O skuteczności leczenia przewlekłego decyduje nie tylko właściwy dobór terapii, ale także to, czy pacjent rzeczywiście stosuje ją zgodnie z zaleceniami. Prof. Piotr Jankowski podkreśla, że poprawa adherencji wymaga nie tylko edukacji chorego, lecz także lepszej komunikacji, upraszczania schematów leczenia i systemowego wsparcia lekarza.
Choroba otyłościowa nie jest wyłącznie problemem metabolicznym. Zwiększa ryzyko nadciśnienia tętniczego, zaburzeń lipidowych, przewlekłego stanu zapalnego i niewydolności serca, a jej konsekwencje w największym stopniu uderzają w układ sercowo-naczyniowy – podkreśla prof. Agata Bielecka-Dąbrowa.
Polskie Towarzystwo Lipidologiczne (PTL) stawia w nowych wytycznych na intensyfikację postępowania – od diagnostyki po wcześniejsze, skuteczniejsze leczenie. Jak podkreśla prof. Maciej Banach, przełomem jest uznanie trzech równorzędnych celów terapeutycznych (LDL-C, non-HDL-C i apoB), większy nacisk na cholesterol remnantowy oraz odejście od „czekania na incydent” w podejmowaniu decyzji o wczesnym włączeniu leków hipolipemizujących.
Osoby z chorobami sercowo-naczyniowymi często słyszą proste zalecenie: „proszę ograniczyć tłuszcze”. To skrót myślowy, który bywa pomocny na starcie, ale długoterminowo może prowadzić do błędów żywieniowych — zwłaszcza gdy jest rozumiany jako konieczność bardzo rygorystycznego zmniejszenia udziału tłuszczu w diecie. Jak więc w praktyce wybierać produkty, by rzeczywiście działały na korzyść układu krążenia?
Udar mózgu pozostaje jednym z największych wyzwań zdrowia publicznego w Polsce. Jak podkreśla prof. Bartosz Karaszewski, rocznie dotyczy on ok. 80 tys. pacjentów i często wiąże się z trwałymi następstwami, co przekłada się na rosnące potrzeby w zakresie kontynuacji leczenia, rehabilitacji i wsparcia opiekuńczego, a w efekcie - zwiększa obciążenie systemu. W ocenie eksperta konieczne jest wdrożenie zintegrowanej ścieżki opieki w udarze – od prewencji pierwotnej, przez organizację postępowania w ostrej fazie, po ustalanie etiologii udaru, prewencję wtórną i opiekę długoterminową.
Słabo nasilony stan zapalny coraz wyraźniej wpisuje się w obraz miażdżycy - od wczesnych zmian w śródbłonku po destabilizację blaszki i ostre incydenty. Prof. Michał Hawranek wskazuje, że podwyższone hs-CRP może pomóc zidentyfikować pacjentów zagrożonych chorobami sercowo-naczyniowymi, nawet jeżeli nie mają oni klasycznych obciążeń. Parametr ten uwzględniono w zaktualizowanych europejskich zaleceniach dotyczących dyslipidemii jako czynnik, który może zmienić ocenę ryzyka i wpłynąć na decyzje terapeutyczne.
Badania RWE coraz częściej uzupełniają klasyczne dane z randomizowanych badań klinicznych, pokazując, jak w codziennej praktyce wygląda diagnostyka, leczenie i kontrola kluczowych czynników wpływających na zdrowie sercowo-naczyniowe. W obszarze zaburzeń lipidowych szczególnie warto śledzić polskie projekty – pozwalają one ocenić zarówno skuteczność terapii, jak i „wąskie gardła” profilaktyki. O tym, czym są badania RWE i jakie wnioski płyną z najnowszych polskich analiz, mówi prof. Monika Burzyńska.
Wiele terapii onkologicznych może istotnie wpływać na profil lipidowy i przyspieszać rozwój zmian w tętnicach. Do tej pory brakowało uporządkowanego podejścia do monitorowania lipidogramu u takich pacjentów. Teraz to się zmienia — jako pierwsi na świecie odpowiednie wytyczne opracowali polscy eksperci. Prof. Sebastian Szmit podkreśla, że dokument porządkuje praktyczne zasady kontroli profilu lipidowego, wskazuje grupy szczególnego ryzyka oraz wzmacnia rolę współpracy między onkologiem, kardiologiem, internistą i lekarzem POZ.
