Wszystkie operacje kardiochirurgiczne są zabiegami ratującymi życie. Dlatego będę zabiegał o to, aby świadczenia w kardiochirurgii były nielimitowane – wskazuje prof. Kazimierz Widenka, nowy konsultant krajowy w tej dziedzinie. W rozmowie z „Pulsem Medycyny” porusza również kwestie ośrodków transplantacyjnych, analizy jakości w rejestrze KROK i wyzwań kadrowych.
Dr hab. n. med. Kazimierz Jan Widenka został konsultantem krajowym w dziedzinie kardiochirurgii. Pięcioletnią kadencję rozpoczął 1 września 2026 r. Zastąpił prof. Mariusza Kuśmierczyka, który w lipcu złożył rezygnację z tej funkcji.
Skutecznie przeprowadzona angioplastyka nie oznacza wyleczenia miażdżycy. Stent usuwa miejscową konsekwencję choroby, ale nie zatrzymuje procesu obejmującego cały układ tętniczy. Dlatego po PCI kluczowe znaczenie ma intensywna prewencja wtórna.
Przezskórne interwencje wieńcowe należą do najskuteczniejszych metod leczenia stosowanych we współczesnej kardiologii. W ostrym zawale serca szybkie przywrócenie przepływu przez zamkniętą tętnicę może uratować życie, ograniczyć obszar uszkodzenia mięśnia sercowego i zmniejszyć ryzyko powikłań. U pacjentów z przewlekłym zespołem wieńcowym właściwie zakwalifikowana rewaskularyzacja może zmniejszyć niedokrwienie, złagodzić dolegliwości dławicowe, poprawić tolerancję wysiłku, a w określonych sytuacjach klinicznych – także rokowanie. Skuteczny zabieg nie kończy leczenia choroby wieńcowej.
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu zespół hipoplazji lewego serca wiązał się z dramatycznym rokowaniem. Dziś widzimy pacjentów, którzy dzięki postępowi medycyny osiągają dorosłość - mówi dr n. med. Anna Mazurek-Kula. Sukces leczenia najcięższych wrodzonych wad serca przyniósł jednak nowe wyzwanie: stworzenie skutecznego modelu opieki nad pacjentami, którzy po zakończeniu leczenia pediatrycznego nadal wymagają specjalistycznej kontroli kardiologicznej.
Staranne przygotowanie pacjenta przez kardiologów, a potem 12-godzinna operacja z udziałem ponad 20 osób, w tym dwóch zespołów kardiochirurgicznych. Lekarze z Górnośląskiego Centrum Zdrowia Dziecka (GCZD) w Katowicach przeprowadzili pomyślnie niezwykle skomplikowaną przebudowę serca 2-letniego chłopca, zamieniając rolami prawą i lewą komorę. To jeden z nielicznych takich zabiegów wykonanych na świecie. Rodzice dziecka mówią o „prawdziwym cudzie”.
Ministerstwo Zdrowia zapewnia, że pozwolenie dla Państwowego Instytutu Medycznego MSWiA zostało wydane zgodnie z prawem, po kontroli, która nie wykazała niezgodności. W odpowiedzi na pytania „Pulsu Medycyny” resort nie wskazał jednak, jaka analiza uzasadniała potrzebę utworzenia trzeciego programu transplantacji serca w Warszawie, czy oceniono jego wpływ na działające już ośrodki i ich finansowanie, ani dlaczego nie uwzględniono negatywnej rekomendacji Krajowej Rady Transplantacyjnej. Potwierdził natomiast, że rezygnacja prof. Mariusza Kuśmierczyka wpłynęła do ministerstwa.
Samo utworzenie kolejnego ośrodka nie oznacza automatycznie, że liczba przeszczepów wzrośnie. Problemem nie jest przecież liczba szpitali, tylko liczba dostępnych narządów. Co więcej, ta decyzja stoi w sprzeczności z kierunkiem reform, które samo Ministerstwo Zdrowia od lat zapowiada - mówi dr Jerzy Gryglewicz.
Uruchomienie trzeciego warszawskiego programu nie zwiększy liczby dostępnych serc ani nie poprawi dostępności leczenia w innych regionach kraju. Może natomiast doprowadzić do rozproszenia procedur, doświadczenia i środków między trzy całodobowo działające zespoły - ocenia prof. Michał Grąt, konsultant krajowy w dziedzinie transplantologii klinicznej i członek Krajowej Rady Transplantacyjnej.
