Terapie immunosupresyjne stosowane w stwardnieniu rozsianym mogą prowadzić do reaktywacji wirusa HPV. Dane literaturowe potwierdzają realne korzyści z podania szczepionki przeciw HPV przed włączeniem takiego leczenia - wskazuje dr hab. n. med. Iwona Gabriel, zachęcając do oznaczania wirusa HPV u pacjentek z SM.
W opiece nad pacjentami z chorobami neuroimmunologicznymi wciąż pokutuje przekonanie, że fizjoterapia powinna być wdrażana dopiero w obliczu niepełnosprawności. Tymczasem medycyna oparta na dowodach (EBM) jednoznacznie wskazuje, że wczesna aktywizacja potrafi skutecznie spowolnić rozwój choroby, nawet w okresach między rzutami. – Rehabilitacja jest niezwykle ważna, aby jak najdłużej utrzymać sprawność pacjenta i poprawić jego jakość życia – podkreśla dr Jarosław Szczygieł.
Kompleksowa i interdyscyplinarna opieka nad osobami z chorobami przewlekłymi to wciąż jedna z największych luk w polskim systemie rehabilitacji. Jak podkreśla dr Jarosław Szczygieł, choć prawo teoretycznie daje chorym duże możliwości, rzeczywisty dostęp do świadczeń bywa mocno ograniczony.
Trudności z koncentracją, pamięcią i przetwarzaniem informacji mogą dotyczyć nawet 44 proc. pacjentów ze stwardnieniem rozsianym – często już w pierwszych latach od diagnozy. Mimo to zaburzenia poznawcze wciąż bywają pomijane w rutynowych badaniach. – Upośledzenie funkcji poznawczych bywa tak samo wyniszczające jak niepełnosprawność fizyczna – zaznacza dr n. med. Katarzyna Kubicka-Bączyk.
Nowe terapie w SM, NMOSD i miastenii to ogromny sukces, jednak bez szybkiej diagnostyki i referencyjnych ośrodków neurologicznych ich potencjał pozostanie niewykorzystany. Najnowsze e-wydanie „Neurostrady” łączy perspektywę kliniczną z systemową, wskazując, co musi się zmienić, aby nowoczesne leczenie trafiało do pacjentów, zanim choroba wyrządzi nieodwracalne szkody.
Zaledwie 5 proc. badań prospektywnych nad stwardnieniem rozsianym (łac. sclerosis multiplex, SM) uwzględnia zmęczenie wśród mierników efektu leczenia, a 37 proc. badań włącza je do wspólnego, pierwszorzędowego punktu końcowego. To subiektywne uczucie często w ogóle nie jest brane pod uwagę. O możliwościach jego mierzenia i leczenia mówiła podczas konferencji Neurostrada dr hab. n. med. i n. o zdr. Natalia Niedziela z Katedry i Kliniki Neurologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach.
Leczenie stwardnienia rozsianego coraz częściej opiera się na terapiach ukierunkowanych na konkretne mechanizmy immunologiczne. Jednym z kluczowych celów stały się limfocyty B, a wśród leków anty-CD20 stosowanych w SM pojawił się ublituksymab - przeciwciało monoklonalne o zmodyfikowanej strukturze, zaprojektowane z myślą o szybkim i skutecznym działaniu.
W programie lekowym B.29 skuteczność leczenia stwardnienia rozsianego analizuje się przede wszystkim przez pryzmat aktywności rzutowej, zmian w badaniu rezonansu magnetycznego oraz progresji niesprawności. Prof. Monika Adamczyk-Sowa zwraca jednak uwagę, że u części pacjentów rzeczywisty przebieg choroby nie znajduje pełnego odzwierciedlenia w tych klasycznych parametrach.
Narząd wzroku jest podatny na zmiany w przebiegu chorób neuroimmunologicznych, co z jednej strony stanowi wyzwanie dla pacjentów, a z drugiej stwarza szansę na wczesną diagnostykę, co wyjaśnia prof. Adrian Smędowski.
Neurolodzy, decydenci i przedstawiciele środowisk pacjenckich wzięli udział w środowej debacie w ramach konferencji „Neurostrada. Tydzień świadomości SM, miastenii i NMOSD”, która odbywa się w Zabrzu pod patronatem redakcji „Pulsu Medycyny”. Eksperci zwracali uwagę na ogromny postęp w możliwościach diagnostycznych i terapeutycznych w zakresie chorób neuroimmunologicznych i wskazywali obszary wymagające zmian.
