Okulistyka

Polacy złożyli w 2025 r. ponad 14 tys. wniosków o zwrot kosztów leczenia za granicą na podstawie unijnej dyrektywy transgranicznej. Blisko 90 proc. wniosków dotyczyło leczenia zaćmy, głównie w Czechach. - To pieniądze, których nie zarobiły borykające się z chronicznym niedofinansowaniem polskie szpitale, choć kolejek do operacji zaćmy w Polsce obecnie praktycznie nie ma – wskazuje prof. Dariusz Dobrowolski, kierownik Klinicznego Oddziału Okulistyki w Wojewódzkim Szpitala Specjalistycznego nr 5 im. Św. Barbary w Sosnowcu.

100 żołnierzy Wojska Polskiego przejdzie do końca 2026 r. laserową korekcję wad wzroku w ramach uruchomionego właśnie programu, adresowanego do żołnierzy zawodowych Sił Zbrojnych RP – poinformował we wtorek jego realizator Wojskowy Instytut Medyczny – Państwowy Instytut Badawczy. Przedsięwzięcie finansuje w całości Ministerstwo Obrony Narodowej.

Krople do oczu zawierające glikokortykosteroid - deksametazon mogą ratować wzrok noworodków z retinopatią wcześniaków – informuje pismo „JAMA Pediatrics”. Wyniki pierwszego na świecie randomizowaneg badania klinicznego, w którym przetestowano krople do oczu z deksametazonem pod kątem spowolnienia postępu ROP u skrajnych wcześniaków, sugerują, że taka interwencja może zmniejszyć potrzebę inwazyjnego leczenia.

Nie każde nagłe pogorszenie widzenia, czy nawet jego utrata, jest problemem wyłącznie okulistycznym. Objawy mogą wskazywać na chorobę demielinizacyjną, w tym stwardnienie rozsiane. Prof. Monika Adamczyk-Sowa i prof. Adrian Smędowski w rozmowie z „Pulsem Medycyny” wyjaśniają, jakie sygnały powinny wzbudzić czujność oraz jak wygląda współpraca okulisty i neurologa w diagnostyce takich pacjentów.

Narząd wzroku jest podatny na zmiany w przebiegu chorób neuroimmunologicznych, co z jednej strony stanowi wyzwanie dla pacjentów, a z drugiej stwarza szansę na wczesną diagnostykę, co wyjaśnia prof. Adrian Smędowski.

Szacuje się, że nawet co piąty pacjent z zaćmą zmaga się jednocześnie z jaskrą. Nowoczesne leczenie odchodzi od uciążliwej farmakoterapii na rzecz tzw. jaskry interwencyjnej i procedur łączonych typu fako-plus. – Współczesna chirurgia okulistyczna daje nam możliwość wykonywania zabiegów, które pozwalają jednocześnie usunąć zaćmę oraz obniżyć ciśnienie wewnątrzgałkowe – zaznacza prof. Jacek P. Szaflik, wyjaśniając, dlaczego techniki MIGS stają się nowym standardem.

Ograniczenie finansowania operacji zaćmy? Odłóżmy na bok medialne spekulacje – apeluje krajowy konsultant w dziedzinie okulistyki prof. Marek Rękas. Ekspert w rozmowie z "Pulsem Medycyny" ostrzega, że zamiast oszczędności system może wygenerować nowe koszty i problemy z dostępnością leczenia przy prostych rozwiązaniach.

Nie ma jednej definicji prawidłowego ciśnienia wewnątrzgałkowego. To, co dla jednej osoby jest bezpieczne, dla innej może być już zbyt wysokie – wskazuje prof. Jacek P. Szaflik. W ramach trwającego Światowego Tygodnia Jaskry (8–14 marca) okulista przypomina, że w ochronie wzroku kluczowe znaczenie ma ogólny stan zdrowia. Wyjaśnia, jak zaburzenia rytmu serca, bezdech senny i styl życia wpływają na bezpieczeństwo nerwu wzrokowego.

Lek na groźną chorobę – akantamebowe zapalenie rogówki, która może prowadzić nawet do utraty widzenia, lek na zapobieganie krótkowzroczności u dzieci, zmiany osobowe w zarządzie Polskiego Towarzystwa Okulistycznego – to bilans 2025 r. w obszarze okulistyki - podsumowuje prof. Ewa Mrukwa–Kominek, prezes PTO.

Rok 2025 w chirurgii okulistycznej postrzegam przede wszystkim jako czas umacniania dobrych rozwiązań terapeutycznych dla pacjentów i stopniowego porządkowania systemu - mówi prof. Robert Rejdak.

Prof. Robert Rejdak został uhonorowany pierwszą w historii nagrodą Fundacji Ridleya – wyróżnieniem przyznawanym za wybitny wkład w rozwój światowej okulistyki oraz pomoc chorym z najcięższymi urazami narządu wzroku. To nie tylko osobisty sukces lubelskiego okulisty, lecz także mocny sygnał, że polskie ośrodki okulistyczne należą dziś do ścisłej czołówki na świecie.

W trakcie V Ogólnopolskiego Zjazdu Stowarzyszenia Chirurgów Okulistów Polskich, który odbył się w dniach 6-8 listopada 2025 roku w Warszawie, ponownie na przewodniczącego organizacji został wybrany prof. Robert Rejdak.

Naukowcy wykorzystali zaawansowane techniki uczenia maszynowego, aby zbadać, jak czynniki środowiskowe, genetyczne i związane ze stylem życia oddziałują na rozwój wzroku u dzieci. Okazuje się, że zanieczyszczenie powietrza szkodzi wzrokowi dzieci, natomiast czyste powietrze może go poprawiać – informuje pismo „PNAS Nexus”.

