„Hipomagnezemia ma wpływ na patofizjologię niewydolności serca i może potencjalnie zwiększać ryzyko jej rozwoju i progresji. Niedobór magnezu w organizmie pogarsza także kontrolę glikemii i sprzyja rozwojowi powikłań cukrzycowych” — wskazuje dr hab. n. med. Marcin Barylski, prof. UM w Łodzi.
Przed nami walka z dezinformacją, spadkiem aktywności fizycznej i wzrostem częstości uzależnienia od nikotyny, narastającą otyłością, niską adherencją, silosowością systemu, nierównym dostępem do opieki zdrowotnej. Kluczowe będzie „zszywanie” ścieżek pacjenta między specjalnościami, wzmocnienie roli POZ i zespołów pielęgniarsko-edukacyjnych, uproszczenie terapii oraz mądre wykorzystanie technologii - tak, by prewencja naprawdę działała - mówi prof. Piotr Jankowski, wskazując najważniejsze wyzwania na najbliższe lata w kardiologii prewencyjnej.
Jak wykazali naukowcy z University of Southern California (USA), nawet przy dobrze kontrolowanym ciśnieniu krwi osoby starsze, których ciśnienie waha się znacznie między uderzeniami serca, mogą być bardziej narażone na uszkodzenie komórek nerwowych i kurczenie się mózgu - informuje „Journal of Alzheimer’s Disease”.
Nowe zalecenia Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) podkreślają konieczność rutynowego przesiewu zaburzeń snu, lęku i depresji u pacjentów kardiologicznych - zwłaszcza z niewydolnością serca, gdzie problem dotyczy ok. 30-70 proc. chorych. Wstępna ocena opiera się na prostych pytaniach. Pozytywna odpowiedź powinna skłaniać nas do podjęcia dalszych interwencji. Szczegółowe informacje o diagnostyce, testach i działaniach terapeutycznych można znaleźć również w polskim stanowisku ekspertów opracowanym przez Asocjację Niewydolności Serca PTK i Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, z których warto korzystać - tłumaczy prof. Agnieszka Pawlak.
Wczesna diagnoza to zdrowsza przyszłość i prewencja incydentów sercowo-naczyniowych już wieku 35-45 lat - tak podsumowuje wpisanie do bilansu 6-latków lipidogramu prof. Małgorzata Myśliwiec. Od lipca 2025 roku, kiedy faktycznie pediatrzy zaczęli zlecać to badanie w tej populacji, wykonano je już u ponad 5 tysięcy dzieci. – Dzięki temu coraz więcej dzieci, a nawet całych ich rodzin, zyskuje szansę na dłuższe i zdrowsze życie – podkreśla ekspertka.
Prof. Maciej Banach i prof. Robert Gil wskazują trzy wektory zmian: domknięcie refundacji nowoczesnych terapii w hipercholesterolemii, systemowe podejście do choroby tętnic obwodowych z włączeniem prostego badania ABI oraz standaryzację diagnostyki genetycznej w kardiologii. - Decyzje organizacyjne powinny być ważniejsze niż kolejne deklaracje - podkreślają.
Medycyna znacząco posunęła się do przodu, co sprawia, że obok skuteczności terapii większą wagę przykłada się także do kwestii jakości życia pacjentów. - Sięgając do wytycznych, zarówno europejskich, jak i amerykańskich, widzimy, że jakość życia pacjenta jest tam stawiana na równi z rokowaniem, co podkreśla jej ogromne znaczenie. U nas na studiach lekarzom wbija się do głowy, że mają walczyć po prostu o to, żeby ludzie dłużej żyli. Wiadomo, że wszyscy zmierzamy do mety, chodzi o to, żeby do niej jak najdłużej biec – mówi prof. Anna Tomaszuk-Kazberuk.
Jeżeli mamy dziś przekonywać rządzących, na co wydać pieniądze, to odpowiedź brzmi: na prewencję. Musimy jednak działać wielokierunkowo. Z jednej strony kształtować świadomość od najmłodszych lat, z drugiej - zachęcać dorosłych do profilaktyki, a z trzeciej - stworzyć infrastrukturę, która udźwignie sytuację, gdy 80–100 proc. społeczeństwa będzie chciało skorzystać z badań - mówi prof. Marek Gierlotka.
U młodszych pacjentów z omdleniami odruchowymi i udokumentowanymi pauzami kardioneuroablacja pozwala uniknąć wieloletnich konsekwencji implantacji rozrusznika, oferując ok. 82 proc. skuteczności po 2-3 latach. Procedura wymaga jednak ścisłej kwalifikacji i jest dziś dostępna jedynie w kilku doświadczonych ośrodkach - tłumaczy prof. Piotr Kułakowski.
