Po latach obowiązywania przepisów „Apteka dla Aptekarza” coraz częściej powraca pytanie, czy obecny model rzeczywiście wzmacnia dostępność aptek i bezpieczeństwo lekowe pacjentów. Przedsiębiorcy prowadzący apteki wskazują, że regulacje miały chronić rynek, ale w praktyce utrudniają sukcesję, inwestycje i rozwój placówek tam, gdzie są one najbardziej potrzebne.
Wprowadzone w 2017 roku przepisy Apteka dla Aptekarza (AdA) miały chronić rynek przed ekspansją wielkich sieci. Rzeczywistość okazała się jednak brutalna dla małych, wielopokoleniowych przedsiębiorstw. Blokada dziedziczenia placówek przez dzieci, absurdalne podatki od nieruchomości i niewykorzystany potencjał techników farmaceutycznych to tylko wierzchołek góry lodowej. - Obecne zapisy AdA są po prostu niesprawiedliwe. Niszczą dorobek całego życia i w wielu przypadkach oznaczają dla rodzin bankructwo – mówi Leszek Jargan, przedsiębiorca, prezes sieci aptek „Blisko Ciebie”, przewodniczący Rady Fundacji „Blisko Ciebie”.
Likwidacja kolejnych placówek poza dużymi miastami, monopolizacja lokalnych rynków oraz uzależnienie aptek od wielkich hurtowni farmaceutycznych – to rzeczywistość, z którą mierzy się polski system ochrony zdrowia. Mariusz Kisiel, prezes Związku Aptek Franczyzowych, podsumowuje skutki regulacji z 2017 roku.
Bezzwłoczne wdrożenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz przywrócenie zgodności przepisów Prawa farmaceutycznego z Konstytucją RP stanowi nie tylko obowiązek władz publicznych, lecz także warunek zapewnienia pacjentom równego dostępu do leków i usług farmaceutycznych, a przedsiębiorcom – ochrony ich praw nabytych oraz pewności prawa – pisze poseł Przemysław Czarnek w interpelacji dotyczącej ustawy AdA 2.0.
Mieszkańcy gmin, w których jest tylko jedna apteka, częściej borykają się z brakami farmaceutyków i płacą o ponad 30 proc. więcej za leki bez recepty niż Warszawiacy i mieszkańcy dużych miast. Różnice między najtańszymi a najdroższymi tymi samymi lekami sięgają nawet 120 proc. – wynika z raportu Fundacji Forum Konsumentów „Badanie cenowe oraz jakości obsługi w aptekach".
Ustawa „Apteka dla Aptekarza” miała wzmocnić pozycję farmaceutów i uporządkować rynek. Osiem lat później skutki tej regulacji budzą zastrzeżenia. Jak wynika z raportu pt. „Apteka dla Aptekarza. Skutki regulacji rynku aptecznego w Polsce”, liczba aptek w Polsce spadła o ponad 2600, a punktów aptecznych – o 265. To zbędna regulacja, która zakłóciła normalne funkcjonowanie rynku, nie przynosząc żadnych pozytywnych efektów – konkludują jej autorzy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że zamknięcie apteki Gemini w Legnicy przez Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego było niezgodne z prawem. Decyzja ta na wiele miesięcy pozbawiła mieszkańców dostępu do leków i spowodowała straty finansowe właścicieli placówki.
Dostęp do aptek staje się jednym z kluczowych problemów, które coraz częściej trafiają na sejmową agendę. Z interpelacji składanych w ostatnich miesiącach wynika, że parlamentarzyści różnych ugrupowań – od PiS, przez KO, po Konfederację i Suwerenną Polskę – alarmują o narastających trudnościach pacjentów, zwłaszcza w małych miastach i na wsiach. W centrum uwagi znalazły się skutki obowiązywania przepisów znanych jako „Apteka dla aptekarza” (AdA).
O przywrócenie praworządności na rynku aptecznym, rozszerzenie katalogu usług możliwych do świadczenia w aptece, włączenie wybranych usług opieki farmaceutycznej do koszyka świadczeń gwarantowanych czy liberalizację zakazu reklamy aptek apelują do nowego rządu Konfederacja Lewiatan i Związek Pracodawców Aptecznych PharmaNET.
Konfederacja Lewiatan złożyła 8 listopada skargę do Komisji Europejskiej dotyczącą nowelizacji ustawy Apteka dla aptekarza. Jak twierdzi, nowelizacja ta narusza unijne prawo w imię obrony partykularnych interesów korporacji aptekarskiej oraz szkodzi pacjentom.
Nowelizacja ustawy „Apteka dla Aptekarza” weszła w życie pod koniec września. Środowisko jest podzielone co do AdA 2.0, jednak większość farmaceutów liczy na to, że regulacja ukróci zapędy sieci. Szczególnie, że przejęcia aptek nadal mają miejsce, tak jak było to niedawno w Gdańsku.
Zdaniem Konfederacji Lewiatan, AdA 2.0 swoimi regulacjami idzie dalej niż „Apteka dla Aptekarza” z 2017 roku. Obecna nowelizacja zakazuje przejmowania kontroli nad podmiotami prowadzącymi apteki przez kogokolwiek poza farmaceutami oraz ich spółkami, pod warunkiem że nie prowadzą lub nie kontrolują czterech lub więcej placówek.
Po burzliwym procesie legislacyjnym od 28 września 2023 r. obowiązują przepisy znowelizowanej ustawy „Apteka dla Aptekarza”. Najważniejsza zmiana to kara finansowa oraz cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki za przejęcie apteki przez podmiot do tego nieuprawniony.