Odwrócona piramida świadczeń to koncepcja, która ma na celu odciążenie szpitali i przeniesienie jak największej liczby procedur do poziomu ambulatoryjnego. Dyskusja o jej wdrożeniu toczy się od lat, jednak dopiero teraz widać konkretne kroki w tym kierunku. O reformie systemu, roli optometrystów, problemie kolejek i oczekiwaniach młodych lekarzy - mówi w rozmowie z „Pulsem Medycyny” prof. Marek Rękas.

Rozsądniej jest obecnie stworzyć system, w którym optometrysta świadczy usługę bez skierowania i bez kolejki, a do okulisty w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej, czy to pozaszpitalnej czy przyszpitalnej, jest potrzebne skierowanie – uważa prof. Marek Rękas.

Badanie kliniczne potwierdziło skuteczność implantu komórkowego opóźniającego rozwój teleangiektazji plamki żółtej. To choroba, w której nieprawidłowo rosnące naczynia krwionośne uszkadzają siatkówkę i prowadzą do ślepoty.

Objawy okulistyczne, takie jak zaburzenia widzenia barwnego, bóle gałek ocznych, podwójne widzenie i opadanie powiek, są kluczowe w diagnostyce schorzeń neurologicznych.

Optyczna tomografia koherentna (ang. optical coherence tomography, OCT) pozwala na szczegółowe obrazowanie włókien nerwu wzrokowego i siatkówki. Dodatkowo diagnostykę wzbogacają badania neuroelektrofizjologiczne czy badanie barw.

Skuteczne leczenie chorób nerwu wzrokowego wymaga ścisłej współpracy okulistów z neurologami. Każdy ośrodek okulistyczny powinien współpracować z kliniką neurologii, a dostęp do optycznej koherentnej tomografii jest niezbędny do diagnostyki i monitorowania zmian w siatkówce i nerwie wzrokowym – wyjaśnia okulista prof. dr hab. n. med. Edward Wylęgała.

Profesor Robert Rejdak, kierownik Kliniki Okulistyki Ogólnej USK nr 1 Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, został nominowany do prestiżowej nagrody przyznawanej przez Towarzystwo Chirurgów Zaćmy Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii (UKISCRS).

Badania wykorzystujące AI do diagnozowania schizofrenii na podstawie skanowania siatkówki oka prowadzą naukowcy z Politechniki Lubelskiej, Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego oraz University of Rochester (USA).

Ludzie powinni zdawać sobie sprawę jak ważne są regularne badania okulistyczne, niezależnie od tego, czy widzą dobrze czy źle, czy ich bolą oczy, czy też nie mają żadnego uchwytnego problemu ze wzrokiem. Najlepszym na to dowodem jest jaskra otwartego kąta, która bardzo długo przebiega bezobjawowo. Myślę, że warto też rozważyć populacyjne badania profilaktyczne w kierunku jaskry - stwierdza okulista prof. Jacek Szaflik.

Zespół specjalistów ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego opracował symulator wad wzroku w technologii VR. Aplikacja, wykorzystująca gogle do wirtualnej rzeczywistości, pozwala użytkownikom doświadczyć różnych zaburzeń widzenia w interaktywny sposób.

Dzięki opracowanym w Korei kroplom do oczu leczenie suchej postaci zagrażającego utratą wzroku AMD mogłoby być mniej uciążliwe dla pacjentów - informuje pismo "Advanced Science".

Zespół centrum badawczego ICTER, działającego przy Instytucie Chemii Fizycznej PAN, opracował innowacyjną technologię STOC-T, która może zrewolucjonizować badanie siatkówki oka. Dzięki wykorzystaniu kamery o wysokiej szybkości i zaawansowanego oprogramowania badanie jest bezbolesne, błyskawiczne i precyzyjne, co umożliwia wcześniejsze wykrywanie chorób takich jak jaskra czy retinopatia cukrzycowa.

Jest duża dostępność do operacji laserowych, dlatego niezależnie od tego, czy kapsulotomia laserowa jest faktycznie potrzebna, to u zbyt wielu pacjentów wykonuje się taki zabieg w praktyce prywatnej w ciągu roku od wykonania operacji zaćmy - mówi konsultant krajowy w dziedzinie okulistyki prof. Marek Tadeusz Rękas.

Zapalenie błony naczyniowej oka może mieć etiologię zakaźną i niezakaźną. W tym drugim przypadku nierzadko występuje w przebiegu chorób układowych tkanki łącznej, m.in. w zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa.

Choroby siatkówki mogą uszkodzić wzrok w ciągu 2-3 miesięcy, dlatego wymagają pilnej diagnostyki – alarmują eksperci. Tymczasem w Polsce pacjenci często czekają w kolejkach do okulisty znacznie dłużej, dlatego potrzebne są zmiany w organizacji opieki okulistycznej.

Do 2050 r. z powodu krótkowzroczności cierpieć będzie ponad 740 milionów dzieci i nastolatków, czyli blisko 40 proc. osób z tej grupy wiekowej - wynika z analizy opublikowanej w „British Journal of Ophthalmology”.

Po upływie ponad roku od operacji pierwszy pacjent po przeszczepie oka i części twarzy nie odzyskał jeszcze wzroku - przyznali specjaliści z Nowego Jorku, którzy przeprowadzili zabieg. Twierdzą jednak, że rekonwalescencja przebiega nadzwyczaj dobrze.