Katarzyna Lisowska

Coraz dłuższe sezony pylenia, ekspansja ambrozji i większa aktywność kleszczy to tylko część skutków ocieplenia klimatu obserwowanych przez alergologów. Jak podkreśla dr hab. n. med. i n. o zdr. Filip Raciborski z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, zmiany zachodzące w środowisku już dziś wpływają na występowanie i przebieg chorób alergicznych.

Czy specjalista zawsze ma rację? Niekoniecznie. Prof. Rafał Niżankowski przekonuje, że autorytet nie zwalnia z weryfikowania rozpoznania i efektów leczenia, a współczesna medycyna coraz częściej odwraca właściwą kolejność postępowania z pacjentem.

Rosnące potrzeby kadrowe nie mogą usprawiedliwiać obniżania standardów nauczania. - Państwo powinno zadbać o jakość kształcenia przyszłych medyków, zwłaszcza w sytuacji, gdy nowe kierunki lekarskie uruchamiają uczelnie bez tradycji medycznych. W przeciwnym razie problemem może okazać się nie tylko liczba specjalistów, ale również poziom ich kompetencji - alarmuje prof. Michał Markuszewski, rektor Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.

Kto podejmie decyzje, skąd pozyska zasoby i według jakich procedur będzie działał system ochrony zdrowia w czasie kryzysu? Zdaniem gen. Grzegorza Gielerak dziś wciąż nie ma na to jednoznacznej odpowiedzi. To jedna z największych słabości polskiego systemu bezpieczeństwa medycznego, wynikająca z braku jednego centrum odpowiedzialnego za koordynację działań.

Centrum e-Zdrowia pracuje nad narzędziem, które ma uprościć dostęp do danych medycznych pacjenta. Wystarczy jednorazowy kod wygenerowany przez pacjenta, aby lekarz, farmaceuta lub inny uprawniony pracownik medyczny mógł przez 24 godziny uzyskać dostęp do informacji zgromadzonych w Internetowym Koncie Pacjenta. - To rozwiązanie może ograniczyć dublowanie farmakoterapii, poprawić bezpieczeństwo leczenia i zmniejszyć liczbę hospitalizacji związanych z działaniami niepożądanymi leków - mówi Główny Inspektor Farmaceutyczny Łukasz Pietrzak.

Gdyby objęli kierownictwo Ministerstwa Zdrowia, nie zaczynaliby od kolejnej reformy szpitali ani zmian kadrowych. Prof. Maciej Banach postawiłby na lepsze wykorzystanie danych zdrowotnych, uczciwą wycenę świadczeń i skuteczniejsze programy lekowe. Prof. Leszek Czupryniak skupiłby się na zdrowiu publicznym, wzmocnieniu opieki ambulatoryjnej i rozwoju opieki długoterminowej. To sześć zmian, które ich zdaniem mogłyby realnie poprawić funkcjonowanie polskiego systemu ochrony zdrowia

Nadciśnienie tętnicze pozostaje najważniejszym modyfikowalnym czynnikiem ryzyka udaru mózgu, ale jego skutki wykraczają daleko poza układ sercowo-naczyniowy – mówi prof. Dagmara Hering. Jak podkreśla, niekontrolowane ciśnienie w młodym i średnim wieku zwiększa ryzyko demencji i choroby Alzheimera, a palenie tytoniu oraz nadwaga dodatkowo przyspieszają procesy prowadzące do pogorszenia funkcji poznawczych.

Choroby wątroby, zwłaszcza MASLD, mogą zwiększać ryzyko sercowo-naczyniowe i wpływać na skuteczność leczenia nadciśnienia tętniczego. Zdaniem prof. Karola Kamińskiego ocena stanu wątroby powinna stać się integralną częścią opieki nad pacjentami z zaburzeniami metabolicznymi i nadciśnieniem.

Krwiomocz może być pierwszym objawem raka pęcherza moczowego, prostaty lub innych nowotworów układu moczowego i zawsze wymaga dokładnej diagnostyki – podkreśla prof. Piotr Chłosta z Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. W rozmowie z „Pulsem Medycyny” ekspert mówi o roli lekarzy rodzinnych we wczesnym wykrywaniu chorób uroonkologicznych, potrzebie rozszerzenia ich uprawnień diagnostycznych oraz przełomie, jaki dokonuje się dziś w leczeniu nowotworów urologicznych.

Osoby między 10. a 20. rokiem życia odpowiadają za większość kosztów leczenia w zakresie zatruć paracetamolem i ibuprofenem – alarmuje Główny Inspektor Farmaceutyczny Łukasz Pietrzak. Analizy GIF pokazują też wyraźne „weekendowe piki” sprzedaży leków z kodeiną. Stąd propozycje, by objąć zakupy preparatów z substancjami o potencjale odurzającym większą kontrolą i podnieść minimalny wiek ich nabywania.

Położne powinny odgrywać większą rolę w opiece nad kobietami, także poza okresem ciąży i porodu – uważa prezes Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych (NRPiP) Mariola Łodzińska. Jak przekonuje, położnictwo ma potencjał do rozwoju nowych świadczeń, m.in. w opiece okołomenopauzalnej, edukacji zdrowotnej czy opiece długoterminowej. O przyszłości położnych przedstawiciele środowiska mają rozmawiać 3 czerwca z wiceminister zdrowia Katarzyną Kęcką.

