Otyłość wciąż jest zbyt rzadko rozpoznawana jako choroba, choć lekarze mają dziś do dyspozycji dobrze zbadane i skuteczne metody jej leczenia. Jak powinna wyglądać ścieżka pacjenta z otyłością i kiedy sięgać po farmakoterapię, a kiedy po metody endoskopowe czy chirurgię bariatryczną? O tym mówi prof. Piotr Major ze Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie.
Otyłość jest chorobą przewlekłą z tendencją do nawrotów, dlatego jej leczenie nie powinno kończyć się wraz z osiągnięciem określonej masy ciała. Celem terapii nie jest też spektakularna utrata kilogramów, której często oczekują pacjenci, ale przede wszystkim poprawa zdrowia. - Już 5-procentowa redukcja masy ciała może przynieść istotne korzyści zdrowotne - mówi prof. Monika Szulińska.
U dzieci, które stosują leki z grupy GLP-1 w celu redukcji masy ciała lub leczenia cukrzycy typu 2 bądź stanu przedcukrzycowego, istnieje podwyższone ryzyko niedoborów składników odżywczych – wynika z badania opublikowanego w czasopiśmie „Childhood Obesity”. Najczęściej diagnozowano niedobór witaminy D.
Najnowsze doniesienia sugerują, że agoniści receptora GLP-1, stosowani w leczeniu cukrzycy typu 2, mogą również pomagać w przypadku wielogruczołowego zespołu metaboliczno-jajnikowego (PMOS) – schorzenia znanego wcześniej jako zespół policystycznych jajników (PCOS). Niewielkie badanie wykazało, że leki z grupy GLP-1 mogą prowadzić do utraty masy ciała u osób z otyłością i PMOS, a w konsekwencji – do poprawy stanu zdrowia układu rozrodczego. Wyniki badań pozostają jednak niejednoznaczne.
Nadmierna podaż kalorii, żywność wysokoprzetworzona, niska aktywność fizyczna, zwiększona ilość tkanki tłuszczowej, a także przewlekły stres mogą zaburzać mechanizmy immunoregulacyjne i sprzyjać przewlekłej aktywacji zapalnej. Prof. Marcin Moniuszko podkreśla, że zaburzenia zapalno-metaboliczne mogą rozwijać się na długo przed ujawnieniem się ich konsekwencji klinicznych. Ekspert zwraca uwagę m.in. na dwukierunkową zależność między otyłością a astmą oraz możliwe następstwa przewlekłej aktywacji układu immunologicznego dla układu sercowo-naczyniowego.
Skuteczne leczenie choroby otyłościowej może prowadzić nie tylko do utraty masy ciała, ale także do wyraźnego obniżenia ciśnienia tętniczego. - Dlatego pacjenci z nadciśnieniem, zwłaszcza przyjmujący kilka leków hipotensyjnych, powinni regularnie kontrolować jego wartości - mówi prof. Paweł Balsam. Jak zaznacza, w przeciwnym razie może dojść do objawowego niedociśnienia i konieczności zmniejszenia dawek stosowanych leków.
Współczesna farmakoterapia otyłości jest stosowana zaledwie od pięciu lat, co uniemożliwia ocenę jej długoterminowej skuteczności. - Nie wiadomo, czy pacjenci, którzy osiągnęli pożądaną masę ciała i poprawę metaboliczną, po odstawieniu leków utrzymają te efekty i czy choroba nie powróci. Obecnie są w okresie remisji choroby, ale nie ma pewności, czy jest ona uleczalna w perspektywie długoterminowej - mówi prof. Lucyna Ostrowska, past prezes Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości.
Jedzenie jest przereklamowane – mówi prof. Leszek Czupryniak. Zdaniem diabetologa trudno oczekiwać szybkich efektów profilaktyki w społeczeństwie, które od lat funkcjonuje w kulturze promującej nadmierną konsumpcję. To dlatego większą nadzieję na zahamowanie epidemii otyłości, cukrzycy i nadciśnienia wiąże dziś z rozwojem nowoczesnych terapii niż z edukacją zdrowotną.
Jeszcze niedawno zawały serca u osób po trzydziestce lub czterdziestce były w wielu regionach rzadkością. Dziś takich pacjentów jest coraz więcej. Zdaniem naukowców jest to efekt narastającej epidemii otyłości. Ostrzegają, że do 2050 r. otyłość będzie odpowiadać za ponad 1,37 mln przedwczesnych zgonów z przyczyn kardiologicznych rocznie. Wyniki badań na ten temat ogłoszono w Chicago podczas konferencji ENDO 2026.