„Choroby towarzyszące mogą maskować obraz niewydolności serca i wpływać na utrudnienie diagnostyki. Mają też znaczenie w zakresie compliance i adherencji. Kluczem do sukcesu terapeutycznego jest równoczesne, skuteczne leczenie wszystkich współistniejących schorzeń” — wskazuje dr hab. n. med. Marta Kałużna-Oleksy, kardiolog.
Zaburzenia lipidowe pozostają jednym z kluczowych, a wciąż niedostatecznie kontrolowanych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Wyzwaniem jest wciąż zbyt mały nacisk na prewencję pierwotną i wtórną: system częściej reaguje na skutki - zawał serca, udary mózgu, niewydolność mięśnia sercowego - niż na ich przyczyny. Jakie są najpilniejsze bolączki i co zrobić, by skuteczniej zapobiegać, zamiast leczyć konsekwencje?
Mamy do czynienia z rewolucją cyfrową od kilkunastu lat i musimy jako społeczność kardiologów, lekarzy, w ogóle jako społeczeństwo nauczyć się, jak z tymi rozwiązaniami cyfrowymi, a w szczególności ze sztuczną inteligencją, żyć. AI prędko nie zastąpi lekarzy, ale wiele analiz pokazuje, że sprawność w rozwiązywaniu pojedynczych problemów czy odpowiadaniu na konkretne pytania bywa w przypadku sztucznej inteligencji większa - mówi prof. Piotr Szymański, członek nowej w strukturach PTK Sekcji Sztucznej Inteligencji i Rozwiązań Cyfrowych (SIRC).
Wiele badań sugeruje, że koenzym Q10 może być wartościowym uzupełnieniem terapii u chorych z nadciśnieniem tętniczym, po udarze mózgu i zawale serca - mówi dietetyk kliniczny dr Wanda Baltaza. Jednocześnie zwraca uwagę na spadek produkcji tej substancji po 35. roku życia i przy przyjmowaniu statyn, a także jej niską biodostępność i brak oficjalnych rekomendacji dotyczących dawek i schematów suplementacji.
Terapie przeciwnowotworowe mogą prowadzić do toksyczności sercowo-naczyniowej. Obecnie najlepiej poznane są powikłania kardiologiczne indukowane antracyklinami, ale dostępne są nowsze leki, które również mogą prowadzić do kardiotoksyczności. Do przewidywania toksyczności sercowo-naczyniowej tych leków można wykorzystać modele in vitro i in vivo.
Utrzymanie euwolemii, czyli prawidłowego stanu nawodnienia, decyduje o rokowaniu nie tylko w niewydolności serca, ale także w innych schorzeniach kardiologicznych. Obecnie, zgodnie z wytycznymi ESC, u stabilnych chorych odchodzi się od sztywnych restrykcji płynowych na rzecz podejścia bardziej indywidualnego „zgodnie z odczuwanym pragnieniem”. Z kolei w monitorowaniu stanu pacjentów coraz większą rolę odgrywają szybkie narzędzia przyłóżkowe i parametry, takie jak stężenie sodu w moczu - tłumaczy kardiolożka prof. Agata Bielecka-Dąbrowa.
15 października senacka Komisja Zdrowia debatowała nad poprawą jakości i efektów opieki kardiologicznej w Polsce. W spotkaniu udział wzięli senatorowie, przedstawiciele środowiska medycznego, eksperci ds. zdrowia publicznego oraz reprezentanci organizacji pacjenckich.
Udany zabieg usuwa krytyczne zwężenie, ale nie likwiduje miażdżycy. O kolejnych incydentach często decydują „wrażliwe” blaszki miażdżycowe w innych odcinkach tętnic, które w angiografii wydają się niegroźne. Ich wczesne wykrycie i ukierunkowane leczenie to dziś klucz postępowania. - Nie tylko sam stopień zwężenia naczynia, lecz skłonność płytki miażdżycowej do pęknięcia i wytworzenia zakrzepu determinuje rokowanie - dlatego musimy takie ogniska identyfikować i stabilizować - podkreśla kardiolog dr hab. Michał Hawranek.
W ostatnich dekadach zapalenie mięśnia sercowego przeszło drogę z peryferii kardiologii do centrum uwagi klinicystów. Nowe wytyczne ESC porządkują diagnostykę i leczenie - choć wciąż w dużej mierze opierają się wyłącznie na praktyce klinicznej, a nie na rzetelnych dowodach naukowych. - To potrzebny dokument, ale oparty na konsensusie ekspertów - musimy go jak najszybciej wzmocnić solidnymi badaniami - podkreśla kardiolog prof. Krzysztof Ozierański.
Dieta ketogeniczna nie powinna być rozwiązaniem pierwszego wyboru jako strategia redukcji masy ciała. Można ją rozważyć jedynie w szczególnych sytuacjach klinicznych, jednak - zwłaszcza w pracy kardiologa - są to wyjątki. Znacznie lepiej udokumentowane modele żywienia, takie jak dieta śródziemnomorska, przynoszą trwałe korzyści zdrowotne i mają zdecydowanie korzystniejszy profil bezpieczeństwa – podkreśla dr hab. Joanna Popiołek-Kalisz.
