Nauka i badania

Europejska Agencja Wykonawcza ds. Zdrowia i Cyfryzacji HADEA (European Health and Digital Executive Agency) zdecydowała, że nasza dotychczasowa wiedza na temat substancji chemicznych podejrzanych o negatywne działanie na układ hormonalny nie jest wystarczająca – istnieją „dziury” w wiedzy, które uniemożliwiają odpowiednią legislację - zauważa dr Dorota Natalia Komar z Katalońskiego Centrum Technologiczne Eurecat, koordynująca projekt HYPIEND.

To ogromne wyróżnienie znaleźć się wśród 100 najbardziej wpływowych osób w polskim systemie ochrony zdrowia. Z jednej strony to wyróżnienie personalne, a z drugiej – to ważne dla instytucji, ponieważ pokazuje, że Agencja Badań Medycznych jest istotnym miejscem wspierającym badania medyczne – podkreśla prof. Wojciech Fendler, prezes ABM, który po raz pierwszy pojawił się na Liście Stu w kategorii System ochrony zdrowia i zajął 8. miejsce.

Postęp polskiej myśli naukowej, który obserwujemy, jest ogromny i dzieje się to na naszych oczach. Jako organizacja wspierająca świat nauki i edukująca społeczeństwo w zakresie ochrony zdrowia, chcemy, żeby Polacy mieli świadomość tego, jakie korzyści płyną z badań realizowanych w ośrodkach naukowych - mówi Daniela Piotrowska, dyrektorka Naukowej Fundacji Polpharmy.

Nowe algorytmy sztucznej inteligencji rozpoznają arytmię serca 14 razy bardziej skutecznie od techników EKG - wynika z badań, których wyniki przedstawiono w „Nature Medicine”. Może to pozwolić na wykorzystywanie ich do bezpośredniego raportowania wyników ambulatoryjnego EKG lekarzom.

Co może mieć wspólnego nocne zgrzytanie zębami z udarem mózgu czy zawałem serca? Patrząc okiem laika, te problemy wydają się być zupełnie odległe. A jednak istnieją przesłanki, by na bruksizm senny spojrzeć znacznie szerzej, bo nie jest to problem tylko stomatologiczny.

Obecny w brokułach sulforafan może pomagać w stabilizacji poziomu glukozy u osób ze stanem przedcukrzycowym – wskazało pilotażowe badanie. Substancji tej najwięcej jest w kiełkach tego warzywa.

Stosowanie antydepresantów z grupy SSRI nie wykazuje korelacji ani z intensywnością miłości romantycznej, ani z obsesyjnym myśleniem o ukochanej osobie, ani z zaangażowaniem, ani z częstotliwością aktywności seksualnej - wykazało międzynarodowe badanie. Te wyniki mogą przekonać do sięgnięcia po pomoc w depresji osoby, które do tej pory unikały farmakoterapii.

Naukowcy odkryli działające w mózgu komórki, które odpowiadają za zapamiętywanie obiektów z otoczenia. Odkrycie może mieć znaczenie m.in. dla zrozumienia choroby Alzheimera, epilepsji i innych zaburzeń.

Temperatura ludzkiego ciała na przestrzeni wieków obniżyła się i jej prawidłową wartością nie jest już 36,6 st. C, ale 36,4 st. C, a w niektórych populacjach nawet mniej. Lekarze i antropolodzy z Kalifornii zasugerowali, jakie są możliwe przyczyny tej zmiany.

Osoby wymagające hospitalizacji z powodu nadużywania marihuany są bardziej zagrożone przedwczesnym zgonem w ciągu kolejnych pięciu lat – wynika z badań prowadzonych w Kanadzie, które opisano na łamach JAMA Network Open.

Występująca w warzywach luteolina może przyczyniać się do zapobiegania siwieniu włosów – informuje pismo „Antioxidants”.

Zwiększa się ilość nanoplastiku gromadząca się w naszych mózgach - wynika z najnowszych badań. Podczas sekcji zwłok stwierdzono, że jest go tyle, ile zawiera jedna plastikowa łyżeczka. Nie wiadomo jednak, jakie są tego skutki zdrowotne.

Terapia poznawczo-behawioralna daje lepsze wyniki, gdy osoby z depresją przyjmują kreatynę – informuje pismo „European Neuropsychopharmacology”.

Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) po raz pierwszy od ponad 20 lat zatwierdziła lek przeciwbólowy nowej generacji. Nie wykazuje on działania uzależniającego w przeciwieństwie do często nadużywanych i stosowanych w celach niemedycznych analgetyków opioidowych.

Przeszczep mikrobioty kałowej może poprawiać stan pacjentów po przeszczepie komórek macierzystych z powodu nowotworu – informuje „Nature Communications”.

Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu stworzy centrum medycyny precyzyjnej. Rektor uczelni prof. Piotr Ponikowski zapowiada, że tworzenie centrum potrwa co najmniej kilka lat. Wzorem są amerykańskie i europejskie ośrodki, zajmujące się łączeniem badań klinicznych ze spersonalizowaną wobec pacjenta praktyką lekarską.

Skład flory bakteryjnej w jamie ustnej może wpływać na zagrożenie demencją. Interwencje, takie jak stosowanie prebiotyków i odpowiedniej diety, w tym zawierającej azotany, mogą pomóc w opóźnianiu spadku zdolności poznawczych.

Komórki trzustki mogą wytwarzać białko potencjalnie chroniące mózg przed chorobą Alzheimera - informuje pismo „PNAS Nexus”.

Dzięki wstrzyknięciu do nosa krwinek płytkowych można złagodzić utratę węchu, występującą w przebiegu COVID-19 – poinformowano na łamach „International Forum of Allergy & Rhinology”.

Szwedzkie badania, dokładniejsze od wcześniejszych analiz, dowodzą skuteczności szczepionek przeciwko wirusowi HPV w eliminacji wirusa i zapobieganiu rakowi szyjki macicy - informuje „The Journal of Infectious Diseases”.

W Ośrodku Wparcia Badań Klinicznych UMB zespół prof. Artura Bossowskiego sprawdzi, czy można opóźnić rozwój cukrzycy u dzieci na bardzo wczesnym etapie jej wykrycia, stosując terapię komórkową. To pionierskie badanie w skali Europy.

Regularne ćwiczenia aerobowe mogą w istotny sposób ograniczyć odkładanie się w mózgu białek powiązanych z chorobą Alzheimera – wynika z badania opublikowanego w piśmie „Brain Research”.

PolTREG S.A., spółka biotechnologiczna, której działalność koncentruje się na opracowaniu innowacyjnych terapii z wykorzystaniem komórek (limfocytów) T-regulatorowych, otrzymał od Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości rekomendację dofinansowania projektu dotyczącego opracowania terapii komórkowej w stwardnieniu rozsianym. Dzięki dotacji spółka w 2025 r. planuje rozpocząć badania kliniczne fazy I/IIa w dwóch postaciach stwardnienia rozsianego: rzutowo-reemisyjnej oraz pierwotnie postępującej.

Wieloletnie spożywanie dużych ilości czerwonego mięsa, zwłaszcza przetworzonego - jak np. kiełbasa i inne wędliny, ma związek z szybszym pogarszaniem się zdolności poznawczych i rozwojem demencji. Wyniki długofalowego badania na ten temat opublikowało czasopismo „Neurology”. Dobra wiadomość jest taka, że zastępowanie czerwonego mięsa zdrowszymi alternatywami, jak orzechy, mięso z ryb i drobiu, może zmniejszać ryzyko demencji.

Osoby z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP) częściej doświadczają upadków i związanych z nimi urazów, wymagających opieki medycznej podczas stosowania typowych dla tej choroby leków, takich jak opioidy czy benzodiazepiny – informuje „Chronic Obstructive Pulmonary Diseases Journal of the COPD Foundation”.

Zarówno ludzie, jak i myszy, po wystawieniu na działanie czerwonego światła mieli niższy wskaźnik zakrzepów krwi - informuje „Journal of Thrombosis and Haemostasis”.

Do Rady Dyrektorów RNA Society na kadencję 2025-2026 został wybrany prof. Andrzej Dziembowski z MIBMiK. Będzie on współkształtował program międzynarodowej organizacji, której celem jest promowanie badań i edukacji w zakresie nauk o RNA.

Naukowcy odkryli, że stosowanie analogu witaminy D (kalcypotriolu) w połączeniu z chemioterapią (5-FU) może wyeliminować stany przednowotworowe i zapobiec wystąpieniu raka poprzez aktywację własnego układu odpornościowego pacjenta. Chodzi o stany przednowotworowe skóry – informuje „Journal of Clinical Investigation”.

Zmiana klimatu i ekstremalne zjawiska pogodowe ujemnie wpływają na profilaktykę HIV i utrudniają opiekę nad osobami zakażonymi – informują naukowcy na łamach pisma "Current Opinion in Infectious Diseases".

Ministerstwo Zdrowia powierzyło Agencji Badań Medycznych realizację trzech konkursów na badania biomedyczne dla jednostek naukowych i przedsiębiorców w ramach KPO. Złożono rekordową liczbę 224 wniosków, z których wytypowano 57 przedsięwzięć na łączną kwotę blisko 450 mln zł.