Pacjent po zawale może mieć zaburzenia funkcji poznawczych, nawet jeśli na co dzień funkcjonuje bez wyraźnych problemów. Deficyty mogą występować nawet u ponad 30 proc. osób z ostrym zespołem wieńcowym, także w grupie młodszych pacjentów. Problem ten jest mało eksponowany, choć jego wykrycie może być proste i tanie.
Narodowy Fundusz Zdrowia uzależni system finansowania od jakości leczenia pacjentów kardiologicznych. Od 2027 roku szpitale będą premiowane za rehabilitację pacjentów po zawale. Z kolei szpitale z najsłabszymi wynikami stracą część finansowania.
Piąta Uniwersalna Definicja Zawału Serca porządkuje nie tylko klasyfikację, ale też sposób myślenia o diagnostyce pacjentów z uszkodzeniem mięśnia sercowego. O najważniejszych zmianach, znaczeniu nowych kryteriów w praktyce klinicznej oraz kierunkach dalszego rozwoju mówi prof. Miłosz Jaguszewski.
Kardiologia interwencyjna należy do tych dziedzin medycyny, w których rozwój technologiczny jest szczególnie szybki. W ciągu ostatnich kilkunastu lat możliwości pracowni hemodynamiki zmieniły się zasadniczo. Coraz dokładniej potrafimy oceniać znaczenie zwężeń, oglądać tętnicę od wewnątrz, charakteryzować blaszkę miażdżycową, modyfikować silne zwapnienia, leczyć coraz bardziej złożone bifurkacje i przewlekłe zamknięcia, a także bezpiecznie wykonywać angioplastykę u pacjentów, u których jeszcze niedawno możliwości leczenia przezskórnego były znacznie bardziej ograniczone.
Piąta uniwersalna definicja zawału mięśnia sercowego była jednym z ważniejszych tematów Kongresu Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (European Society of Cardiology, ESC) 2026 w Monachium. Dokument porządkuje klasyfikację, silniej wiąże diagnozę z mechanizmem zdarzenia i podkreśla, że wzrost stężenia troponiny nie wystarcza do stwierdzenia zawału. Co nowe zasady oznaczają dla codziennej praktyki?
Moment wypisu ze szpitala po zawale serca jest jednym z najbardziej niebezpiecznych punktów całej ścieżki pacjenta. Chory opuszcza środowisko, w którym był monitorowany całodobowo, i trafia do domu z plikiem dokumentów, listą leków i ogólnym zaleceniem zgłoszenia się do poradni. Pierwsze tygodnie po incydencie to okres najwyższego ryzyka powikłań, dekompensacji i przerwania leczenia, a jednocześnie okres, w którym system opieki bywa najmniej obecny. Jeżeli chcemy realnie poprawić rokowanie, musimy zorganizować ten etap tak starannie, jak organizujemy dyżur hemodynamiczny.
Choroby sercowo-naczyniowe pozostają najważniejszą przyczyną zgonów kobiet na świecie. Mimo to - zarówno w świadomości społecznej, jak i niekiedy w praktyce klinicznej - nadal są postrzegane przede wszystkim jako problem dotyczący mężczyzn. U kobiet ryzyko sercowo-naczyniowe bywa niedoszacowane, objawy nie zawsze są właściwie interpretowane, a rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia mogą następować z opóźnieniem.
Opublikowano Piątą Uniwersalną Definicję Zawału Serca (Fifth Universal Definition of Myocardial Infarction 2026) - wspólny dokument European Society of Cardiology (ESC), American College of Cardiology (ACC), American Heart Association (AHA) i World Heart Federation (WHF). Jego celem jest uproszczenie klasyfikacji zawału i lepsze powiązanie rozpoznania z patofizjologią oraz sytuacją kliniczną pacjenta.
W dokumentacji medycznej pacjenta po zawale serca zwykle wszystko się zgadza: przepisane leki odpowiadają wytycznym, zalecenia dotyczące stylu życia zostały odnotowane, terminy kontroli wyznaczone. A jednak, gdy po roku sprawdzamy rzeczywiste wyniki, okazuje się, że większość chorych nie osiąga docelowych stężeń cholesterolu LDL, znaczna część ma nieoptymalnie kontrolowane ciśnienie tętnicze, a część wróciła do palenia tytoniu. Między receptą a efektem leczenia rozciąga się luka, która kosztuje zdrowie i życie naszych pacjentów. I to właśnie ta luka, a nie brak skutecznych leków, jest dziś głównym problemem prewencji wtórnej.