Liczba świadczeń udzielanych chorym ze stwardnieniem rozsianym i koszty tych procedur rosną – wynika raportu, obejmującego dekadę 2013 – 2023, opublikowanego właśnie przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Według ostatnich ujętych w nim danych, w 2023 r. udzielono 1 mln 21 tys. świadczeń osobom z rozpoznaniem SM, co przekłada się na 22 świadczenia na pacjenta. To o 13,5 proc. więcej niż w 2022 r. Z kolei wartość refundacji świadczeń udzielonych z powodu stwardnienia rozsianego w 2023 r. wynosiła 294 mln zł i była o 73 mln zł (33 proc.) wyższa niż w 2022 r.
Zmiany w programie lekowym leczenia chorych na stwardnienie rozsiane istotnie poszerzają możliwości terapeutyczne lekarzy. Jednym z leków, który zyskuje nowe miejsce w schematach terapii, jest kladrybina w tabletkach - dziś można rozważać jej zastosowanie u znacznie szerszej grupy pacjentów.
Terapie immunomodulujące w stwardnieniu rozsianym dostępne są w różnych formach podania, przy czym coraz popularniejsze jest podawanie podskórne, które może być stosowane przez pacjenta samodzielnie w domu. Zwiększa to jego komfort i pozwala mu normalnie funkcjonować, a czasem wręcz zapomnieć o chorobie - mówi neurolożka prof. Monika Adamczyk-Sowa.
Zgodnie z opublikowaną 17 czerwca przez Ministerstwo Zdrowia nową listą refundacyjną, od 1 lipca 2025 roku pacjenci chorujący na rzutowo-remisyjną postać stwardnienia rozsianego (SM) będą mogli skorzystać z nowej, wysoko skutecznej terapii w wygodnej formie podskórnej. Ta nowoczesna opcja terapeutyczna zostanie włączona do programu lekowego B.29 „Leczenie chorych na stwardnienie rozsiane”, co z radością przyjęli zarówno pacjenci, jak i środowisko neurologiczne.
Jakie są objawy, diagnostyka i możliwości terapeutyczne SM, NMOSD i miastenii? Dlaczego u osób dotkniętych chorobami neuroimmunologicznymi częściej niż w populacji ogólnej pojawiają zaburzenia depresyjne, lękowe i seksualne? Jak diagnozować i leczyć w tej grupie chorych pęcherz neurogenny? I jak wygląda neurorehabilitacja tych pacjentów? Zapraszamy do obejrzenia czterech wyjątkowych wykładów!
W przebiegu chorób neuroimmunologicznych, takich jak stwardnienie rozsiane (łac. sclerosis multiplex, SM), choroby ze spektrum zapalenia nerwów wzrokowych i rdzenia kręgowego (ang. neuromyelitis optica spectrum disorders, NMOSD) oraz miastenia, bardzo często występują zaburzenia, wymagające skoordynowanej opieki neurologiczno-psychologiczno-psychiatrycznej.
Stwardnienie rozsiane trzy razy częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. Bardzo podobnie jest w przypadku miastenii. Natomiast jeżeli chodzi o choroby ze spektrum zapalenia nerwów wzrokowych i rdzenia kręgowego, to uważa się, że kobiety chorują nawet 9 razy częściej - mówi prof. Monika Adamczyk-Sowa.
Neurofilamenty lekkie (NfL), czyli białka cytoszkieletu neuronów, są czułym markerem uszkodzenia neuronalnego. Ich podwyższony poziom we krwi wskazuje na aktywność choroby neurologicznej, w tym stwardnienia rozsianego (SM). O tym, czy w związku z tym można uznać spadek poziomu neurofilamentów po rozpoczęciu terapii modyfikującej przebieg choroby za dowód na skuteczność leczenia oraz jaka jest możliwość zastosowania poziomu NfL w rutynowej praktyce klinicznej - mówi prof. Monika Adamczyk-Sowa.
W dniach 28-29 maja "Puls Medycyny" oraz Centrum Kompleksowej Diagnostyki i Leczenia Stwardnienia Rozsianego w Zabrzu zapraszają na wyjątkowe wydarzenia w ramach projektu "Neurostrada. Tydzień Świadomości SM, NMOSD i miastenii”. Jego celem jest zwiększenie świadomości chorób neuroimmunologicznych wśród pacjentów i ich rodzin, ale też medyków i decydentów systemu ochrony zdrowia.