Sprowadzenie dyskusji do liczby warszawskich ośrodków transplantacji serca zaciemnia jej sedno: pacjenci z zaawansowaną niewydolnością serca nadal umierają bez możliwości leczenia, a działające zespoły nie są w stanie przyjąć wszystkich chorych. Program PIM MSWiA ma wykorzystać istniejące zaplecze transplantacyjne i zwiększyć dostęp do terapii - przekonuje prof. Piotr Suwalski, odnosząc się do kontrowersji wokół zgody Ministerstwa Zdrowia na uruchomienie trzeciego programu w stolicy.
Najpierw Krajowa Rada Transplantacyjna opowiedziała się przeciwko tworzeniu kolejnych ośrodków w regionach, w których system jest już zabezpieczony, a następnie negatywnie zaopiniowała wniosek PIM MSWiA o uruchomienie programu przeszczepień serca w Warszawie. Mimo to minister zdrowia wydała zgodę. Prof. Mariusz Kuśmierczyk mówi „Pulsowi Medycyny”, dlaczego uznał, że nie może dalej firmować takiego sposobu podejmowania decyzji.
Decyzja o uruchomieniu trzeciego programu przeszczepień serca w Warszawie doprowadziła do otwartego konfliktu. Konsultant krajowy w dziedzinie kardiochirurgii poinformował, że zrezygnował z funkcji oraz członkostwa w Krajowej Radzie Transplantacyjnej.
Współczesna medycyna jest w stanie pomóc 98 proc. dzieci z ciężkimi, wrodzonymi wadami serca – powiedział „Pulsowi Medycyny” ceniony kardiochirurg dziecięcy dr Arvind Bishnoi ze Stanford Lucile Packard Children’s Hospital w Palo Alto w Stanach Zjednoczonych, który gościł w kwietniu jako profesor wizytujący w Górnośląskim Centrum Zdrowia Dziecka w Katowicach.
Niezwykle złożoną, kilkunastogodzinną operację u 12-latka z rozpoznaniem VSD/PA/MAPCA’s oraz współistniejącą mukowiscydozą przeprowadzili w tym tygodniu pomyślnie w Górnośląskim Centrum Zdrowia Dziecka w Katowicach tamtejsi kardiochirurdzy wraz z dr. Arvindem Bishnoi ze Stanford Lucile Packard Children’s Hospital.
Kompleksowa rekonstrukcja tętnic i żył płucnych u dzieci, łączona z jednoetapową korekcją wad serca, to procedura wykonywana tylko w kilku ośrodkach na świecie. Jeden z nich działa dziś w Katowicach, gdzie zespół kardiochirurgów stworzył program, który zamknął jedną z ostatnich luk w polskiej medycynie dziecięcej. Projekt ten zajął 10. miejsce w konkursie Złoty Skalpel 2025.
Lekarze z National Institutes of Health (NIH) i Emory School of Medicine przeprowadzili nowatorską operację pomostowania aortalno-wieńcowego, stosując technikę VECTOR z użyciem cewnika. Może być to opcja dla pacjentów, którzy nie kwalifikują się nawet do obecnie znanych małoinwazyjnych technik leczenia. Jak podaje NIH, to pierwsza taka operacja na świecie.
Chory umieszczany w wannie z lodem, by móc go operować, płuco-serce składane przed operacją przez 7 godzin, brak możliwości oznaczenia kluczowych parametrów – tak wyglądała jeszcze kilkadziesiąt lat temu codzienność w szpitalach, w których pracowali pionierzy kardiochirurgii, w tym ówczesny docent Zbigniew Religa i członkowie jego zespołu - Andrzej Bochenek i Marian Zembala, którzy w listopadzie 1985 r. po raz pierwszy w Polsce z sukcesem przeszczepili serce.
W Klinice Kardiochirurgii Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku przeprowadzono pierwszy w Polsce, nowatorski zabieg polegający na jednoczesnej wymianie zastawki aortalnej oraz fragmentu aorty wstępującej. Operację wykonano metodą małoinwazyjną – przez niewielkie nacięcie pod pachą. - To zabieg wykonywany tylko w nielicznych ośrodkach na świecie – podkreśla dr hab. Maciej Brzeziński.
Dokładnie 40 lat temu, 5 listopada 1985 r. w Wojewódzkim Ośrodku Kardiologii w Zabrzu docent Zbigniew Religa z zespołem po raz pierwszy w Polsce z sukcesem przeszczepił serce. To był kamień milowy w polskiej transplantologii, choć pacjent przeżył tylko 8 dni. - Do końca nie wierzyłem, że to będzie możliwe – wspomina jeden z jego współpracowników, uczestnik słynnej operacji, prof. Andrzej Bochenek.
