Prawo

Zmiany w prawie, które mają za cel wyeliminowanie praktyk kreujących sztuczny popyt na leki refundowane, wykroczyły poza rynek leków i dotarły do lekarzy. Także do nich został skierowany zakaz przyjmowania korzyści majątkowych za działania prowadzące do zwiększenia poziomu sprzedaży leków refundowanych. Za naruszenie zakazu grozi surowa odpowiedzialność karna. Niestety, wyjątkowa zawiłość i ogólnikowość przepisów uniemożliwia udzielenie jednoznacznej odpowiedzi na podstawowe pytanie: jakie działania lekarzy zostały zabronione?

Odpady medyczne mają teraz być segregowane "u źródła", czyli tam, gdzie powstają: w szpitalach, przychodniach i gabinetach lekarzy mających własną praktykę. Ministerstwo Zdrowia zapewnia, że nowe przepisy są po to, by uchronić personel medyczny i pacjentów od kontaktu z niebezpiecznym materiałem. Lekarze mówią zaś, że chodzi o to, by znowu utrudnić im życie.

Ponad rok temu, w artykule zatytułowanym "Czy nadchodzi koniec ery wolnego rynku leków refundowanych?" (PF z 28 czerwca 2006 r., nr 3, s. 8), omówiłem projekt nowelizacji, mającej na celu ograniczenie możliwości kreowania popytu na leki refundowane. Wskazałem na zastrzeżenia natury konstytucyjnej, jakie wzbudziły zawarte w nim rozwiązania, a zwłaszcza ogólnikowe zakazy i zbyt daleko idące ograniczenia wolności rynkowej. Pomimo tego, że zastrzeżenia te były podnoszone z wielu stron, projekt przybrał postać ustawy, a kwestionowane wcześniej rozwiązania już obowiązują.

"Czy możliwe jest zarejestrowanie e-apteki bez lokalu?" - pyta czytelnik. Pod hasłem "e-apteka" należy rozumieć dodatkowy kanał dystrybucji, rozwijany przez tradycyjną aptekę, a nie jej szczególny rodzaj. Dlatego bardziej właściwe wydaje się mówienie o e-sprzedaży niż o e-aptekach - tłumaczy ekspert prawny Pulsu Medycyny Sławomir Molęda i odpowiada na pytanie czytelnika.

"Wykonuję szczepienia zgodnie z umową z NFZ. Moje biuro rachunkowe księguje wartość szczepionek, które otrzymuję nieodpłatnie z sanepidu, po stronie przychodów, twierdząc, że należy traktować je jak darowiznę. Mam wątpliwości co do tego księgowania, ponieważ wydaje mi się, że muszę przez to opłacać podatek dochodowy od tych szczepionek" - zastanawia się czytelniczka. Odpowiada ekspert prawny Pulsu Medycyny Sławomir Molęda.

Czy możliwe jest otwarcie indywidualnej praktyki kilku lekarzy dentystów w jednym gabinecie? Tak - odpowiada radca prawny.

Wypowiedzi dyrektorów szpitali wskazują na to, że w obecnej sytuacji finansowej wiele placówek myśli o kontraktach dla lekarzy. Wysokie obciążenia pozapłacowe ograniczają możliwości podwyżek wynagrodzeń. A niskie wynagrodzenia są przyczyną akcji strajkowych, które wstrzymują działalność szpitali. Sparaliżowane szpitale nie wykonują świadczeń i nie otrzymują środków na wynagrodzenia. Błędne koło się zamyka. Naturalnym wyjściem wydaje się zastąpienie umów o pracę kontraktami.

Konieczność interwencji ustawodawczych, podejmowanych w celu zapewnienia dodatkowych środków na podwyżki wynagrodzeń, wskazuje jednoznacznie na to, że obecny system finansowania służby zdrowia nie sprawdza się. Rola dyrektorów szpitali, którzy powinni mieć realny wpływ na pozyskiwanie środków finansowych przez szpital, sprowadza się do rozdysponowania tego, co zostanie im przyznane. Także i w tym zakresie są coraz mocniej ograniczani przez przepisy, które zawężają samodzielność szpitali w dysponowaniu częścią środków uzyskanych z kontraktu z NFZ.

Nawet do 5 lat więzienia grozi lekarzowi upoważnionemu do wystawiania recept na leki refundowane za "żądanie lub przyjęcie korzyści majątkowej dla siebie lub osoby trzeciej w zamian za wykonanie lub powstrzymanie się od obowiązku służbowego, które prowadzi do nieuzasadnionego wzrostu poziomu sprzedaży leków lub wyrobów medycznych podlegających refundacji".