W prowadzeniu pacjenta ze stwardnieniem rozsianym powinniśmy kierować się trzema kluczowymi hasłami: zaplanować terapię długoterminową, zaufać danym naukowym i obserwacjom klinicznym oraz zastosować najlepszą opcję terapeutyczną - powiedział prof. dr hab. n. med. Konrad Rejdak z Katedry i Kliniki Neurologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, który przewodniczył sesji pt. „Zacznij, zaufaj, zastosuj. Kladrybina w tabletkach jako terapia wysoce skuteczna na wczesnym etapie leczenia SM", podczas XXV Zjazdu Polskiego Towarzystwa Neurologicznego w Białymstoku.
Do NFZ przekazywane jest w tej chwili dodatkowe 500 mln zł na świadczenia nielimitowane w programach lekowych - poinformował w Sejmie wiceminister zdrowia Wojciech Konieczny. Chodzi o środki m.in. na leczenie stwardnienia rozsianego (SM) i rdzeniowego zaniku mięśni (SMA).
23 września w Zabrzu otwarto Centrum Kompleksowej Diagnostyki i Leczenia Stwardnienia Rozsianego . Placówka oferuje pacjentom pełną opiekę medyczną, nowoczesną rehabilitację oraz interdyscyplinarne wsparcie. Specjaliści podkreślają, że szybkie rozpoczęcie leczenia jest kluczowe dla zachowania sprawności chorych.
Zasadne jest poszerzenie wskazań klinicznych do stosowania toksyny botulinowej typu A oraz kontynuacja leczenia pacjentów od 18. roku życia w poszerzonych wskazaniach w ramach programu lekowego B.57. Jest to wypełnienie założeń ciągłości opieki od pediatrycznej, sprawowanej w ośrodkach neurologii dziecięcej, do opieki nad pacjentem dorosłym w ośrodkach neurologicznych — tłumaczy neurolog dziecięca prof. Justyna Paprocka.
Dorównujemy innym krajom europejskim w dostępności do nowoczesnych terapii SM. Jednak szeroki wachlarz leków w połączeniu z niezwykle złożonym obrazem klinicznym tej choroby może stwarzać trudności w wyborze optymalnej metody leczenia – mówili specjaliści podczas dwudniowej konferencji MS Experts Meeting, poświęconej stwardnieniu rozsianemu.
Podczas XXV Zjazdu Polskiego Towarzystwa Neurologicznego (Białystok, 11-14 września 2024 r.) odbędzie się sesja "Zacznij, Zaufaj, Zastosuj - kladrybina w tabletkach jako terapia wysoce skuteczna na wczesnym etapie leczenia SM", którą poprowadzi prof. dr hab. Konrad Rejdak wraz z ekspertami — prof. dr hab. Alicją Kalinowską i prof. dr hab. Aliną Kułakowską. Gościem specjalnym wydarzenia będzie prof. Gavin Giovannoni.
Postępowanie rehabilitacyjne postrzegane w sposób szeroki powinno obejmować wszystkich pacjentów ze stwardnieniem rozsianym. Ważne, aby było ono indywidualnie dopasowane do aktualnego stanu funkcjonalnego, potrzeb i możliwości chorego – tłumaczy prof. Halina Bartosik-Psujek.
Obecny poziom wycen diagnostyki i leczenia w neurologii sprawia, że zdecydowana większość oddziałów neurologicznych jest nierentowna. Do tego dochodzą zasady finansowe dotyczące realizacji programów lekowych, których aktualnie w Polsce w obszarze leczenia chorób neurologicznych jest 17. Do programów lekowych kwalifikowanych jest coraz więcej pacjentów, a ich obsługa pochłania wiele czasu i wymaga dużego nakładu pracy neurologów i całego personelu, co stanowi obciążenie dla budżetów szpitali. Konieczne są pilne zmiany w tym zakresie, zwłaszcza biorąc pod uwagę aktualne trendy demograficzne i epidemiologię – podkreśla prof. Halina Sienkiewicz-Jarosz.
Żyjemy obecnie w erze skutecznego leczenia immunomodulującego. Co więcej, obecnie terapie o wysokiej skuteczności są w Polsce refundowane dla pacjentów ze stwardnieniem rozsianym od samego początku choroby, hamując jej aktywność, występowanie rzutów i zmian rezonansowych — tłumaczy prof. Monika Adamczyk-Sowa.
Najczęstszym typem pozagałkowego zapalenia nerwu wzrokowego jest to związane ze stwardnieniem rozsianym. Jednocześnie jest to jeden z najbardziej charakterystycznych symptomów stwardnienia rozsianego (SM), dotyczący nawet 60 proc. chorych — tłumaczy prof. Konrad Rejdak.