Otyłość wciąż jest zbyt rzadko rozpoznawana jako choroba, choć lekarze mają dziś do dyspozycji dobrze zbadane i skuteczne metody jej leczenia. Jak powinna wyglądać ścieżka pacjenta z otyłością i kiedy sięgać po farmakoterapię, a kiedy po metody endoskopowe czy chirurgię bariatryczną? O tym mówi prof. Piotr Major ze Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie.
Mikrokrążenie odpowiada za dostarczanie tlenu i składników odżywczych do tkanek, a jego dysfunkcja może mieć znaczenie m.in. dla regulacji ciśnienia tętniczego. Dlaczego małe naczynia powinny być ważnym elementem oceny ryzyka sercowo-naczyniowego i jak wspierać ich funkcję? W rozmowie z "Pulsem Medycyny" wyjaśnia prof. Agnieszka Olszanecka.
„Sezon na rozmowy o...” to cykl podcastów dla lekarzy, w którym o kluczowych wyzwaniach sezonu infekcyjnego rozmawiają wybitni eksperci: prof. dr hab. n. med. Joanna Chorostowska-Wynimko oraz prof. dr hab. n. med. Ernest Kuchar. W drugim odcinku pt. „Pacjent, którego łatwo przeoczyć – rozmowy o profilaktyce” bierzemy pod lupę dorosłych pacjentów.
Polacy żyją średnio o około 7 lat krócej niż Szwedzi. - Znaczną część tej różnicy można wiązać z chorobami układu krążenia oraz czynnikami ryzyka, którym można zapobiegać - mówi prof. Tomasz Zdrojewski. Jak zaznacza, Polska zaczyna poprawiać statystyki dotyczące umieralności z powodu chorób, którym można zapobiegać. Ale nadal mamy wiele do nadrobienia w zakresie profilaktyki, edukacji zdrowotnej i wczesnego wykrywania chorób.
Tropiki, wysokie góry, nurkowanie, wielogodzinny lot czy całodniowa podróż samochodem to dla zdrowego człowieka element udanego urlopu. W przypadku pacjenta z chorobą układu krążenia każdy z tych scenariuszy wymaga wcześniejszej oceny ryzyka. - Organizm osoby starszej albo obciążonej wieloma problemami zdrowotnymi ma mniejsze możliwości kompensacyjne. Silny bodziec, taki jak bardzo wysoka lub bardzo niska temperatura, duży wysiłek czy przebywanie na znacznej wysokości, może być dla niego dużym wyzwaniem - mówi prof. Piotr Jankowski.
Pacjent po zawale może mieć zaburzenia funkcji poznawczych, nawet jeśli na co dzień funkcjonuje bez wyraźnych problemów. Deficyty mogą występować nawet u ponad 30 proc. osób z ostrym zespołem wieńcowym, także w grupie młodszych pacjentów. Problem ten jest mało eksponowany, choć jego wykrycie może być proste i tanie.
Odpowiedzialna suplementacja wymaga korekty, wymaga rozmowy i rady lekarza – mówi prof. Jacek Lewandowski. Jak przyznaje, pacjenci często sięgają po magnez, potas, witaminy czy preparaty ziołowe, przekonani, że skoro są dostępne bez recepty, nie mogą im zaszkodzić. Suplementy zaś mogą wchodzić w istotne interakcje z lekami, podnosić ciśnienie tętnicze, zaburzać gospodarkę elektrolitową, a nawet zmniejszać skuteczność leczenia. - Suplementacja jest uzupełnieniem niedoboru, a nie dawaniem "w ciemno" jakiegoś preparatu – podkreśla z kolei prof. Artur Mamcarz.
Otyłość jest chorobą przewlekłą z tendencją do nawrotów, dlatego jej leczenie nie powinno kończyć się wraz z osiągnięciem określonej masy ciała. Celem terapii nie jest też spektakularna utrata kilogramów, której często oczekują pacjenci, ale przede wszystkim poprawa zdrowia. - Już 5-procentowa redukcja masy ciała może przynieść istotne korzyści zdrowotne - mówi prof. Monika Szulińska.
Postęp w leczeniu stanów krytycznych pozwala dłużej podtrzymywać funkcje życiowe pacjentów, ale jednocześnie stawia lekarzy przed koniecznością oceny, kiedy kolejne interwencje przestają przynosić korzyść, a zaczynają jedynie zwiększać cierpienie. Zaktualizowane stanowisko dotyczące zapobiegania terapii daremnej ma wspierać zespoły medyczne w podejmowaniu takich decyzji. Dokument odnosi się do dorosłych pacjentów umierających w szpitalu, którzy nie są w stanie świadomie decydować o swoim leczeniu.