Rutynowe badania diagnostyczne u sportowców wymagają innej interpretacji niż w populacji ogólnej. Prof. Łukasz Małek analizuje najnowsze doniesienia naukowe i tłumaczy, dlaczego indeks zwapnień (coronary calcium score) u osób aktywnych bywa mylący oraz kiedy w diagnostyce niezbędna jest pełna tomografia tętnic wieńcowych.
W codziennej praktyce klinicznej nadciśnienie tętnicze coraz częściej towarzyszy innym przewlekłym schorzeniom. Zdaniem prof. Piotra Jankowskiego w tej grupie chorych nadciśnienie nie może być traktowane jako jedna z wielu chorób, lecz kluczowy czynnik wpływający na rokowanie, wymagający odrębnego podejścia diagnostycznego i terapeutycznego.
W gabinecie lekarza rodzinnego dyslipidemia jest dziś codziennością – i to w skali, która nie pozwala traktować jej jako „dodatku” do innych problemów zdrowotnych. Z jednej strony POZ w Polsce ma realne narzędzia, by skutecznie wychwytywać i prowadzić pacjentów z nieprawidłowym lipidogramem. Z drugiej – wciąż zbyt często brakuje właściwej reakcji na rozpoznanie oraz konsekwentnej edukacji, bez której wyniki badań pozostają tylko liczbami w systemie.
Choć dieta ketogeniczna stanowi fundament terapii padaczki lekoopornej, jej ekstrapolacja na populację ogólną budzi liczne kontrowersje kliniczne. Mimo spektakularnych efektów w krótkoterminowej redukcji masy ciała, model ten niesie ryzyko poważnych zaburzeń metabolicznych. Dr Katarzyna Łokieć oraz prof. Joanna Popiołek-Kalisz analizują dowody naukowe dotyczące bezpieczeństwa diet wysokotłuszczowych, obalają mity oraz definiują grupy pacjentów, u których ta interwencja wymaga ścisłego nadzoru specjalistycznego.
Serce i mózg znalazły się wśród kluczowych priorytetów Ministerstwa Zdrowia. To wyraźny sygnał, że bez skoordynowanej, interdyscyplinarnej prewencji nie uda się zatrzymać epidemii chorób sercowo-naczyniowych. Jak podkreśla prof. Marek Gierlotka, skuteczna profilaktyka nie może być domeną jednej specjalizacji ani realizowana „przy okazji” – musi zostać trwale wbudowana w system opieki zdrowotnej.
Przez lata 10 tysięcy kroków dziennie uchodziło za uniwersalny symbol zdrowego stylu życia. Tymczasem najnowsze analizy dużych badań kohortowych pokazują, że to marketingowy mit, który z czasem urósł do rangi „zalecenia”, mimo braku solidnych podstaw naukowych. O tym, ile ruchu rzeczywiście wystarczy, czy tempo marszu ma znaczenie, dlaczego aktywność powinna być personalizowana – zwłaszcza u kobiet i kobiet w ciąży – mówi dr Katarzyna Zych-Krekora odwołując się do twardych danych z metaanaliz i aktualnych wytycznych.
Dlaczego autorytet lekarza nie jest dzisiaj już czymś tak oczywistym jak kiedyś? - To problem systemowy, wynikający ze zbyt małej ilości czasu poświęcanej pacjentowi. Gdy pacjent szuka odpowiedzi na szereg pytań, których nie uzyskał w gabinecie lekarskim, opiekę nad nim przejmuje Internet - zauważa prof. Jarosław Pinkas w rozmowie z "Pulsem Medycyny".
Przez lata były fundamentem diagnostyki lipidowej, dziś ich rola znacząco się zmieniła. Cholesterol całkowity i HDL nie są już wykorzystywane ani do rozpoznawania dyslipidemii, ani do oceny ryzyka sercowo-naczyniowego czy monitorowania leczenia. - Są jednak bardzo potrzebne – mówi prof. Bogdan Solnica, kierownik Katedry Biochemii Klinicznej Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jaką więc pełnią dziś funkcję?
Choroby układu krążenia pozostają główną przyczyną utraty zdrowia w Polsce, a różnice między regionami nie znikają. Bez inwestycji w profilaktykę, nawet najlepiej dofinansowany system nie sprosta wyzwaniom zdrowotnym w perspektywie kolejnych 30 lat. – Szczególnie intensywnych działań profilaktycznych wymaga Łódź – wskazuje dr n. med. Roman Topór-Mądry.