W artykule „Aptekarze obciążeni błędami pracowników NFZ" (Puls Farmacji nr 8-9 (50-51) z 19 maja 2010 r., s. 3) opisano przypadek, w którym Narodowy Fundusz Zdrowia odmówił refundacji środków pomocniczych z powodu uchybień formalnych zatwierdzonych przez pracownika funduszu. Casus ten zasługuje na szczegółowe rozpatrzenie w celu uzyskania podpowiedzi, co robić, jeśli NFZ próbuje obarczać aptekę winą za błędy swoich urzędników.
Jeśli właściciel apteki wymaga od farmaceuty działań ewidentnie sprzecznych z Kodeksem etycznym aptekarza, to farmaceuta powinien odmówić ich wykonania. Jeżeli sprzeczność nie jest ewidentna, powinien on zasięgnąć opinii izby aptekarskiej, która ma obowiązek udzielić mu pomocy w sprawie. Lekceważenie zasad etyki grozi pociągnięciem do odpowiedzialności zawodowej.
Czy lekarz zatrudniony w NZOZ-ie ponosi pełną odpowiedzialność cywilną za szkody wyrządzone przy udzielaniu świadczeń medycznych oraz za niewywiązanie się z umowy? Czy odpowiedzialność za szkody przy udzielaniu świadczeń zakontraktowanych ponoszą obie strony solidarnie? Na pytania czytelników odpowiada Sławomir Molęda, ekspert prawny Pulsu Medycyny.
„Raporty o kolejkach oczekujących są obowiązkowo przesyłane co miesiąc do NFZ. Komunikat dla pacjentów umieszczony na stronie internetowej Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ „Informator o braku kolejek u świadczeniodawców" budzi sporo wątpliwości. Do kolejek oczekujących zapisujemy wyłącznie pacjentów pierwszorazowych, a co się z tym wiąże, liczba pacjentów zapisanych i faktycznie oczekujących jest dużo wyższa niż w raporcie przekazywanym do NFZ.
Tylko lekarze zatrudnieni na podstawie umów o pracę mają zagwarantowane prawo do urlopu. Lekarze na kontraktach takiego prawa nie mają. Zorganizowanie przerwy urlopowej wymaga zapewnienia zastępstwa albo uzyskania zgody na przerwę w udzielaniu świadczeń. Lekarze mogą ponadto zawiesić działalność gospodarczą na czas urlopu (zob. „Zawieszanie prywatnej praktyki lekarskiej", Puls Medycyny nr 13 (196) z 8 lipca 2009 r., s. 26).
Minister zdrowia Ewa Kopacz podpisała rozporządzenie w sprawie centrum urazowego, określające szczegółowe wymagania organizacyjne, kadrowe, niezbędne wyposażenie diagnostyczne i techniczne, kryteria kwalifikacji chorego do leczenia w takim centrum oraz sposób postępowania z pacjentem urazowym. Przypomnijmy, iż w Polsce, dzięki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej, ma powstać sieć 13 takich ośrodków.
Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego mówiąca o tym, iż już wykupienie abonamentu medycznego stanowi przychód z nieodpłatnych świadczeń, oznacza problemy pracodawców z uregulowaniem zaległości – ostrzegają Pracodawcy RP. Organizacja pracodawców zwróciła się do ministra finansów Jana Rostowskiego z prośbą o wydanie rozporządzenia w sprawie zaniechania ściągnięcia podatku w całości za okres do daty wydania uchwały NSA.
Termin składania oświadczeń majątkowych za ubiegły rok minął 30 kwietnia. Oświadczenia są jawne, więc z ich treścią można się zapoznać na stronach internetowych poszczególnych samorządów. Można też reagować na stwierdzone nieprawidłowości i domagać się, by wobec dyrektora publicznego ZOZ-u, który zataił prawdę o swoim majątku albo wyjawił prowadzenie zakazanej działalności, zostały wyciągnięte odpowiednie konsekwencje.
Wśród usług farmaceutycznych, które mogą być wykonywane wyłącznie pod szyldem apteki, ustawa Prawo farmaceutyczne wymienia sporządzanie leków recepturowych. Dla inspekcji farmaceutycznej jest to równoznaczne z nałożeniem na wszystkie apteki obowiązku prowadzenia receptury. Wychodząc z tego założenia, inspekcja nie pozwala na przekazywanie recept do innej apteki w celu sporządzania leków recepturowych.
„Jestem lekarzem na kontrakcie w SP ZOZ jako specjalista i dotychczas zapłatę za realizację zamówienia pobierałem w kasie firmy. W obecnie przeprowadzonym konkursie ofert udzielający zamówienia wprowadził przepis o przelewaniu należności na rachunek bankowy. Wystąpiłem z prośbą o pozostawienie dotychczasowej formy zapłaty należności w kasie. Otrzymałem odpowiedź, że konieczność dokonywania płatności za pośrednictwem rachunku bankowego wynika z art. 22 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Proszę o wyczerpujące wyjaśnienie zagadnienia, czy powyższe przepisy odnoszą się do lekarzy prowadzących działalność gospodarczą? Czy koniecznie należy założyć rachunek bankowy? Czy lekarze są przedsiębiorcami?" - pyta nasz czytelnik.