Podczas tegorocznego kongresu Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (European Society of Hypertension, ESH), który odbył się w Mediolanie w maju br., prof. dr hab. n. med. Krzysztof Narkiewicz został wyróżniony tytułem honorowego członka ESH. Z profesorem rozmawiamy m.in. o przygotowaniach do Kongresu Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego, który w 2026 r. odbędzie się w Gdańsku.
Konieczne są dalsze badania podstawowe i translacyjne, które pozwolą lepiej zrozumieć zarówno mechanizmy łączące choroby układu krążenia z chorobami nowotworowymi, jak i patogenezę toksyczności sercowo-naczyniowej leczenia przeciwnowotworowego (CTR-CVT). To ważne dla poprawy opieki nad pacjentami kardioonkologicznymi.
- W przypadku zawału serca z uniesieniem odcinka ST każda minuta opóźnienia w udrożnieniu zamkniętej tętnicy wieńcowej zwiększa ryzyko martwicy mięśnia sercowego. Zasada: „czas to mięsień” jest stale aktualna. Potwierdzają to dane Narodowego Funduszu Zdrowia, wskazujące, że skrócenie czasu od wystąpienia objawów do wykonania angioplastyki znacząco poprawia rokowanie — mówi dr hab. n. med. Michał Hawranek, kardiolog.
Stężenie lipoproteiny(a) powyżej 30 mg/ml to jeden z ważniejszych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego. Wczesne oznaczenie Lp(a) u osób w wieku 20-40 lat pozwala lepiej ocenić zagrożenie i ewentualnie podjąć interwencję, polegającą na wdrożeniu intensywnej profilaktyki i terapii oraz odpowiednim modyfikowaniu stylu życia - wskazują eksperci.
Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa wiąże się z gorszym rokowaniem u pacjentów z rozpoznaną chorobą nowotworową i pozostaje jedną z głównych bezpośrednich przyczyn zgonów w tej grupie chorych. Jak postępować, gdy pojawi się u nich ŻChZZ i jak powinna wyglądać profilaktyka przeciwzakrzepowa u pacjentów onkologicznych?
Każdy członek zespołu wnosi unikatową perspektywę i specjalistyczną wiedzę, co pozwala na kompleksowe zrozumienie przez pacjenta istoty jego choroby i konieczności przestrzegania zaleceń. Wczesne wykrycie problemów z adherence umożliwia implementowanie szybkich interwencji korygujących — wskazuje prof. dr hab. Izabella Uchmanowicz, dziekan Wydziału Pielęgniarstwa i Położnictwa Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.
U osób, które pomyślnie zakończyły leczenie chłoniaka, istnieje zwiększone ryzyko zgonu z powodu zdarzeń sercowo-naczyniowych. Dlatego ocena ryzyka toksyczności sercowo-naczyniowej powinna być przeprowadzana przed rozpoczęciem terapii, a także w trakcie jej trwania. Zaleca się przy tym korzystać z odpowiednich narzędzi stratyfikacji ryzyka, takich jak HFA-ICOS risk assessment tool – mówi prof. Raul Cordoba Mascuñano.
Przedstawiamy wybrane aspekty Wytycznych postępowania w nadciśnieniu tętniczym, opracowane wspólnie przez Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego (PTNT) oraz Polskie Towarzystwo Kardiologiczne (PTK). Rekomendacje te odzwierciedlają współczesne podejście do nadciśnienia tętniczego, które jest najczęstszym i jednocześnie potencjalnie odwracalnym czynnikiem ryzyka choroby sercowo-naczyniowej.
29 września w Ministerstwie Zdrowia odbyło się pierwsze posiedzenie Krajowej Rady Kardiologicznej, powołanej na mocy ustawy o Krajowej Sieci Kardiologicznej. To gremium 13 ekspertów i przedstawicieli instytucji publicznych, które pełni funkcję organu doradczego ministra zdrowia. Nowa Rada różni się od dotychczasowej Rady ds. Kardiologii przede wszystkim zakresem kompetencji i podstawą prawną.
U pacjentów onkologicznych mogą rozwinąć się wszelkiego rodzaju zaburzenia rytmu serca, które mogą być wynikiem wzajemnego oddziaływania na siebie trzech czynników: cech pacjenta, terapii onkologicznej i samej choroby nowotworowej - mówi prof. Dimitrios Farmakis.
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu pacjentom po zawale serca i innych incydentach sercowo-naczyniowych zalecano unikanie wysiłku. Dziś rehabilitacja kardiologiczna i aktywność fizyczna są podstawowymi elementami leczenia. - Ćwiczenia są nie tylko bezpieczne, ale często nawet skuteczniejsze niż farmakoterapia - podkreśla kardiolog dr Adam Staroń.