Anestezjologia i intensywna terapia

Postęp w leczeniu stanów krytycznych pozwala dłużej podtrzymywać funkcje życiowe pacjentów, ale jednocześnie stawia lekarzy przed koniecznością oceny, kiedy kolejne interwencje przestają przynosić korzyść, a zaczynają jedynie zwiększać cierpienie. Zaktualizowane stanowisko dotyczące zapobiegania terapii daremnej ma wspierać zespoły medyczne w podejmowaniu takich decyzji. Dokument odnosi się do dorosłych pacjentów umierających w szpitalu, którzy nie są w stanie świadomie decydować o swoim leczeniu.

Możliwość zwiększenia liczby narządów dostępnych do przeszczepienia coraz częściej wiązana jest z pobieraniem ich po nieodwracalnym zatrzymaniu krążenia. Szersze wykorzystanie tego rozwiązania wymaga jednak nie tylko odpowiedniego zaplecza medycznego, lecz także jednoznacznych regulacji – podkreśla prof. Mirosław Czuczwar, prezes elekt Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii.

ECMO wdrażane podczas resuscytacji ma jeden cel: ratowanie chorego. Możliwość późniejszego pozyskania narządów nie może wpływać na decyzje terapeutyczne. W Polsce dawstwo narządów po stwierdzeniu zgonu w następstwie nieodwracalnego zatrzymania krążenia jednak praktycznie nie funkcjonuje. Jego rozwój hamują bariery organizacyjne i finansowe, niejednoznaczne regulacje oraz brak jasnych wytycznych dla lekarzy - mówi dr Przemysław Jasiewicz.

Odstąpienie od interwencji, która zgodnie z aktualną wiedzą naukową i doświadczeniem specjalistów nie przyniesie choremu korzyści klinicznych, nie oznacza końca leczenia ani opieki. Stanowisko Towarzystwa Internistów Polskich z 2026 r. porządkuje postępowanie wobec dorosłych pacjentów umierających w szpitalu, którzy nie są w stanie świadomie decydować o terapii. Zakres dokumentu rozszerzono poza oddziały internistyczne, wprowadzono koncepcję terapii limitowanej czasem, podkreślono rolę bliskich, a także szerzej wyjaśniono różnicę między ograniczeniem terapii daremnej a eutanazją.

W anestezjologii i intensywnej terapii rośnie znaczenie ultrasonografii point-of-care. Jej wartość nie wynika jednak z samej dostępności aparatu, lecz z właściwie postawionego pytania klinicznego i kompetencji lekarza wykonującego badanie. O tym, kiedy POCUS rzeczywiście zmienia postępowanie, jak bezpiecznie wykorzystywać USG przy kaniulacji żył centralnych i czego nadal brakuje w polskim systemie szkolenia, mówi dr hab. Mateusz Zawadka.

U pacjentów oddziałów intensywnej terapii ryzyko zakażenia zwiększają nie tylko procedury inwazyjne, lecz także wcześniejsze hospitalizacje, nosicielstwo drobnoustrojów wielolekoopornych i presja antybiotykowa. Dr Agnieszka Misiewska-Kaczur wyjaśnia, kiedy antybiotyk trzeba podać natychmiast, jak odróżnić kolonizację od zakażenia oraz dlaczego jedno odstępstwo od procedur może zniweczyć pracę całego zespołu.

Dr hab. Izabela Pągowska-Klimek i Damian Patecki dołączą do ministerialnego zespołu, który opracowuje koncepcje zmian w przepisach dotyczących anestezjologii i intensywnej terapii, w tym szkoleń specjalizacyjnych oraz standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej w tej dziedzinie. W zespole nadal nie ma jednak przedstawiciela Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii.

Ministerstwo Zdrowia zamierza zaktualizować skład Zespołu do spraw opracowania koncepcji zmian w zakresie przepisów dotyczących anestezjologii i intensywnej terapii - dowiedział się "Puls Medycyny". Apelowali o to: Polskie Towarzystwo Anestezjologii i Intensywnej Terapii, Związek Zawodowy Anestezjologów oraz Naczelna Rada Lekarska. Jednak nie wszyscy zainteresowani będą zadowoleni z decyzji resortu.

Dolegliwości bólowe bywają jednym z pierwszych objawów nowotworu, a w trakcie terapii mogą stać się poważnym, przewlekłym problemem klinicznym. Dotyczą nie tylko chorych z aktywną chorobą, ale także części wyleczonych pacjentów, u których są następstwem operacji, chemioterapii czy radioterapii.

Nie wystarczy już odhaczenie punktów w skali ani oparcie decyzji na pojedynczym biomarkerze. Najnowsze wytyczne Surviving Sepsis Campaign 2026 przesuwają akcent z automatycznych algorytmów na ocenę chorego, indywidualizację płynoterapii i szybsze rozpoczęcie leczenia tam, gdzie chory znajduje się w danym momencie: w karetce, na SOR-ze czy w oddziale. - Wracamy do rzetelnej oceny lekarza. Skale i biomarkery wspierają diagnostykę, ale nie zastępują decyzji przy łóżku chorego - mówi prof. Waldemar Goździk.