Jelito nie jest wyłącznie narządem trawienia i wchłaniania. Jest także aktywnym narządem metabolicznym i immunologicznym – podkreśla prof. Wojciech Bik. Jak wyjaśnia, mikrobiota jelitowa bierze czynny udział w regulacji apetytu, wrażliwości insulinowej czy przewlekłego stanu zapalnego. Nie oznacza to jednak, że bakterie w prosty sposób wywołują otyłość – choroba ta pozostaje schorzeniem wieloczynnikowym.
Faza podtrzymująca efekty odchudzania nie musi wymagać maksymalnych dawek leków GLP-1. Utrzymanie wagi można skutecznie osiągnąć, przechodząc na niższe dawki leku - wynika z najnowszych badań naukowych.
Leczenie pacjentów z problemami metabolicznymi - w tym otyłością i jej powikłaniami, takimi jak nadciśnienie tętnicze - musi być kompleksowe. - Konieczne jest odejście od myślenia o pacjentach przez pryzmat wąskiej specjalności na rzecz holistycznej opieki, której celem jest poprawa jakości życia chorego - powiedziała specjalistka w dziedzinie chorób wewnętrznych, diabetologii i endokrynologii prof. Alina Kuryłowicz.
Z okazji Europejskiego Dnia Walki z Otyłością w warszawskiej Fabryce Norblina uruchomiono instalację pod nazwą „The Impossible Gym”. Siłownia wyposażona w sprzęty, na których nie można ćwiczyć, symbolizuje codzienne wyzwania, z jakimi mierzą się osoby z chorobą otyłościową – natury biologicznej, fizycznej oraz psychologicznej. W piątek, 29 maja, oraz najbliższy weekend, 30-31 maja, odwiedzający będą mogli skorzystać z bezpłatnych pomiarów składu ciała oraz konsultacji z dietetykiem w trzech gabinetach, a także wysłuchać wykładów specjalistów.
Przez lata medycyna traktowała otyłość i niewydolność serca jako osobne jednostki chorobowe. Dziś wiemy, że łączą je pewne mechanizmy, a nowoczesne terapie poprawiają rokowanie pacjentów. O wyzwaniach diagnostycznych, „pułapce” biomarkerów oraz o tym, dlaczego w kardiologii każdy kilogram ma dziś znaczenie, mówi prof. dr hab. n. med. Małgorzata Lelonek.
Stężenie apolipoproteiny B (apoB) we krwi mówi więcej o ryzyku naczyniowym, niż testowany powszechnie poziom cholesterolu – potwierdzili w badaniu z 2026 r. amerykańscy naukowcy z Northwestern University w Evanston. Standardowe określanie stężenia apoB w surowicy pozwoliłoby zapobiec większej liczbie zawałów serca i udarów, niż obecna praktyka – wskazują.
Choroba otyłościowa wymaga dziś podejścia wykraczającego daleko poza ocenę wskaźnika BMI i doraźnych zaleceń dotyczących stylu życia. Jak podkreśla dr n. med. Patrycja Wachowska-Kelly, diabetolog i obesitolog, skuteczne leczenie musi uwzględniać rzeczywiste ryzyko metaboliczne, przewlekły charakter choroby, potrzebę indywidualizacji farmakoterapii oraz ścisłą współpracę zespołu wielodyscyplinarnego. Na takich założeniach opiera się program SLOT – Specjalistyczne Leczenie Otyłości.
W polskim systemie ochrony zdrowia wciąż brakuje jasnej drogi dla osób z chorobą otyłościową. Jak podkreśla Ewa Godlewska, prezes Fundacji na Rzecz Leczenia Otyłości, ani nowoczesna farmakoterapia, ani operacja bariatryczna nie są „cudownymi eliksirami”. Skuteczna terapia wymaga bowiem wielospecjalistycznego zespołu – lekarza, psychologa i dietetyka – oraz systemowych rozwiązań, na które pacjenci czekają od lat.
Choroba otyłościowa nie jest wyłącznie problemem metabolicznym. Zwiększa ryzyko nadciśnienia tętniczego, zaburzeń lipidowych, przewlekłego stanu zapalnego i niewydolności serca, a jej konsekwencje w największym stopniu uderzają w układ sercowo-naczyniowy – podkreśla prof. Agata Bielecka-Dąbrowa.
Ponad jedna trzecia dorosłych może być błędnie klasyfikowana przez wskaźnik BMI - wynika z badania opublikowanego w czasopiśmie „Nutrients”. Wśród badanych, którzy według BMI zostali uznani za otyłych, 34 proc. w rzeczywistości miało jedynie nadwagę. Jeszcze większe różnice odnotowano w grupie z nadwagą - tu błędy dotyczyły aż 53 proc. osób.