W minionym tygodniu maturzyści podchodzili do ostatnich ustnych egzaminów. W tym samym czasie do jednego z najważniejszych egzaminów szykował się Łukasz Jankowski, prezes Naczelnej Izby Lekarskiej, który ubiegał się o kolejną kadencję. A bój był gorący. Zresztą taki był cały ten tydzień. Wrzało na linii Ministerstwo Zdrowia, pielęgniarki i lekarze. Emocji nie brakowało także wokół psychiatrii, finansowania ochrony zdrowia czy zmian w kształceniu medyków. A zaczęło się tak.

Opieka koordynowana w ścieżce alergologiczno-pulmonologicznej miała poprawić wykrywalność i leczenie pacjentów z astmą oraz przewlekłymi chorobami układu oddechowego. W praktyce program rozwija się jednak znacznie wolniej, niż zakładano. – Tylko jedna trzecia placówek POZ realizuje dziś opiekę koordynowaną w ścieżce alergologiczno-pulmonologicznej – mówi dr hab. n. med. Piotr Dąbrowiecki i zaznacza, że nawet połowa pacjentów z astmą wciąż nie ma rozpoznania. Problemem pozostają nie tylko ograniczenia systemowe, ale także brak edukacji personelu oraz zbyt późne kierowanie chorych do specjalistów.

Chcemy urealniać naszą pracę i kierować ją tam, gdzie są realne potrzeby pacjentów i systemu – mówi Anna Kowalczuk, prezes Agencji Badań Medycznych. Jednym z projektów, które Agencja chce realizować, jest pilotaż usługi „Nowy Lek”.

Nowoczesne zarządzanie danymi klinicznymi ma stać się jednym z filarów rozwoju badań medycznych w Polsce. – Bez sprawnego systemu integracji i analizy danych trudno będzie skutecznie rozwijać innowacyjne terapie, projektować badania odpowiadające realnym potrzebom pacjentów i budować nowoczesny system ochrony zdrowia – podkreśla dr hab. n. med. i n. o zdr. Anna Kowalczuk, prezes Agencji Badań Medycznych. Jak zaznacza, problemem pozostaje dziś nie tylko rozproszenie danych pomiędzy instytucjami, ale także brak wspólnych standardów ich gromadzenia i wymiany.

Mężczyźni w Polsce żyją średnio o 6–7 lat krócej niż kobiety, rzadziej się badają i zbyt późno trafiają do lekarzy. Mimo tych brutalnych statystyk, w odpowiedzi na pytania naszej redakcji resort zdrowia jasno deklaruje: urolog pozostanie dostępny wyłącznie ze skierowaniem, a mobilne androbusy nie dostaną stałego finansowania. Ministerstwo odrzuca też pomysł stworzenia osobnej „Narodowej Strategii Zdrowia Mężczyzn”, przekonując, że problemem zajmuje się w ramach Narodowego Programu Zdrowia. Dla panów są jednak i dobre wiadomości: resort zapowiada uruchomienie urologicznych cancer unitów oraz ogólnopolskie badania przesiewowe w kierunku raka prostaty dla grup wysokiego ryzyka.

Pacjent zgłasza bóle brzucha, wzdęcia lub biegunki po jedzeniu, ale przyczyna problemu wcale nie musi być oczywista. Takie objawy mogą sugerować IBS, nietolerancje pokarmowe, celiakię albo pełnoobjawową alergię grożącą anafilaksją. Diagnoza bywa trudna. – Kluczowy jest szczegółowy wywiad i ocena czasu pojawienia się objawów po spożyciu pokarmu – mówi prof. Natalia Ukleja-Sokołowska z Katedry i Kliniki Alergologii, Immunologii Klinicznej i Chorób Wewnętrznych Collegium Medicum w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Do końca tygodnia do konsultacji społecznych ma trafić nowelizacja ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej, która ma na celu uregulowanie nowych poziomów kompetencyjnych oraz zwiększenie samodzielności zawodowej tego personelu. Z kolei projekt nowelizacji ustawy o zawodzie lekarza ma zostać skierowany do konsultacji do końca miesiąca – poinformowała wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka. Ministerstwo Zdrowia planuje w niej m.in. skrócenie stażu podyplomowego lekarzy do sześciu miesięcy, odejście od jawnych baz pytań egzaminacyjnych oraz nowe zasady planowania specjalizacji.

Miniony tydzień przyniósł w ochronie zdrowia odrobinę spokoju. Przynajmniej na poziomie publicznej dyskusji. Na pierwszy plan częściej wychodziły rozmowy o pacjentach, diagnostyce i nowych kierunkach leczenia i z tego się cieszymy, bo właśnie o tym najbardziej chcemy informować naszych czytelników. Mieliśmy też mały sukces, który może poprawić sytuację onkologicznych ozdrowieńców. Chcemy wierzyć, że nasze publikacje choć trochę się do tego przyczyniły. O tym jednak za chwilę.

