Psychologia i psychiatria

Dziewięcioro ekspertów, w tym Marek Balicki, zrezygnowało z uczestnictwa w Radzie ds. Zdrowia Psychicznego przy Ministerstwie Zdrowia. Jak wyjaśnili, to ich sprzeciw wobec przedstawionej w ub. tygodniu propozycji resortu na dalsze funkcjonowanie centrów zdrowia psychicznego. Ich zdaniem, MZ zaniechało faktycznej reformy, decydując się jedynie na korekty systemu sprzed pilotażu CZP.

W 2029 roku wszyscy obywatele Polski mają być objęci środowiskowym modelem opieki psychiatrycznej – poinformowała w środę wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka. Obecnie dostęp do niej ma ok. połowa populacji. Planowane jest również wprowadzenie trójskładnikowego wyliczenia ryczałtu dla Centrów Zdrowia Psychicznego (CZP).

W populacji dziecięcej tiki przejściowe występują bardzo często, nawet u około 10–20 proc. dzieci, natomiast tiki przewlekłe u około 1–3 proc. Kiedy pediatra powinien kierować dziecko do innego specjalisty, jakie zalecenia przekazać jego rodzicom – o tym w rozmowie z „Pulsem Medycyny” mówi prof. Justyna Paprocka, konsultant krajowa w dziedzinie neurologii dziecięcej i kierownik Katedry i Kliniki Neurologii Dziecięcej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, działających w Górnośląskim Centrum Zdrowia Dziecka.

Zmiany w Centrach Zdrowia Psychicznego nie są krokiem w stronę nadmiernej biurokracji, nie oznaczają też nowych obowiązków dla personelu medycznego – zapewnił w poniedziałkowym komunikacie Narodowy Fundusz Zdrowia. Celem zmian jest – jak deklaruje narodowy płatnik – uporządkowanie informacji, co pozwoli mierzyć jakość opieki.

Chcemy sprawdzić, czy opieka środowiskowa przebiega w sposób, jaki został zaprojektowany osiem lat temu, kiedy ruszał pilotaż centrów zdrowia psychicznego. Wiemy, że liczba korzystających z niej osób wzrosła, co miało spowodować spadek liczby hospitalizacji, ale tego spadku w skali kraju nie ma - tłumaczy wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka. W rozmowie z PAP zapowiedziała, że w maju przedstawi docelowy model działania CZP, a w trzecim kwartale 2026 r. zostaną opublikowane wyniki kontroli NIK centrów wraz z rekomendacjami.

Pacjent pracuje, realizuje obowiązki zawodowe i rodzinne, z pozoru dobrze radzi sobie w codziennym funkcjonowaniu. Nie zgłasza wprost objawów depresyjnych, chociaż częściej mówi o przewlekłym zmęczeniu, osłabieniu i dolegliwościach somatycznych. Taki obraz może opóźniać rozpoznanie depresji o maskowanej, nietypowej prezentacji. O pułapkach diagnostycznych i potrzebie indywidualizacji terapii mówi specjalistka psychiatrii dr hab. Małgorzata Urban-Kowalczyk.

Osoby przyjmujące analogi GLP-1 często mówią o zniknięciu tzw. food noise, czyli uporczywych, natrętnych myśli o jedzeniu. Jednak coraz więcej dowodów wskazuje, że nie chodzi tylko o jedzenie: pacjenci zauważali, że ucichła również obsesja na punkcie palenia, picia alkoholu, a nawet zażywania narkotyków, co potwierdzają analizy. "Odnotowano o 50 proc. mniej zgonów z powodu używania substancji psychoaktywnych wśród osób przyjmujących leki GLP-1 w porównaniu z osobami, które ich nie przyjmowały" - wynika z analizy opublikowanej na łamach "The BMJ".

Lęk często ukrywa się pod postacią kołatania serca, bólu w klatce piersiowej, bezsenności, dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego czy przewlekłego napięcia. Jak odróżnić napad paniki od lęku uogólnionego, kiedy wdrożyć leczenie i o czym trzeba pamiętać przy doborze farmakoterapii – wyjaśnia psychiatra dr n. med. Piotr Wierzbiński.