Nowe badanie wykazało, że włączenie jednego z leków z grupy GLP-1 do standardowego leczenia pacjentów z cukrzycą typu 2 i chorobą serca może pomóc w obniżeniu ryzyka zawału serca nawet o 33 proc. Zmniejszone zostało także prawdopodobieństwo wystąpienia udaru mózgu.
Kamizelka defibrylująca może stanowić pomost diagnostyczno-terapeutyczny przed decyzją o wszczepieniu stałego defibrylatora. Mimo że wniosek o jej refundację złożono ponad trzy lata temu, o dostępie do tej technologii wciąż decyduje wycena hospitalizacji pacjenta i lokalna praktyka NFZ. – W przypadku kamizelki defibrylującej zapotrzebowanie przekracza próg 100-200 procedur rocznie, co w pełni uzasadnia umieszczenie jej w koszyku świadczeń gwarantowanych – wskazuje prof. Marcin Grabowski.
Estrogeny przez lata chronią kobiety przed chorobami serca, dlatego zawały u nich zwykle pojawiają się później niż u mężczyzn. Nie oznacza to jednak, że młode kobiety są bezpieczne. – Gdy dochodzi u nich do ostrego zespołu wieńcowego, jego przyczyną często jest samoistne rozwarstwienie tętnicy wieńcowej lub choroba małych naczyń. To wymaga zupełnie innego postępowania, niż w klasycznym zawale miażdżycowym – mówi prof. dr hab. n. med. Agnieszka Olszanecka.
Jeszcze niedawno zawały serca u osób po trzydziestce lub czterdziestce były w wielu regionach rzadkością. Dziś takich pacjentów jest coraz więcej. Zdaniem naukowców jest to efekt narastającej epidemii otyłości. Ostrzegają, że do 2050 r. otyłość będzie odpowiadać za ponad 1,37 mln przedwczesnych zgonów z przyczyn kardiologicznych rocznie. Wyniki badań na ten temat ogłoszono w Chicago podczas konferencji ENDO 2026.
Perfekcyjna angioplastyka i właściwie dobrane leczenie farmakologiczne nie wystarczą, jeśli u chorego z chorobą wieńcową nadciśnienie pozostaje poza kontrolą. - Bez stabilizacji ciśnienia nie ma stabilizacji blaszki miażdżycowej - podkreśla prof. Miłosz Jaguszewski. W rozmowie z „Pulsem Medycyny” wskazuje, dlaczego przyszłość kardiologii będzie zależeć nie tylko od skuteczniejszych terapii, ale też od wcześniejszego rozpoznawania pacjentów wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego - z wykorzystaniem danych, technologii cyfrowych i bardziej precyzyjnej oceny ryzyka.
„Nawet pacjenci z grup wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego nie zawsze regularnie stosują leki” – podkreśla prof. Piotr Jankowski, podsumowując najważniejsze doniesienia z kongresu ESC Preventive Cardiology 2026 w Lublanie. W centrum uwagi tegorocznego wydarzenia znalazły się nie tylko nowe dane dotyczące beta-adrenolityków, leczenia otyłości czy lipoproteiny(a), ale również wciąż nierozwiązany problem codziennej praktyki: niedostateczna kontrola czynników ryzyka u chorych, którzy najbardziej potrzebują skutecznej prewencji wtórnej.
Odstawienie analogów GLP-1 przez diabetyków wywołuje w ich organizmie „wstrząs metaboliczny”. Objawia się on różnego rodzaju współwystępującymi zaburzenia metabolicznymi, na przykład wahaniami poziomu glukozy we krwi, zwiększającymi ryzyko chorób układu krążenia, w tym zawału serca i udaru mózgu.
Analogi GLP-1, stosowane w leczeniu cukrzycy i otyłości, takie jak semaglutyd (Ozempic, Wegovy), mogą wspomagać regenerację serca po zawale, przywracając przepływ krwi w drobnych naczyniach, które często pozostają zablokowane nawet po udrożnieniu głównej tętnicy - wynika z badania opublikowanego w Nature Communications.
Koronarografia jako badanie czynnościowe, angio-TK wieńcowe w pierwszej linii, konieczność wczesnego rozpoznania pacjentów z całkowitym zamknięciem tętnicy, nowe strategie skracania DAPT i odchodzenia od schematu „aspiryna na całe życie” – prof. Andrzej Budaj opowiada, jak w ciągu 45 lat zmieniło się leczenie ostrych zespołów wieńcowych i dlaczego przyszłość polskiej kardiologii zależy dziś równie mocno od kolejnych innowacji technologicznych, jak i od organizacji systemu.