Hantawirusy w Polsce nie są nowym zjawiskiem. Do stycznia 2024 r. rozpoznano w kraju 242 przypadki choroby wywołanej przez hantawirusy, a w 2025 r. potwierdzono kolejnych 19 zakażeń. Po doniesieniach o zgonach związanych z wirusem na wycieczkowcu MV Hondius ponownie pojawiły się pytania o ryzyko epidemiczne i możliwość transmisji wirusa między ludźmi. O tym, jak rozprzestrzeniają się hantawirusy i czy mogą stać się większym zagrożeniem epidemiologicznym, mówi prof. dr hab. Maciej Grzybek z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.

Z apelem o niezwłoczne odwołanie odpowiedzialnej m.in. za dialog społeczny wiceminister zdrowia Katarzyny Kęckiej zwróciło się w piątek do premiera Donalda Tuska Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej (PNRL). Minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda uznała tak krytyczną ocenę pracy swojej podwładnej za „zbyt daleko idącą”.

Pacjenci onkologiczni po zakończonym leczeniu nie są dziś ani pacjentami pierwszorazowymi, ani nie korzystają już z karty DiLO. W praktyce oznacza to, że w sytuacji zmian wprowadzanych przez NFZ w obszarze diagnostyki mogą trafiać na koniec kolejek do badań. – Pracujemy nad rozwiązaniami, które mają zagwarantować tej grupie chorych bezpieczny model kontynuacji opieki i diagnostyki. Traktujemy to priorytetowo – mówi „Pulsowi Medycyny” minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.

Ministerstwo Zdrowia chce ograniczyć jednorazowy wykup refundowanych leków. Z projektu ustawy o receptach wynika, że refundacja obejmie przy jednej realizacji ilość leku odpowiadającą maksymalnie 60 dniom terapii. Odbiór większej liczby opakowań podczas jednej wizyty w aptece będzie możliwy, ale nadwyżka zostanie wydana pełnopłatnie.

Czy oddziały alergologiczne są jeszcze potrzebne? Dziś trafiają tam pacjenci onkologiczni po wstrząsach anafilaktycznych, chorzy wymagający desensytyzacji przed kolejną dawką chemioterapii czy osoby z ciężkimi reakcjami polekowymi. – Bez takich oddziałów nie bylibyśmy w stanie leczyć tych pacjentów – mówi prof. dr hab. med. Marek Niedoszytko. I dodaje, że to nie alergologia obciąża szpitale, lecz kosztowne programy lekowe. – Trudno odmówić choremu terapii, która może uratować mu życie. Robimy to, mając świadomość, że być może w ten sposób topimy szpital – przyznaje.

Cyfryzacja ma odciążać personel medyczny i poprawiać kontakt z pacjentem, a nie tworzyć kolejne obowiązki administracyjne — mówi dr Michał Sutkowski, prezes elekt Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce. Jak podkreśla, lekarz rodzinny nie może być ankieterem ani statystykiem, a technologie powinny służyć temu, by więcej czasu poświęcać pacjentowi. Jego zdaniem w Polsce wciąż niewykorzystany pozostaje potencjał Internetowego Konta Pacjenta, choć to jedno z najlepszych e-narzędzi w europejskich systemach ochrony zdrowia.

Resort zdrowia przekazał do prekonsultacji projekt ustawy o receptach. Dokument ma uporządkować rozproszone przepisy, wzmocnić rolę e-recepty, ograniczyć błędy i nadużycia w systemie oraz rozszerzyć uprawnienia farmaceutów, m.in. w zakresie wystawiania recept.

Czym żył system ochrony zdrowia w mijającym tygodniu? Cięciami w diagnostyce, frustracją, już nie narastającą, lecz kipiącą wśród medyków i pacjentów, oraz coraz bardziej widoczną bezradnością tych, którzy powinni tym systemem zarządzać. W tle majaczy widmo upadku części placówek. Nic więc dziwnego, że końcówka tygodnia przyniosła wniosek o odwołanie minister zdrowia. Tak wygląda bilans ostatnich dni kwietnia.

Jestem człowiekiem polityki, ale w tej kwestii uznałem, że to jej opinie będą czymś, co będzie obowiązywało wszystkich, którzy w ochronę zdrowia się zaangażowali - mówił premier Donald Tusk przed głosowaniem nad wotum nieufności wobec minister zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy.

Biorę za to pełną odpowiedzialność – mówi prezes Narodowy Fundusz Zdrowia Filip Nowak, odnosząc się do zmian w finansowaniu diagnostyki. Zapewnia, że NFZ nie ogranicza profilaktyki, a zarzuty o cięcia są nieprawdziwe.

Zamiast spokojnej debaty był „akt oskarżenia”, a zamiast rzeczowej dyskusji – polityczna awantura. Komisja Zdrowia negatywnie zaopiniowała wniosek o wotum nieufności wobec minister zdrowia, ale spór o stan systemu się zaostrza. Dziś o przyszłości Jolanty Sobierańskiej-Grendy zdecyduje Sejm.