Niewłaściwy dobór słów w relacji z pacjentem może zaprzepaścić szansę na skuteczną terapię, a uprzedzenia wobec osób z otyłością stają się barierą już na etapie pierwszej wizyty lekarskiej. Adrianna Sobol podkreśla, że w obliczu choroby przewlekłej język musi stać się kluczowym narzędziem wsparcia, którego nadrzędnym celem jest motywowanie, a nie wykluczanie chorego.
Otyłość to skomplikowana choroba przewlekła z listą ponad 200 powikłań, wymagająca profesjonalnej opieki. Podczas debaty nad strategią walki z tą epidemią eksperci i decydenci zgodnie uznali, że czas na półśrodki się skończył. Polska musi dziś wybrać: albo wdroży kompleksowy, międzyresortowy plan naprawczy, albo ugnie się pod ciężarem kosztów leczenia chorób towarzyszących. Rozwiązaniem może być model zaimplementowany przez jeden z krajów europejskich, który walkę z otyłością uczynił priorytetem rządu.
Realizowany od 2021 r. pilotażowy program kompleksowej opieki specjalistycznej nad pacjentami z otyłością olbrzymią KOS-BAR stanie się standardem od połowy 2026 r. – wynika z zapowiedzi przedstawicieli Ministerstwa Zdrowia podczas posiedzenia sejmowej Komisji Zdrowia, poświęconego profilaktyce, diagnostyce i leczeniu otyłości w Polsce.
Choć coraz więcej pacjentów z nadmiarem kilogramów skutecznie redukuje masę ciała, otyłość pozostawia w organizmie trwały ślad metaboliczny. O przewlekłym charakterze choroby, roli zespołów terapeutycznych i potrzebie wprowadzenia edukacji o otyłości do programów nauczania medycznego mówi dr hab. Alina Kuryłowicz.
Ministerstwo Zdrowia będzie koordynować międzyresortowe prace nad Narodową Strategią Redukcji Otyłości. 3 lutego odbyło się pierwsze spotkanie robocze przedstawicieli kluczowych instytucji publicznych oraz środowisk eksperckich w tej sprawie.
Wpływ otyłości na stan mózgu zależy nie tylko od ilości tłuszczu w ciele, ale także, w dużym stopniu od jego umiejscowienia. Spośród zidentyfikowanych przez naukowców profili tkanki tłuszczowej, nadmierna ilość tłuszczu w okolicach trzustki oraz ukryty tłuszcz u osób pozornie szczupłych były najsilniej powiązane z zanikiem istoty szarej w mózgu, pogorszeniem zdolności poznawczych oraz większym ryzykiem chorób neurologicznych.
Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła pierwszy nowej generacji lek na otyłość w tabletce, zawierający semaglutyd. W sprzedaży ma być dostępny w USA w styczniu 2026 r. Kolejny podobnie działający lek ma być zatwierdzony w połowie 2026 r.
Bilans zdrowia dziecka to jedno z kluczowych narzędzi wczesnego wykrywania m.in. nadwagi i otyłości, jednak wciąż nie wykorzystujemy jego potencjału – podkreśla prof. Teresa Jackowska, prezes Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego. Dane z bilansów zdrowia są nadal prowadzone w formie papierowej, przez co system ochrony zdrowia traci dostęp do podstawowych informacji o masie ciała, wzroście i BMI dzieci. Zdaniem profesor, tylko realny monitoring tej populacji oraz wczesna, skoordynowana interwencja mogą zatrzymać narastającą falę otyłości wśród najmłodszych.
Otyłość pozostaje jednym z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych współczesnej medycyny, a jej leczenie znajduje się dziś w centrum uwagi endokrynologów. – Wyniki badań nad lekami stosowanymi w terapii otyłości pokazują, że ich potencjał może wykraczać daleko poza samą redukcję masy ciała – mówi prof. Beata Kos-Kudła, prezes Polskiego Towarzystwa Endokrynologicznego w kadencji 2021-2025. Jak zaznacza, możliwe jest, że medycyna zyska dzięki nim nowe narzędzie wspierające także leczenie uzależnień.
Na przestrzeni ostatnich lat pojawiały się sprzeczne doniesienia, z których wynika, że agoniści receptora GLP-1 mogą zmniejszać lub zwiększać ryzyko rozwoju niektórych nowotworów, szczególnie tych związanych z otyłością. Najnowsza analiza, opublikowana na łamach "Annals of Internal Medicine", wskazuje, że leki te mogą mieć niewielki, a nawet w ogóle nie mieć żadnego wpływu na ryzyko wystąpienia nowotworów związanych z otyłością. Pojawia się przy tym jedno "ale".
Choroba otyłościowa jest jednym z najpoważniejszych, a jednocześnie najmniej dostrzeganych wyzwań zdrowotnych. Zdaniem prof. Lucyny Ostrowskiej skuteczne leczenie wymaga interdyscyplinarnej opieki oraz natychmiastowego wznowienia programu KOS-BAR.