„Kto ponosi odpowiedzialność za zlecane przez specjalistów i szpitale iniekcje, które nie są zaleceniami pokonsultacyjnymi, a wynikają z prowadzonego leczenia specjalistycznego? NFZ nakazuje wykonywanie zleceń przez pielęgniarki zatrudnione przez lekarzy (indywidualne praktyki) oraz właścicieli ZOZ-ów realizujących zakres poz. Uzasadnienia są następujące: „bo u was są gabinety zabiegowe, bo pacjent zapisał się u was do pielęgniarki środowiskowej, a wy macie umowę na poz". Proszę o stanowisko na łamach gazety, gdyż sprawa dotyczy odpowiedzialności za zastrzyki wykonywane przez pielęgniarki w całej Polsce" - prosi czytelnik.
Farmaceuta nie musi być obecny w aptece przez cały dyżur. Może go pełnić pod telefonem. Takie rozwiązanie pozwala zminimalizować koszty, ponieważ płaci się tylko za czas efektywnej pracy. Czas pełnienia dyżuru nie może jednak naruszać prawa pracownika do odpoczynku.
„Apteka działa od 1993 roku i nie spełnia norm unijnych z uwagi na niedostosowane pomieszczenia. Planuję przebudowę ekspedycji. Zmieni się rozkład pomieszczeń. Konieczne będzie zamknięcie apteki i poinformowanie nadzoru farmaceutycznego. Czy w związku z tym zachowam zwolnienie z obowiązku dostosowania pomieszczeń?" - pyta czytelnik.
Każdy ma obowiązek udzielenia pomocy w nagłych wypadkach. Obowiązek ten w odniesieniu do farmaceutów jest nieco szerszy, ponieważ obejmuje wykorzystanie wiedzy fachowej. Nie należy go jednak mylić z uprawnieniem do wydania leku bez recepty. Za nieudzielenie pomocy, oprócz odpowiedzialności karnej, grozi aptekarzom odpowiedzialność zawodowa przed sądami aptekarskimi.
„Jestem dyrektorem szpitala. Moje pytanie dotyczy lekarzy rezydentów zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Czy mogą oni realizować program specjalizacji na dyżurach odbywanych w ramach umów cywilnoprawnych, jeżeli jest trójstronne porozumienie szpitala, lekarza i kierownika specjalizacji?" - pyta czytelnik.
„Jestem lekarzem poz. Chodzi mi o odpłatność za druki N-9 wydawane pacjentom do celów rentowych. Ustawę znam, rozmawiałam na ten temat w ZUS-ie i powiedziano mi, że jest luka prawna. Ja nie pobieram opłat, natomiast wszystkie przychodnie w mieście obciążają pacjentów opłatą od 30 do 50 zł za wypisanie zaświadczenia. Czy to jest dopuszczalne?" - pyta czytelniczka.
Prawo farmaceutyczne stanowi, że w godzinach czynności apteki powinien być w niej obecny farmaceuta, o którym mowa w art. 88 ust. 1. Wskazany przepis dotyczy obowiązku ustanowienia farmaceuty odpowiedzialnego za prowadzenie apteki, zwanego „kierownikiem apteki". Z odwołania do tego przepisu wyprowadza się wniosek, że prawo farmaceutyczne wymaga stałej obecności kierownika w aptece. Wniosek ten jest błędny, ponieważ bezpodstawnie utożsamia „farmaceutę, o którym mowa w art. 88 ust. 1" z „kierownikiem apteki". Takiemu utożsamieniu przeczy zarówno wykładnia językowa, jak i pozostałe rodzaje wykładni prawa.
„Spełniam wszystkie wymagania potrzebne do objęcia stanowiska kierownika apteki. Złożyłam dokumenty w izbie aptekarskiej w celu wydania rekomendacji. Izba wezwała mnie na rozmowę, lecz nikt nie chciał mi powiedzieć, czego ta rozmowa ma dotyczyć. Koledzy poinformowali mnie, że będę wypytywana, dlaczego chcę zostać kierownikiem akurat w tej, a nie innej aptece. Po takiej rozmowie jeden z kolegów nie otrzymał rekomendacji, ponieważ miał być zatrudniony w aptece sieciowej. Prezes izby zarzucił mu, że zamierza zatrudnić się u pracodawcy, który będzie prowadził agresywną politykę cenową. Ja również zamierzam zatrudnić się w aptece sieciowej, bo oferuje mi ona dobre warunki płacowe i organizacyjne oraz możliwość rozwoju zawodowego. Co mam teraz zrobić?" - pyta farmaceutka.
Prawo farmaceutyczne stanowi, że w godzinach czynności apteki powinien być w niej obecny farmaceuta, o którym mowa w art. 88 ust. 1. Wskazany przepis dotyczy obowiązku ustanowienia farmaceuty odpowiedzialnego za prowadzenie apteki, zwanego „kierownikiem apteki". Z odwołania do tego przepisu wyprowadza się wniosek, że prawo farmaceutyczne wymaga stałej obecności kierownika w aptece. Wniosek ten jest błędny, ponieważ bezpodstawnie utożsamia „farmaceutę, o którym mowa w art. 88 ust. 1" z „kierownikiem apteki". Takiemu utożsamieniu przeczy zarówno wykładnia językowa, jak i pozostałe rodzaje wykładni prawa.