W Zabrzu, 40 lat temu zespół prof. Zbigniewa Religi przeprowadził pierwszy w Polsce udany przeszczep serca. - Kiedy wyjęliśmy serce z klatki piersiowej biorcy i spojrzałem w tę pustą przestrzeń między żebrami, poczułem lęk. Ale nie trwał on długo, nowe serce zostało „przyszyte”, zdjęliśmy klemy i to nowe serce zaczęło bić. To był moment, którego nie zapomnę nigdy - wspomina prof. Andrzej Bochenek.
U młodszych pacjentów z omdleniami odruchowymi i udokumentowanymi pauzami kardioneuroablacja pozwala uniknąć wieloletnich konsekwencji implantacji rozrusznika, oferując ok. 82 proc. skuteczności po 2-3 latach. Procedura wymaga jednak ścisłej kwalifikacji i jest dziś dostępna jedynie w kilku doświadczonych ośrodkach - tłumaczy prof. Piotr Kułakowski.
„Zembala. Szpital to ja. Historia słynnego kardiochirurga” autorstwa Judyty Watoły i Dariusza Kortko ukazała się właśnie nakładem Wydawnictwa Agora. Sprzeciw wobec tej publikacji wyraziła podczas prac nad nią rodzina zmarłego tragicznie prof. Mariana Zembali. – Był wybitny i jako taki zasługuje na prawdziwy portret, a nie tylko hagiografię – piszą autorzy w przedmowie.
Udany zabieg usuwa krytyczne zwężenie, ale nie likwiduje miażdżycy. O kolejnych incydentach często decydują „wrażliwe” blaszki miażdżycowe w innych odcinkach tętnic, które w angiografii wydają się niegroźne. Ich wczesne wykrycie i ukierunkowane leczenie to dziś klucz postępowania. - Nie tylko sam stopień zwężenia naczynia, lecz skłonność płytki miażdżycowej do pęknięcia i wytworzenia zakrzepu determinuje rokowanie - dlatego musimy takie ogniska identyfikować i stabilizować - podkreśla kardiolog dr hab. Michał Hawranek.
Na Oddziale Kardiologicznym Grupy American Heart of Poland w Kędzierzynie-Koźlu przeprowadzono pierwsze zabiegi wewnątrznaczyniowe z wykorzystaniem systemu IVUS (intravascular ultrasound), wspomaganego sztuczną inteligencją.
W najnowszym zestawieniu U.S. News Best Global Universities 2025–2026 – jednym z trzech najbardziej prestiżowych rankingów oceniających uczelnie wyższe - Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu znalazł się na 13. miejscu na świecie w obszarze badań chorób serca i układu krążenia spośród ponad 2250 klasyfikowanych uczelni.
7-latek, 9-latek i 12-latka czekają w Warszawskim Szpitalu Klinicznym na nowe serduszka. Średni czas oczekiwania na organ biorcy ważącego ok. 20 kg, wynosi ponad dwa lata – poinformował PAP prof. Mariusz Kuśmierczyk, kierownik Kliniki Chirurgii Serca Klatki Piersiowej i Transplantologii WUM.
Lekarze z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu przeprowadzili nowatorski zabieg implantacji zastawki mitralnej na bijącym sercu bez otwierania klatki piersiowej.
W Górnośląskim Centrum Medycznym im. prof. Leszka Gieca SUM w Katowicach przeprowadzono pionierski zabieg przezskórnego usunięcia dużej skrzepliny z prawego przedsionka serca. Operacja uratowała życie 45-letniej pacjentki onkologicznej.
Czy każda arytmia wymaga leczenia? A jeśli terapia jest konieczna, to co przesądza o wyborze konkretnej metody? Na te i inne pytania dotyczące zaburzeń rytmu serca odpowiada kardiolożka dr hab. Ewa Jędrzejczyk-Patej.
Z zależności od rodzaju arytmii skuteczność ablacji przy migotaniu przedsionków wynosi 70-80 proc. po jednym zabiegu (i nawet więcej po kolejnych), a w przypadku trzepotania przedsionków lub częstoskurczów nadkomorowych skuteczność zbliżona jest nawet do 95-98 proc. - Głównym celem tego zabiegu jest lepsza tolerancja wysiłku, zmniejszenie ryzyka udaru mózgu i częstości hospitalizacji, a także poprawa jakości i długości życia pacjenta - tłumaczy kardiolożka dr Agnieszka Wojdyła-Hordyńska.