Polska zaczęła szukać dzieci z hipercholesterolemią rodzinną, co pomaga wychwytywać także dorosłych z ich rodzin. System nie odpowiedział jeszcze na pytanie: co dalej? - Brakuje jasno opisanej ścieżki pacjenta. Potrzebne jest włączenie diagnostyki i leczenia do systemu świadczeń gwarantowanych, wyznaczenie ośrodków eksperckich oraz określenie, kto powinien być kierowany na badania genetyczne - mówi prof. Krzysztof Chlebus.
Dwie długo oczekiwane próby kliniczne przyniosły wyniki, które komplikują dotychczasowe myślenie o ryzyku rezydualnym. Wyraźne efekty biologiczne obu interwencji nie przełożyły się na redukcję zdarzeń sercowo-naczyniowych. Prof. Maciej Banach tłumaczy, co te dane mówią o przyszłości terapii przeciwzapalnych i leczenia ukierunkowanego na Lp(a).
Piąta Uniwersalna Definicja Zawału Serca porządkuje nie tylko klasyfikację, ale też sposób myślenia o diagnostyce pacjentów z uszkodzeniem mięśnia sercowego. O najważniejszych zmianach, znaczeniu nowych kryteriów w praktyce klinicznej oraz kierunkach dalszego rozwoju mówi prof. Miłosz Jaguszewski.
„Sezon na rozmowy o...” to cykl podcastów dla lekarzy, w którym wybitni eksperci prof. UMW, dr hab. n. med. Mateusz Babicki oraz dr n. med. i n. o zdr. Roland Kadaj-Lipka w przystępny i merytoryczny sposób omawiają kluczowe wyzwania współczesnej medycyny. W najnowszym odcinku bierzemy pod lupę temat: „Pacjent z ZJN w centrum uwagi: jak zadbać o poprawę jego jakości życia?”.
Chciałbym, żeby w przyszłym roku już nie trzeba było niczego „załatwiać” - mówił Stanisław Maćkowiak, prezes Federacji Pacjentów Polskich. Uczestnicy debaty „Pulsu Medycyny” wskazywali, że pojedyncze sukcesy w diagnostyce i leczeniu chorób rzadkich trzeba przełożyć na spójny model opieki dostępny niezależnie od miejsca zamieszkania pacjenta.
Piąta uniwersalna definicja zawału mięśnia sercowego była jednym z ważniejszych tematów Kongresu Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (European Society of Cardiology, ESC) 2026 w Monachium. Dokument porządkuje klasyfikację, silniej wiąże diagnozę z mechanizmem zdarzenia i podkreśla, że wzrost stężenia troponiny nie wystarcza do stwierdzenia zawału. Co nowe zasady oznaczają dla codziennej praktyki?
Narastająca roszczeniowość pacjentów, firmy żerujące na domniemanych błędach medycznych i organizacyjny chaos, za który cenę płaci personel – mec. Dariusz Erwin Kotłowski w rozmowie z „Pulsem Medycyny” punktuje niewydolność systemu, który zrzuca pełną odpowiedzialność prawną na braki kadrowe i paraliż SOR-ów bezpośrednio na barki lekarzy.
Pacjent może mieć docelowe wartości cholesterolu LDL, właściwe ciśnienie tętnicze krwi, a jeżeli ma podwyższone hsCRP, to i tak jego ryzyko sercowo-naczyniowe jest większe – zaznacza prof. Maciej Banach. Stan zapalny staje się jednym z najważniejszych elementów oceny ryzyka rezydualnego. Dlaczego ocena wysokoczułego białka C-reaktywnego jest tak istotna i czym różni się od standardowego badania CRP?
Choć w populacji ogólnej odnotowuje się ogólny spadek liczby ciąż, wśród pacjentek ze stwardnieniem rozsianym (SM) wskaźnik ten rośnie. Dowodzi to, że świadome planowanie ciąży i procesu leczenia, w połączeniu z nowoczesnymi terapiami, otwiera przed kobietami z SM bezpieczną drogę do macierzyństwa - wskazują ekspertki: neurolog prof. dr hab. n. med. Monika Adamczyk-Sowa oraz ginekolog dr hab. n. med. Iwona Gabriel.
Pacjenci z nadciśnieniem tętniczym często sięgają po suplementy, licząc na dodatkowe wsparcie w kontroli wartości ciśnienia. Czy takie preparaty mogą mieć znaczenie w praktyce klinicznej i gdzie przebiega granica między uzupełnieniem terapii a jej zastępowaniem? O tym w rozmowie z „Pulsem Medycyny” mówi dr Aleksander Biesiada.