Ministerstwo Zdrowia powołało zespół, którego zadaniem będzie opracowanie koncepcji zmian w zakresie anestezjologii i intensywnej terapii. Jednak zabrakło w nim przedstawiciela Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii, jak również Związku Zawodowego Anestezjologów i Naczelnej Izby Lekarskiej. "Eksperci przeszkadzają" - skomentował Jakub Kosikowski w mediach społecznościowych. PTAiIT wystosowało w tej sprawie pismo do Jolanty Sobierańskiej-Grendy.

Opieka poresuscytacyjna to jeden z najtrudniejszych etapów leczenia chorego po nagłym zatrzymaniu krążenia. Nowe wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji wskazują, że warto prowadzić ją według określonego protokołu, który pomaga zespołowi wyznaczać cele terapii i podejmować decyzje w uporządkowany sposób.

W Polsce obrażenia spowodowane przez broń palną i wybuchy wciąż należą do rzadkości, nie mogą jednak pozostawać poza uwagą cywilnego systemu ochrony zdrowia. Jak podkreślał podczas 6. Forum Intensywnej Terapii prof. Waldemar Machała, przygotowanie do postępowania z tego typu urazami powinno obejmować cały łańcuch opieki — od ratowników medycznych i zespołów SOR po chirurgów oraz lekarzy intensywnej terapii.

W oddziale intensywnej terapii są sytuacje, w których kolejne procedury nie ratują już życia, lecz jedynie przedłużają odchodzenie. Dla zespołu OIT oznacza to jedną z najtrudniejszych decyzji: odstąpić od terapii daremnej. - Koniec działań ukierunkowanych na wyleczenie nie oznacza, że nasza praca jest zakończona - mówi mgr piel. Marzena Pęgiel. 12 maja obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Pielęgniarek i Położnych.

Resort zdrowia powołał zespół, którego zadaniem będzie opracowanie koncepcji zmian w zakresie przepisów dotyczących anestezjologii i intensywnej terapii. Jego przewodniczącym został prof. Maciej Żukowski, konsultant krajowy w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii.

Standardowe testy krzepnięcia nie wystarczają do precyzyjnej oceny hemostazy, a decyzja o przetoczeniu składników krwi nie powinna opierać się wyłącznie na jednym parametrze laboratoryjnym. - Współczesne podejście do transfuzji wymaga uwzględnienia obrazu klinicznego, ryzyka procedury, dynamiki zmian i możliwości leczenia przyczynowego - mówi dr hab. Piotr Czempik ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach.

W razie konfliktu zbrojnego lub innego zdarzenia masowego wielu poszkodowanych trafi nie do placówek wojskowych, lecz do szpitali cywilnych. Dla anestezjologów i intensywistów oznacza to pracę w ramach zespołu urazowego, znajomość zasad medycyny taktycznej oraz gotowość do podejmowania decyzji, które w warunkach pokoju wydają się niewyobrażalne. — Najbardziej psychicznie obciążającą częścią tej pracy jest triaż: decyzja, kogo ratujemy, a kogo nie jesteśmy w stanie uratować — mówi prof. Waldemar Machała, specjalista anestezjologii i intensywnej terapii oraz medycyny ratunkowej.

Otwarte oddziały intensywnej terapii wciąż nie są w Polsce standardem, choć obecność bliskich może mieć istotne znaczenie dla chorego, zwłaszcza wybudzanego, majaczącego lub umierającego. — Jeżeli pacjent czuje obecność najbliższych, słyszy ich głos i czuje ich dotyk, jest spokojniejszy, a proces leczenia i pielęgnacji przebiega sprawniej — mówi mgr piel. Marzena Pęgiel, prezes Polskiego Towarzystwa Pielęgniarek Anestezjologii i Intensywnej Opieki.

W oddziale intensywnej terapii decyzja o wdrożeniu antybiotykoterapii powinna wynikać z realnego podejrzenia zakażenia bakteryjnego, a nie z samego pogorszenia stanu chorego czy wzrostu parametrów zapalnych. O tym, gdzie przebiega granica między leczeniem ratującym życie a nieuzasadnioną ekspozycją na antybiotyki, mówił podczas 6. Forum Intensywnej Terapii prof. Mirosław Czuczwar.

W sepsie o rokowaniu nie rozstrzyga wyłącznie szybkość wdrożenia antybiotykoterapii czy wybór wazopresora. Równie istotne są wczesne rozpoznanie, sprawna ścieżka eskalacji leczenia, właściwa kwalifikacja do OIT oraz indywidualizacja postępowania — od oceny klinicznej i monitorowania po płynoterapię i postępowanie we wstrząsie septycznym. O tym, gdzie dziś przebiegają najważniejsze punkty zwrotne w terapii pacjenta z sepsą, mówi prof. Waldemar Goździk.