Prezes UOKiK Tomasz Chróstny wydał dwie decyzje warunkowe w trakcie postępowania dotyczącego koncentracji na rynku farmaceutycznym. Zdecydował, że Gemini Polska może przejąć spółki Apteka Wrzeszcz i Apteka Trójmiasto pod warunkiem, że sprzeda trzy apteki. Jak donosi Urząd, dzięki temu nie zostanie naruszona konkurencja na lokalnych rynkach w Gdańsku, Starogardzie Gdańskim i Suwałkach.
W Dzienniku Ustaw pojawiła się nowelizacja ustawy o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych, która wprowadza także ważne zmiany dla branży aptecznej. Oznacza to, że AdA 2.0 zacznie obowiązywać od 28 września. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny ma zbadać te przepisy w trybie kontroli następczej.
Wzmocnienie hurtowni kosztem aptek doprowadzi do wzrostu cen leków przy spadającej marżowości aptek i rosnącej marżowości hurtowni - takie konsekwencje wejścia w życie AdA 2.0 przewidują Pracodawcy RP. Ich zdaniem kosztem społecznym regulacji będzie dalszy spadek liczby aptek, a także dalsze rozdrobnienie rynku aptecznego, w wyniku czego masowo pracę zaczną tracić farmaceuci.
Organizacje zrzeszające pracodawców i przedsiębiorców aptecznych wyraziły swoje uznanie wobec tego, że prezydent skierował nowelizację ustawy „Apteka dla Aptekarza” do Trybunału Konstytucyjnego. Twierdzą, że przepisy będą miały wpływ także na już funkcjonujące na rynku apteki oraz mogą powodować masowe cofanie zezwoleń na prowadzenie aptek.
Prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację ustawy o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych oraz niektórych innych ustaw. Zawarte w niej przepisy dot. Prawa farmaceutycznego zostaną skierowane do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej - poinformowała prezydencka minister Małgorzata Paprocka.
Zmiany w ustawie Apteka dla Aptekarza już tylko czekają na podpis Andrzeja Dudy. By rozeznać się w tej kwestii i podjąć dobrą decyzję, prezydent zwołał posiedzenie Rady ds. Ochrony Zdrowia, na której zebrali się zainteresowani tematem. Decyzji w sprawie AdA 2.0 nadal nie ma, ale farmaceuci nie próżnują i apelują o podpisanie ustawy.
Przedstawiciel Naczelnej Izby Aptekarskiej wziął udział w posiedzeniu prezydenckiej Rady do spraw Ochrony Zdrowia. Tematem spotkania były wprowadzane zmiany w ustawie Prawo farmaceutyczne, tzw. AdA 2.0. Stanowisko NIA pozostaje niezmienne w tej kwestii.
„Nikt nie zaprzeczy, że ustawodawca chciał zwiększenia bezpieczeństwa w kanale dystrybucji, przy tym większej dywersyfikacji podmiotów, a nie mniejszej. Sieci chyba muszą przyznać, że mają się coraz lepiej w Polsce, jeśli chodzi o liczbę placówek, a przede wszystkim jeśli chodzi o obrót” — mówi na łamach „Pulsu Farmacji” prof. Marcin Czech, komentując przyjęcie zapisów uszczelniających regulację określaną jako Apteka dla Aptekarza.
Prezydencka Rada ds. Ochrony Zdrowia ma się zająć zmianami do ustawy Apteka dla Aptekarza. Dopiero po jej rekomendacjach Prezydent RP podejmie dalsze kroki. Stanowisko Naczelnej Izby Aptekarskiej jest w tej sprawie niezmienne.
Jak przekazał PAP wiceszef Kancelarii Prezydenta Piotr Ćwik, zmiany w ustawie - Prawo Farmaceutyczne dotyczące aptek będą przedmiotem dyskusji na posiedzeniu Rady do spraw Ochrony Zdrowia, która zbierze się w najbliższy wtorek 29 sierpnia 2023 r.
Właścicielka apteki złożyła dwa wnioski o zmianę zezwoleń na prowadzenie aptek z powodu zmiany formy organizacyjno-prawnej ze spółki jawnej na jednoosobową działalność gospodarczą. Mimo że przedsiębiorczyni jest farmaceutką i spełnia wymogi Prawa farmaceutycznego, procedura zmiany tego zezwolenia bardzo się przedłuża. A to skutkuje zamkniętą apteką… Czy MZ planuje zmienić procedurę zmiany zezwoleń na prowadzenie aptek?
Zdaniem Konfederacji Lewiatan przyjęte ostatnio przez Sejm zmiany w ustawach o refundacji leków i prawie farmaceutycznym zostały uchwalone bez zachowania standardów przyzwoitej legislacji. Taki sposób stanowienia prawa będzie stwarzał problemy ze stosowaniem nowych przepisów.
Wokół ustawy Apteka dla Aptekarza od ponad miesiąca toczy się burzliwa dyskusja w środowisku aptecznym. Wszystko za sprawą nieoczekiwanej poprawki dotyczącej AdA, którą zgłosił poseł Adam Gawęda do nowelizacji ustawy o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych. Po burzliwym procesie legislacyjnym AdA 2.0 została przyjęta przez Sejm i teraz czeka na podpis prezydenta.
Dolnośląska Rada Aptekarska wystosowała apel do posłów i Prezydenta RP w sprawie przyjęcia i podpisania ustawy uszczelniającej Aptekę dla Aptekarza. Zdaniem DIA to konieczny krok w kierunku dokończenia reformy rynku aptecznego zapoczątkowanej w 2027 roku.