Obowiązujące od 1 maja br. zmienione przepisy prawa farmaceutycznego wpłynęły na wzrost przypadków wszczynania postępowań prokuratorskich i orzekania kar grzywny przez sąd na wniosek Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej. Zbigniew Niewójt, zastępca głównego inspektora farmaceutycznego wyjaśnia: „Od maja rozszerzył się katalog kar o możliwość nałożenia grzywny, doszły też nowe czyny zabronione".

"Czy od 2008 r. zawarcie przez SP ZOZ subkontraktu z lekarzem-pracownikiem zakładu prowadzącym równocześnie działalność gospodarczą w ramach indywidualnej praktyki lekarskiej nie zostanie potraktowane jako ukryta forma zatrudnienia w godzinach nadliczbowych? Lekarz zatrudniony jest w oddziale na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, natomiast umowa cywilnoprawna obejmowałaby dyżury lekarskie. Czy można potraktować to jako przydzielenie lekarzowi różnych obowiązków?" - pyta czytelniczka. Opowiada ekspert prawny Pulsu Medycyny Sławomir Molęda.

Po upływie okresów wypowiedzeń lekarze, którzy wybrali tę formę protestu, przestaną być pracownikami swoich szpitali. Staną w obliczu decyzji o dalszym losie swojej kariery zawodowej. Dróg jest wiele, tak jak wiele jest form wykonywania zawodu lekarza. Przedstawia je ekspert prawny Pulsu Medycyny Sławomir Molęda.

Spółka medyczna Polmed SA ze Starogardu Gdańskiego jeszcze w tym roku zamierza zadebiutować na giełdzie. Specjalizuje się w ambulatoryjnej opiece medycznej i chce stać się firmą ogólnopolską.

Od kilkunastu do kilkuset milionów złotych zamierzają jeszcze w tym roku zainwestować w Polsce prywatne sieci placówek medycznych. Mają powstać nowoczesne szpitale, przychodnie i stacje pogotowia ratunkowego z wykwalifikowanym personelem i nowoczesnym sprzętem.

Obowiązujące przepisy o dyżurach medycznych opierają się na regule, w myśl której czasu pełnienia dyżuru nie zalicza się do czasu pracy. Takie rozwiązanie nie może być podtrzymywane, ponieważ narusza unijną dyrektywę o czasie pracy. W związku z tym Ministerstwo Zdrowia opracowało projekt dostosowania polskich przepisów do norm unijnych. Nowe przepisy, które mają obowiązywać od 1 stycznia 2008 r., zapowiadają prawdziwą rewolucję w organizacji czasu pracy szpitali.

Czy uruchomienie dużej apteki ogólnodostępnej o powierzchni co najmniej 400 m kwadratowych będzie wymagało także zgody organów samorządu terytorialnego (wójta, burmistrza, prezydenta miasta)?

Strajkujący lekarze zaostrzają protest przez zbiorowe składanie wypowiedzeń umów o pracę. Ów spektakularny gest wiąże się z poważnymi i nieodwracalnymi konsekwencjami, z których być może część lekarzy nie zdaje sobie sprawy. Przed złożeniem wypowiedzenia warto zapoznać się z następstwami takiej decyzji i rozważyć podjęcie działań alternatywnych - uważa ekspert prawny Pulsu Medycyny Sławomir Molęda.

Brytyjczycy, mając trudny dostęp do bezpłatnego leczenia w swoim kraju, chętnie przyjeżdżają do Polski, bo koszty zabiegów są tu kilkakrotnie niższe niż na Wyspach.

Pracuję w ambulatorium z izbą chorych publicznego ZOZ-u jednostki wojskowej na stanowisku pielęgniarki. Do tej pory nie otrzymałam podwyżki wynagrodzeń ze środków NFZ, chociaż fundusz przekazuje co miesiąc stawkę za każdego zapisanego do poz żołnierza. Proszę odpowiedzieć, czy mam prawo do tej podwyżki? - pyta czytelniczka. Na pytanie odpowiada ekspert prawny Pulsu Medycyny Sławomir Molęda.

Wielu lekarzy nie orientuje się w tym, jakie rodzaje działalności w służbie zdrowia są dozwolone i jak dopasować je do własnych potrzeb. Świadczą o tym liczne problemy, z jakimi zwracają się do mnie czytelnicy. Mam nadzieję, że krótkie omówienie podstawowych pojęć i form wykonywania zawodu, pomoże każdemu lekarzowi zorientować się, co mu najbardziej odpowiada i gdzie tkwią zagrożenia, których powinien unikać.

26 marca miałem egzamin II stopnia z chirurgii. Nie pozwolono mi zdawać poprawki, ponieważ tylko do 27 września 2007 r. istnieje możliwość nabycia tytułu specjalisty II stopnia, a sesja poprawkowa będzie w październiku. Czy egzamin poprawkowy musi być w październiku? Czy nie mam już możliwości uzyskania tytułu specjalisty po tylu latach nauki? - zastanawia się czytelnik. Na pytanie odpowiada ekspert prawny Pulsu Medycyny Sławomir Molęda.