Psychiatria dzieci i młodzieży opiera się przede wszystkim na kontakcie oraz relacji, jakie lekarz nawiązuje zarówno z pacjentem, jak i z jego bliskimi, dlatego zwolnienie ze zdawania egzaminu ustnego osób, które uzyskują ocenę dobrą lub wyższą na egzaminie pisemnym, nie powinno mieć miejsca - uważa dr Aleksandra Lewandowska, konsultantka krajowa w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży.

Jak rozpoznać moment, w którym pacjent w trakcie terapii uzależnień zaczyna oddalać się od procesu leczenia – zanim zrobi to naprawdę? Na to pytanie próbuje odpowiedzieć dr Inga Dziembowska. Jej projekt: „Kliniczny system predykcyjny zapobiegający przerwaniu terapii uzależnień”, nagrodzony w XXIV edycji Konkursu o Grant Naukowej Fundacji Polpharmy, łączy wiedzę kliniczną z elementami neuropsychologii, diagnostyki laboratoryjnej oraz nowoczesnej analizy danych. Celem jest stworzenie narzędzia, które pomoże wcześniej identyfikować pacjentów zagrożonych przerwaniem terapii i dzięki temu skuteczniej wspierać ich w procesie zdrowienia.

Medycyna coraz bardziej przypomina rozpędzony pociąg – jedzie szybciej, a my musimy „wymieniać wagony” w trakcie jazdy. W psychiatrii widać to szczególnie wyraźnie: tu zmienia się nie tylko wiedza medyczna, lecz także sposób myślenia o pacjencie, odpowiedzialności lekarza oraz roli zespołu terapeutycznego - stwierdza prof. Piotr Gałecki, konsultant krajowy w dziedzinie psychiatrii.

Jesteśmy 20. gospodarką świata, tymczasem na opiekę psychiatryczną nie przeznaczamy nawet 5 proc. ogólnego budżetu na świadczenia zdrowotne, do czego zobowiązane są kraje rozwijające się, czyli m.in. te afrykańskie - wskazał dr Marek Balicki, dodając, że w tym tempie finansowania do poziomu innych krajów Europy, np. Niemiec, dorównamy za... 102 lata.

Analiza badań obrazowych mózgu u dzieci ujawniła dwa odrębne podtypy ADHD, z których każdy charakteryzował się własnym wzorcem zmian w mózgu i powiązań behawioralnych – informuje pismo „General Psychiatry”.

Depresja nie zawsze objawia się wyłącznie smutkiem. U części pacjentów dominują objawy somatyczne - bezsenność, zaburzenia apetytu, dolegliwości bólowe. U innych, zwłaszcza u mężczyzn, może przeważać drażliwość i dysforia - uczula prof. Dominika Dudek, psychiatra z Collegium Medicum UJ, wskazując, że depresja jest zaburzeniem wieloczynnikowym, w którym splatają się mechanizmy biologiczne, środowiskowe i psychospołeczne.

Dużą barierą w opiece psychologicznej i psychiatrycznej jest nie tylko jej niewystarczająca dostępność systemowa, ale również niedostateczna wiedza Polaków o specjalistach zdrowia psychicznego - wynika z nowego badania, opublikowanego przez Instytut Psychologii Polskiej Akademii Nauk. Wielu Polaków potrzebujących pomocy jest zagubionych w systemie, wciąż żywe są też spiskowe teorie na temat psychologów i psychiatrów.

Eksperci Zespołu ds. zmian systemowych w Centrach Zdrowia Psychicznego zaproponowali nowe podejście do finansowania CZP. Miałoby się ono opierać na modelu mieszanym, czyli budżecie populacyjnym, komponencie zadaniowym oraz premii za jakość.

Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów - poinformowała 12 lutego Kancelaria Prezydenta. Dzięki ustawie powstanie rejestr psychologów, który umożliwi sprawdzenie, czy osoba podająca się za psychologa, faktycznie nim jest.

Po latach oczekiwań do konsultacji trafił projekt zmian w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego. Ostatnia duża nowelizacja z 2018 r. była – jak przypomina mec. Mateusz Kępa – szeroko krytykowana nie tylko przez środowisko psychiatryczne, ale także przez instytucje stojące na straży praw pacjenta. Dziś, w ocenie prawnika, projekt ma szansę rozwiązać dwa najbardziej palące problemy: zmienić przestarzałą, stygmatyzującą nomenklaturę oraz poprawić przepisy, które w praktyce zmuszają część placówek do obchodzenia prawa.