Nawet 75 proc. pacjentów kardiologicznych nie przestrzega zaleceń terapeutycznych – wynika z badań i obserwacji klinicznych. Problem dotyczy zwłaszcza osób starszych, obciążonych wieloma chorobami, ale też pacjentów z bezobjawowymi schorzeniami, takimi jak nadciśnienie tętnicze czy dyslipidemia. – To zjawisko wielowymiarowe, w którym rola lekarza i systemu jest równie ważna jak samego pacjenta – podkreśla prof. Miłosz Jaguszewski, kardiolog z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.
W większości krajów OECD wskaźniki umieralności z powodu zawału serca spadły. Niechlubnym wyjątkiem jest m.in. Polska, gdzie odnotowano wzrost o ponad 30 proc., co jest częściowo związane z rosnącą liczbą przypadków otyłości i cukrzycy w naszym kraju - wynika z najnowszego raportu "Health at a Glance".
W ciągu ostatnich dziesięciu lat leczenie osób z dyslipidemią przeszło prawdziwą rewolucję. Dzięki nowym terapiom nie tylko skuteczniej można obniżyć stężenie cholesterolu, ale przede wszystkim realnie zredukować ryzyko zawałów serca, udarów mózgu i śmiertelność pacjentów.
Nie tylko COVID-19, ale i inne choroby wirusowe, takie jak grypa, półpasiec, wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C) zwiększają ryzyko zawału serca i udaru mózgu – wykazała metaanaliza 155 badań, opublikowana przez pismo Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego (AHA).
Udany zabieg usuwa krytyczne zwężenie, ale nie likwiduje miażdżycy. O kolejnych incydentach często decydują „wrażliwe” blaszki miażdżycowe w innych odcinkach tętnic, które w angiografii wydają się niegroźne. Ich wczesne wykrycie i ukierunkowane leczenie to dziś klucz postępowania. - Nie tylko sam stopień zwężenia naczynia, lecz skłonność płytki miażdżycowej do pęknięcia i wytworzenia zakrzepu determinuje rokowanie - dlatego musimy takie ogniska identyfikować i stabilizować - podkreśla kardiolog dr hab. Michał Hawranek.
- W przypadku zawału serca z uniesieniem odcinka ST każda minuta opóźnienia w udrożnieniu zamkniętej tętnicy wieńcowej zwiększa ryzyko martwicy mięśnia sercowego. Zasada: „czas to mięsień” jest stale aktualna. Potwierdzają to dane Narodowego Funduszu Zdrowia, wskazujące, że skrócenie czasu od wystąpienia objawów do wykonania angioplastyki znacząco poprawia rokowanie — mówi dr hab. n. med. Michał Hawranek, kardiolog.
Według przeprowadzonego w USA badania, gdyby w tym kraju wszystkie osoby, którym się to zaleca, brały odpowiednie leki na obniżenie cholesterolu, roczna liczba zawałów spadłaby o 100 tys., a udarów – o 65 tys. Leki te bierze tylko niecała połowa osób z podwyższonym cholesterolem.
Inwestycja w prewencję i profilaktykę zawsze dla państwa jest bardzo korzystna, także w zakresie wydatków na ochronę zdrowia, ale ta korzyść pojawia się po dekadzie, po dwóch - mówi kardiolog prof. Krzysztof J. Filipiak.
Szybki, dokładny i niedrogi test oparty na badaniu krwi wykrywa najwcześniejsze objawy zawału serca – informuje pismo „Advanced Science”. Sercem wynalazku jest maleńki chip z przełomową nanostrukturalną powierzchnią, dzięki której biomarkery zawału serca są wykrywane w ciągu kilku sekund, nawet w bardzo niskich stężeniach.
Silne emocje, a także nadużywanie alkoholu powodują, że podczas mistrzostw w piłce nożnej wśród kibiców zdarza się więcej zawałów serca - ostrzega kardiolog Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego prof. Artur Mamcarz.
Każdy pacjent z cukrzycą, który ma nazwaną chorobę serca, jest pacjentem bardzo wysokiego ryzyka, tak samo jak ci, którzy mają uszkodzenia narządu - mówi prof. Anna Tomaszuk-Kazberuk. Jak zaznacza, obok nich w tej grupie są też chorzy, którzy nie mają jeszcze nazwanej choroby serca ani uszkodzenia narządowego, ale występują u nich liczne czynniki ryzyka.