takiego postępowania, co wyjaśnia dr hab. n. med. Mateusz Babicki z Katedry i Zakładu Medycyny Rodzinnej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu.

Polskie Towarzystwo Alergologiczne apeluje do lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, szpitalnych oddziałów ratunkowych i gastroenterologów, aby u osób zgłaszających się z nawracającymi, silnymi bólami brzucha o nieznanej przyczynie lub nawracającymi obrzękami rozważyć diagnostykę w kierunku wrodzonego obrzęku naczynioruchowego, szczególnie gdy pacjenci nie odpowiadają na standardowe leki przeciwhistaminowe i glikokortykosteroidy – mówi dr n.med. Tomasz Matuszewski, przewodniczący Sekcji „Wrodzonego obrzęku naczynioruchowego” PTA, podkreślając, że należy zwiększać świadomość tych specjalistów na temat rzadkiej choroby, jaką jest HAE.

Ministerstwo Zdrowia zamierza zaktualizować skład Zespołu do spraw opracowania koncepcji zmian w zakresie przepisów dotyczących anestezjologii i intensywnej terapii - dowiedział się "Puls Medycyny". Apelowali o to: Polskie Towarzystwo Anestezjologii i Intensywnej Terapii, Związek Zawodowy Anestezjologów oraz Naczelna Rada Lekarska. Jednak nie wszyscy zainteresowani będą zadowoleni z decyzji resortu.

Znajomość języka urzędowego kraju, w którym pracuje lekarz z zagranicy, to standard na całym świecie. Wydaje się, że takiej „oczywistej oczywistości” nie trzeba nikomu tłumaczyć. Ale nie w Polsce. Przedstawiciele środowiska lekarskiego regularnie wyjaśniają, dlaczego medyk, który diagnozuje i leczy pacjentów, musi umieć się z nimi porozumieć - to kwestia zdrowia, a nawet życia pacjenta. Warto przy tym dodać, że zaledwie 8,8 proc. lekarzy z Ukrainy i 31,5 proc. z Białorusi zdało w tym roku Lekarski Egzamin Weryfikacyjny. A to egzamin na poziomie zaledwie B1.

Mediana czasu od pierwszego zgłoszenia się pacjenta z podejrzeniem raka płuca do lekarza POZ do podjęcia decyzji o leczeniu wynosi obecnie ok. trzy miesiące – wskazuje prof. Maciej Krzakowski, konsultant krajowy w dziedzinie onkologii klinicznej. Jak jednak wynika z doświadczenia Aleksandry Wilk, dyrektor Sekcji Raka Płuca Fundacji TO SIĘ LECZY, realny czas od pierwszych objawów do rozpoznania wynosi od sześciu miesięcy do nawet roku: - Dochodzi do absurdalnych sytuacji, w których 28-dniowa ważność badania tomografii komputerowej wygasa, zanim pacjent dotrze na biopsję, przez co diagnostykę musi rozpoczynać od nowa.

Centrum e-Zdrowia uruchamia nową funkcjonalność - kontynuowanie recepty w różnych aptekach. Po wykupieniu pierwszej partii leków pacjent nie będzie musiał już wracać do tej samej apteki, aby odebrać kolejne opakowania - poinformował Mateusz Oczkowski. Od kiedy do nowego rozwiązania będą mogły dołączyć apteki?

Od 1 lipca 2026 r. refundacją ma zostać objętych 25 nowych terapii - 15 terapii nieonkologicznych (w tym 8 w chorobach rzadkich) i 10 terapii onkologicznych. Wydano 156 decyzji w sprawie kontynuacji refundacji - przekazała wiceminister Katarzyna Kacperczyk, przedstawiając najnowszy projekt obwieszczenia ministra zdrowia w sprawie wykazu leków refundowanych.

U chorych z rakiem gruczołu krokowego z przerzutami do regionalnych węzłów chłonnych miejscowa intensyfikacja leczenia z zastosowaniem brachyterapii HDR znamiennie poprawiła przeżycie u podgrupy pacjentów z wysokim stopniem złośliwości histologicznej. Poza tym brachyterapia HDR jako tzw. boost odznaczała się korzystniejszym profilem bezpieczeństwa niż standardowa teleradioterapia – wynika z badania MUREBRANO. Tym samym pacjenci z najbardziej wymagającym przebiegiem choroby mogą zyskać nie tylko dodatkowe lata życia, ale również lepszą jego jakość - wyjaśnia dla "Pulsu Medycyny" dr n. med. Mateusz Bilski, pierwszy autor badania.

Stosowane w Polsce w ramach leczenia substytucyjnego pacjentów z chorobą von Willebranda osoczopochodne czynniki VWF zawierają dodatkowo osoczopochodny czynnik VIII, w różnym stosunku generując ryzyko przeładowania tym czynnikiem. Brak jest natomiast celowanej terapii w postaci czystego czynnika von Willebranda. W Ministerstwie Zdrowia trwają rozmowy mające na celu zwiększenie dostępności do tej terapii.

Obecnie najczęściej stosowanym testem wykrywającym raka prostaty jest oznaczenie poziomu PSA, czyli swoistego antygenu prostaty. Badanie to, mimo swojej przydatności, wykazuje ograniczoną swoistość. Skutkiem tego są częste wyniki fałszywie dodatnie, prowadzące do niepotrzebnego leczenia pacjentów. Naukowcy z Podkarpacia prowadzą badanie, którego celem jest stworzenie bardziej precyzyjnych narzędzi diagnostycznych, pozwalających na postawienie trafniejszego rozpoznania i skuteczniejszy dobór leczenia, co w dłuższej perspektywie może się przyczynić do ograniczenia zbędnych zabiegów medycznych i rozwoju terapii celowanych, dopasowanych do konkretnego pacjenta – wyjaśnia w rozmowie dla „Pulsu Medycyny” prof. Tomasz Ruman z Politechniki Rzeszowskiej, kierownik projektu.