Nieskuteczne leczenie nadciśnienia tętniczego w Polsce napędza epidemię niewydolności serca, a problem braku kontroli ciśnienia dotyczy aż dwóch trzecich pacjentów wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego. – Nowoczesne leczenie zgodne z wytycznymi, w formie preparatu złożonego, przekłada się na wyższą adherencję, lepszą kontrolę ciśnienia tętniczego i mniejszą liczbę powikłań, w tym niewydolności serca – podkreśla prof. Piotr Jankowski.
Miażdżyca przez lata może rozwijać się bezobjawowo, by w pewnym momencie doprowadzić do zawału serca lub udaru mózgu. Stąd ważna jest prewencja pierwotna, a także dyscyplina w leczeniu - wyjaśnia prof. Agnieszka Tycińska, prezes elekt Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Jednak poważnym problemem jest niestosowanie się pacjentów do zaleceń terapeutycznych.
Zależy nam na tym, aby pacjent prowadził normalne życie, tak jak jego rówieśnicy – podkreśla prof. Maria Mazurkiewicz-Bełdzińska. Wczesna diagnoza dzięki badaniom przesiewowym i szybkie podanie terapii genowej dają dzieciom z rdzeniowym zanikiem mięśni szansę na uniknięcie objawów choroby.
Terapie immunosupresyjne stosowane w stwardnieniu rozsianym mogą prowadzić do reaktywacji wirusa HPV. Dane literaturowe potwierdzają realne korzyści z podania szczepionki przeciw HPV przed włączeniem takiego leczenia - wskazuje dr hab. n. med. Iwona Gabriel, zachęcając do oznaczania wirusa HPV u pacjentek z SM.
Nowoczesne leki złożone i cyfrowy monitoring dają kardiologom coraz większe możliwości. Dlaczego więc wskaźniki kontroli nadciśnienia tętniczego wciąż pozostawiają tak wiele do życzenia? – Jeżeli nie poświęcimy choremu czasu na wytłumaczenie celu leczenia, po powrocie do domu nie przyjmie leków. Pacjent musi najpierw zrozumieć, że zmaga się z chorobą – zaznacza prof. Miłosz Jaguszewski.
Na podstawie średniej z prawidłowo wykonanych pomiarów możemy ocenić, czy nieleczony pacjent ma nadciśnienie tętnicze, bądź czy dotychczasowa farmakoterapia działa prawidłowo – mówi prof. Grzegorz Bilo z Uniwersytetu Milano-Bicocca. Choć wytyczne ESH wskazują na przewagę kontroli pozagabinetowej, w praktyce klinicznej wyzwaniem pozostaje jakość odczytów oraz nadmierne monitorowanie ciśnienia przez pacjentów.
Uderzenia gorąca, suchość pochwy i problemy ze współżyciem należą do najczęstszych dolegliwości zgłaszanych przez pacjentki leczone hormonalnie z powodu raka piersi. Terapia może jednak wpływać również na masę ciała, układ kostny, mięśnie i stawy. Jak ograniczać te problemy i jaka jest w tym rola ginekologa - wyjaśnia prof. Jacek Sieńko.
Kieliszek czerwonego wina „dla zdrowia” to szkodliwy mit czy też rzeczywiście niewielkie dawki alkoholu mogą działać kardioprotekcyjnie? - Etanol co do zasady jest trucizną i bardzo trudno jest wyważyć dawkę, która miałaby mieć charakter prozdrowotny – mówi w rozmowie z „Pulsem Medycyny” dr hab. n. med. i n. o zdr. Marcin Wełnicki, specjalista chorób wewnętrznych i farmakolog kliniczny, adiunkt w III Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Dzięki licznym badaniom obserwacyjnym, metaanalizom oraz badaniom prospektywnym wiemy, że kobiety po przebytej chorobie nowotworowej mogą w pełni realizować swoje plany macierzyńskie - mówi onkolog kliniczny dr Anna Skrzypczyk-Ostaszewicz. Jednak plan działania trzeba dostosować indywidualnie do sytuacji zdrowotnej kobiety.
Choć dopasowanie leczenia u starszego, obciążonego wieloma chorobami pacjenta przynosi ogromne korzyści, wymaga od lekarza niezwykłej precyzji i ostrożności. - Największym wyzwaniem u seniorów nie jest samo wykrycie choroby, lecz wdrożenie terapii, która będzie jednocześnie skuteczna i bezpieczna – wskazuje prof. Piotr Jankowski.
Samo wystawienie recepty w chorobach przewlekłych to za mało, a odsyłanie pacjenta między gabinetami wydłuża jego drogę do zdrowia i obciąża system ochrony zdrowia. – W opiece koordynowanej pacjent wraca do lekarza POZ i na tym kończy się rola specjalisty, a to za mało – wskazuje prof. dr hab. n. med. Bolesław Samoliński. Ekspert wyjaśnia, dlaczego polska alergologia potrzebuje przejścia na model zintegrowany.