Zmiany, które wprowadzi nowelizacja ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, będą miały znaczący wpływ na codzienną praktykę kliniczną oraz przebieg szkolenia specjalizacyjnego lekarzy - podkreśla Porozumienie Rezydentów OZZL i apeluje do minister zdrowia o niewykluczanie głosu młodych lekarzy z dyskusji na ten temat.

Lekarze będą mogli decydować o przymusowej hospitalizacji pacjenta z zaburzeniami psychicznymi również wtedy, gdy nie ma objawów psychotycznych – przewiduje nowelizacja ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Taką decyzję będzie mógł podjąć każdy lekarz, nie tylko psychiatra. Prof. Piotr Gałecki tłumaczy, dlaczego to dobre rozwiązanie.

Chociaż ogólna liczba samobójstw w Polsce spada od 2023 r., to wśród dzieci i młodzieży do 19. roku życia w 2025 r. odnotowano ich duży wzrost – zaalarmowali eksperci w poniedziałek (26 stycznia) na konferencji prasowej w Warszawie. Charakterystyczny dla tej grupy wiekowej jest też duży odsetek dziewcząt popełniających samobójstwo.

Psycholog będzie mógł udzielić wsparcia dziecku bez zgody rodziców „doraźnie” w sytuacji kryzysu lub traumy - zakłada poprawka zaproponowana przez Senat do ustawy o zawodzie psychologa.

Wczesna diagnoza zaburzeń ze spektrum autyzmu może decydować o przyszłym funkcjonowaniu dziecka, a mimo to badania przesiewowe wciąż nie trafiły do bilansu zdrowia dwulatka. Eksperci od lat apelują o zmianę, wskazując na dowody naukowe i minimalne koszty, jednak Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji ponownie wydała negatywną opinię.

Liczba legalnych aborcji zbliża się do poziomu sprzed wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który zniósł tzw. przesłankę embriopatologiczną. Z danych NFZ wynika, że od stycznia do końca września 2025 r. placówki medyczne zaraportowały 627 terminacji ciąży - pisze w piątkowym wydaniu „Rzeczpospolita”.

Sejm uchwalił 9 stycznia ustawę o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów. W wykazie świadczeń psychologa ostatecznie nie będzie psychoterapii, co oznacza, że zgodnie z ustawą psycholog będzie mógł prowadzić psychoterapię na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

W czwartek 8 stycznia, podczas drugiego czytania w Sejmie rządowego projektu ustawy o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów, koło Razem złożyło poprawkę przywracającą psychoterapię do wykazu świadczeń psychologa. Po południu poprawkę rozpatrzyły sejmowe komisje: zdrowia oraz polityki społecznej i rodziny.

Jak substancja chemiczna może przełożyć się na zmianę nastroju, sposobu myślenia czy odczuwania emocji? Dr hab. n. med. Sławomir Murawiec wyjaśnia, co dzieje się w mózgu po podaniu leku psychotropowego i dlaczego receptory to tylko początek całej historii. Rozprawia się też z popularnym mitem, że antydepresanty trzeba brać „do końca życia”. Kiedy można bezpiecznie odstawić farmakoterapię, a kiedy byłoby to ryzykowne?

Zaangażowanie się w bezinteresowne, dobrowolne działania służące innym może mieć wieloraki wpływ na zdrowie. W aspekcie psychologicznym poprawia samoocenę, a brak stresu związanego z samotnością, poczuciem izolacji ma wymiar biologiczny – stwierdza dr hab. n. med. Sławomir Murawiec, psychiatra i psychoterapeuta.

W styczniu ma zacząć prace właśnie powołany przez minister Sobierańską-Grendę 19-osobowy Zespół ds. opracowania propozycji rozwiązań dotyczących regulacji zawodu psychoterapeuty.

Otyłość pozostaje jednym z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych współczesnej medycyny, a jej leczenie znajduje się dziś w centrum uwagi endokrynologów. – Wyniki badań nad lekami stosowanymi w terapii otyłości pokazują, że ich potencjał może wykraczać daleko poza samą redukcję masy ciała – mówi prof. Beata Kos-Kudła, prezes Polskiego Towarzystwa Endokrynologicznego w kadencji 2021-2025. Jak zaznacza, możliwe jest, że medycyna zyska dzięki nim nowe narzędzie wspierające także leczenie uzależnień.