"Jestem lekarzem zatrudnionym na umowę o pracę w oddziale neurologicznym. Wskutek poważnego wypadku samochodowego, po powrocie do pracy otrzymałam podpisany przez lekarza zakładowego zakaz dyżurowania przez 3 miesiące. Ubiegając się o odszkodowanie, złożyłam m.in. wniosek o zwrot utraconych zarobków za dyżury. Biuro prawne ubezpieczyciela odmowę wypłaty argumentuje tym, że dyżury zakładowe nie są stałym składnikiem wynagrodzenia. Czy mam szansę na wygranie sprawy?" - pyta czytelniczka. Kwestię rozstrzyga ekspert prawny Pulsu Medycyny Sławomir Molęda.

W największych polskich miastach trwa ostra walka prywatnych pracodawców o lekarzy specjalistów. Na stołecznym rynku pracy lekarze mogą przebierać w ofertach. Medicover chce zatrudnić ok. 80 osób. Jest to związane z planami otwarcia jeszcze w tym roku dwóch nowych centrów medycznych, a za dwa lata - pełnoprofilowego szpitala. Firma właśnie zaczyna rekrutację.

"Jestem lekarzem zatrudnionym w szpitalu. Odbywam regularnie dyżury, lecz teraz chciałbym pracować jak najmniej. Jak mogę zmniejszyć liczbę swoich dyżurów? Czy mogę w tym celu powoływać się na dyrektywę unijną?" - pyta czytelnik. Na to pytanie odpowiada ekspert prawny Pulsu Medycyny Sławomir Molęda.

Uzyskana przez aptekarzy możliwość przekazywania zezwolenia następcy nie wystarcza do płynnego przejęcia apteki. Następca będzie musiał spełnić określone warunki, rozliczyć się z otrzymanego przedsiębiorstwa i otworzyć własną działalność gospodarczą. Zezwolenie przejdzie na niego po dokonaniu zmian w rejestrze. Odpowiedni wniosek należy złożyć w terminie 6 miesięcy od dnia śmierci spadkodawcy.

Po burzliwej batalii parlamentarnej polskie prawo zniosło zakaz wysyłkowej sprzedaży leków. Niecałkowicie, lecz tylko w odniesieniu do leków wydawanych bez recepty. Teraz Ministerstwo Zdrowia planuje tak szczegółowe określenie warunków tej sprzedaży, jak gdyby chodziło o sprzedaż leków wydawanych na receptę.

Zgodnie z ustawą, przekazanie świadczeniodawcom środków na podwyżki wynagrodzeń obowiązuje w latach 2006 i 2007. Oznacza to, że Narodowy Fundusz Zdrowia nie ma obowiązku w kontraktach na 2008 r. utrzymywać osobnej puli na podwyżki. Pomimo to minister zdrowia zapewnił, że w przyszłym roku szpitale mogą liczyć na kontrakty na poziomie dotychczasowym, powiększone o 30-procentowy wzrost płac.

Od 2003 r. prowadzimy NZOZ - poradnię stomatologiczną i lekarza rodzinnego. Chcemy otworzyć filię w nowym miejscu, gdzie pacjenci przyjmowani byliby tylko na badania i konsultacje, a na zabiegi kierowani do NZOZ-u. Wysłaliśmy odpowiednie zgłoszenie do inspekcji sanitarnej, a ta zażądała od nas statutu. Czy inspekcja może żądać statutu i do czego może być jej potrzebny? - pyta czytelnik. Odpowiada ekspert prawny Pulsu Medycyny Sławomir Molęda.

Czy dodatek do wynagrodzenia z ustawy o podwyżkach wynagrodzeń nie przysługuje w okresie chorobowym i macierzyńskim? W piśmie przyznającym ten dodatek dyrektor napisał, że będzie on wypłacany w wysokości 40 proc. wynagrodzenia, łącznie z wynagrodzeniem zasadniczym, do końca 2007 r., z wyjątkiem okresów nieusprawiedliwionej nieobecności, zwolnień chorobowych, urlopów macierzyńskich i urlopów bezpłatnych. Czy takie zapisy są dopuszczalne? - zapytała czytelniczka pracująca w ZOZ-ie. Na pytanie odpowiada ekspert prawny Pulsu Medycyny Sławomir Molęda.

Apteka co 100 metrów? Dlaczego nie? Poprawiony projekt kolejnej nowelizacji prawa farmaceutycznego nie przewiduje już uzależniania otwierania nowych placówek od liczby okolicznych mieszkańców i odległości od już istniejących aptek.