Towarzystwo Internistów Polskich (TIP) finalizuje aktualizację wytycznych dotyczących zapobiegania terapii daremnej poza oddziałami intensywnej terapii. Jak zapowiada prof. Wojciech Szczeklik, nowa wersja dokumentu mocniej wyeksponuje nie tylko kwestie definicji i procedur, ale też standard postępowania wobec pacjentów, którzy nie mogą już sami podejmować decyzji.


Pierwsze polskie wytyczne dotyczące dostępów centralnych u pacjentów krytycznie chorych, opracowane przez ekspertów Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii zgodnie z metodologią GRADE, mają ujednolicić praktykę i ograniczyć ryzyko powikłań. Jak podkreśla dr hab. Mateusz Zawadka, dokument nie tylko porządkuje wybór miejsca kaniulacji i techniki zabiegu, ale też jasno pokazuje siłę rekomendacji oraz poziom dowodów stojących za poszczególnymi zaleceniami.

Planowane zmiany w systemie rezydentur budzą poważny niepokój części środowiska anestezjologów i intensywistów. Prof. Radosław Owczuk ocenia, że złagodzenie wymogów akredytacyjnych może uderzyć w jakość kształcenia przyszłych specjalistów. Jego zdaniem zamiast uproszczeń „na papierze” potrzebne są: długofalowe prognozowanie potrzeb kadrowych, rzetelna ocena ośrodków szkolących i uważniejsze wsłuchiwanie się decydentów w głos praktyków.

Nie ma jednego parametru, który wyznacza moment przejścia od leczenia przyczynowego do opieki ukierunkowanej na komfort chorego. W oddziale intensywnej terapii jest to zazwyczaj proces — kliniczny, komunikacyjny i emocjonalny. Z perspektywy pielęgniarki pracującej w OIT widać w nim nie tylko granice medycyny, ale także doświadczenie bliskich pacjenta i psychiczne obciążenie personelu.

W warunkach zagrożenia lekarz rodzinny, farmaceuta i pielęgniarka mogą stać się pierwszym ogniwem systemu. Trzeba będzie zadbać nie tylko o rannych, lecz także o pacjentów bez dokumentacji, osoby po przemocy seksualnej, uchodźców i chorych przewlekle. O priorytetach i najsłabszych punktach systemu w razie konfliktu zbrojnego mówi prof. Waldemar Machała.

Śmierć 45-letniego pacjenta po znieczuleniu podczas rutynowej procedury na szpitalnym oddziale ratunkowym uruchomiła śledztwo prokuratury i pytania o to, kto – i w jakich warunkach – powinien prowadzić znieczulenie. Prof. Radosław Owczuk, prezes PTAiIT, wskazuje, że przepisy są jasne, a granica między sedacją a znieczuleniem bywa niebezpiecznie łatwa do przekroczenia. I dodaje: podobne sytuacje mogą zdarzać się częściej, niż wynika to z medialnych doniesień.

Lekarz spoza UE, którego specjalizacja jest wpisana na listę dziedzin deficytowych, może liczyć jedynie na szybsze rozpatrzenie wniosku o wydanie zezwolenia na pracę. Konsultant krajowy w dziedzinie anestezjologii rozpatruje każdy taki wniosek indywidualnie - zapewniała w Sejmie wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka.

Egzamin specjalizacyjny z anestezjologii i intensywnej terapii powinien być porównywalny między sesjami, sprawiedliwy w skali kraju i jak najbliższy realnej praktyce klinicznej – podkreśla konsultant krajowy prof. Maciej Żukowski. Jego zdaniem część testowa jest mocną stroną obecnego modelu, ale wymaga regularnej aktualizacji piśmiennictwa. Największym wyzwaniem pozostaje egzamin ustny: ma największy potencjał oceny myślenia klinicznego, ale też najwyższe ryzyko nierówności – dlatego potrzebuje jasnych kryteriów i minimalnego standardu oceny.

Nagła desaturacja, brak poprawy po podaży „tlenu” i zatrzymanie krążenia – tak wyglądał przebieg tragicznego zdarzenia w szpitalu przy ul. Madalińskiego w Warszawie. Prof. Mirosław Czuczwar tłumaczy, co na tym etapie wiadomo na pewno oraz omawia najbardziej prawdopodobne hipotezy, co się wydarzyło. Dla anestezjologów i intensywistów to nie tylko opis tragedii, ale konkretna lekcja. Jakie wnioski można z niej wyciągnąć?

Hipoksemia to sytuacja, w której postępowanie zaczyna się od schematu ABC. Ale co, jeśli „tlen” nie jest tlenem? Prof. Mirosław Czuczwar tłumaczy, dlaczego w pewnych sytuacjach wiedza i doświadczenie kliniczne nie wystarczają, żeby uniknąć powikłań, a także które z nich są najgroźniejsze i dlaczego — jego zdaniem — tylko jedno rozwiązanie pozwoli w przyszłości skutecznie uniknąć ryzyka pomyłek tlenu z podtlenkiem azotu.