Prawo

Działający dotąd system kas chorych od 1 kwietnia br. zastąpiony zostaje Narodowym Funduszem Zdrowia. Wynika to z przepisów ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, opublikowanej w Dzienniku Ustaw nr 45 z 17 marca 2003 r. Ustawa ta zastępuje obowiązującą uprzednio ustawę o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Poniżej przedstawiamy konsekwencje tej zmiany dla lekarzy i zakładów opieki zdrowotnej.

Do 30 kwietnia br. dyrektorzy gminnych, powiatowych i wojewódzkich zakładów opieki zdrowotnej są zobowiązani do składania wójtom, starostom i marszałkom województw oświadczeń o stanie swojego majątku. 2 marca br. upłynął termin składania przez dyrektorów oświadczeń o działalności gospodarczej prowadzonej przez ich krewnych na danym terenie i umowach cywilnoprawnych przez nich zawartych.

?Pracuję w szpitalu na dwóch umowach równolegle. Na umowę o pracę jestem zatrudniony na oddziale chirurgii. Natomiast w pogotowiu ratunkowym mam umowę zlecenia w ramach prowadzonej praktyki prywatnej. Czy z tej drugiej umowy mogę rozliczać się samodzielnie, czy też z obydwu umów rozlicza mnie szpital?" - zastanawia się Czytelnik.

Ze względu na trudną sytuację finansową, zarówno publiczne jak i niepubliczne ZOZ-y, a także inni pracodawcy, mogą zawieszać stosowanie obowiązujących przepisów zakładowych, bez konieczności ich wypowiadania.

Anestezjolodzy to lekarze zajmujący się metodami znieczulenia, opieką nad chorym w czasie operacji, zapobieganiem wstrząsowi pooperacyjnemu i leczeniem go. Charakter wykonywanych przez nich obowiązków może budzić wątpliwości co do dopuszczalności zatrudniania anestezjologów na podstawie umów cywilnoprawnych, zwanych kontraktami.

Przepisy tej samej ustawy, na mocy której przysługiwały pracownikom SP ZOZ-ów nadzwyczajne podwyżki wynagrodzeń: o 203 zł w 2001 r. i o 110 zł w 2002 r., regulują procedurę corocznego ustalania podwyżek. Mowa tu o przepisach ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw, obowiązującej tych przedsiębiorców i te SP ZOZ-y, które zatrudniają powyżej 50 osób. ;

Zasady gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność jednostek samorządu terytorialnego określają przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Generalnie nieruchomości publiczne są sprzedawane lub oddawane w użytkowanie wieczyste w drodze przetargu.

Kontrowersje wokół granic pojęcia wolnego zawodu na gruncie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodow osiaganych przez osoby fizyczne trwają. Tym razem kwestię sporną stanowi prawo pielęgniarek i położnych do wyboru ryczałtu lub karty podatkowej w przypadku świadczenia swoich usług na rzecz lekarzy prowadzących praktyki prywatne.

Minister zdrowia podpisał rozporządzenie w sprawie warunków napromieniania środków spożywczych, dozwolonych substancji dodatkowych lub innych składników żywności, które mogą być poddane działaniu promieniowania jonizującego, ich wykazów, maksymalnych dawek napromieniowania oraz wymagań w zakresie znakowania i wprowadzania do obrotu. Akt prawny wprowadza obowiązek znakowania żywności utrwalanej radiacyjnie.

Obowiązek tworzenia zakładowego funduszu świadczeń socjalnych został z początkiem tego roku ograniczony do pracodawców zatrudniających co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty.

,Świadczę usługi medyczne jako anestezjolog na rzecz szpitala w ramach umowy cywilno-prawnej między szpitalem a moją prywatną praktyką lekarską. Nie pracuję nigdzie indziej, nie prowadzę gabinetu lekarskiego. Postanowiłem zmienić formę opodatkowania z warunków ogólnych na kartę podatkową. Z urzędu skarbowego otrzymałem decyzję odmowną, którą uzasadniono tym, że swoje usługi świadczę na rzecz szpitala, a nie pacjentów i tym samym nie wykonuję wolnego zawodu.; Czy szpital nie jest takim samym pośrednikiem w płaceniu, jak kasa chorych, skoro odbiorcami moich świadczeń są pacjenci? Jeżeli wg interpretacji urzędu skarbowego odbiorcą moich świadczeń jest szpital, to dlaczego to samo Ministerstwo Finansów każe mi się ubezpieczyć od odpowiedzialności cywilnej?" - pyta Czytelnik.

O tym, że składka na ubezpieczenie zdrowotne została podniesiona do 8 proc. podstawy wymiaru, powszechnie wiadomo. Ale o tym, że osobom prowadzącym działalność gospodarczą i wykonującym wolne zawody ustawa o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia podniesie stawkę składki o 40 proc. - wiedzą nieliczni. Podwyżka ta zacznie obowiązywać z dniem wejścia w życie ustawy, a więc najprawdopodobniej jeszcze w marcu tego roku.

Ministerstwo Zdrowia wydało komunikat informujący, że w wyniku wejścia w życie przepisów ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, zmieni się stan prawny w zakresie egzekucji z wierzytelności przysługujących samodzielnym publicznym zakładom opieki zdrowotnej z tytułu wykonywania umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych.

Co pewien czas pojawiają się w prasie informacje na temat lekarzy wykonujących swoje obowiązki lub pełniących dyżury będąc pod wpływem alkoholu.

Artykuł ,Dochody lekarza bez zawieszania renty i emerytury" (Puls Medycyny nr 2/2003) wywołał wśród Czytelników prawdziwą burzę.Publikacja zbiegła się w czasie z wejściem w życie przepisów nowej ustawy wypadkowej. Artykuł ten nie nawiązywał do szczególnych zagadnień, które pojawiły się w sytuacjach zbiegu uprawnień do renty wypadkowej i emerytury z osiąganiem przychodów, co powoduje zawieszanie lub zmniejszanie emerytur i rent. Jednak przez niektórych Czytelników tekst tak właśnie został odczytany.

Przypominamy nowo mianowanym wojewodom, burmistrzom i wójtom, że to oni w pierwszej kolejności będą musieli zająć się zadłużonymi zakładami opieki zdrowotnej.; W trudnej sytuacji gospodarczej, w jakiej znajduje się obecnie większość samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, powszechna staje się praktyka dezinformacji o zasadach ich funkcjonowania. W celu uchylenia się od odpowiedzialności za kondycję zakładu, poszczególne organy SP ZOZ-u nie cofają się przed nadinterpretacją przepisów i wprowadzaniem swoich pracowników oraz opinii publicznej w błąd. W tym kontekście warto przypomnieć, jak wygląda ustawowy podział kompetencji i odpowiedzialności organów SP ZOZ-u.

Kodeks pracy przestał chronić układy zbiorowe pracy. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego umożliwia pracodawcom skuteczne rozwiązanie obowiązującego układu zbiorowego bez konieczności zawierania nowego układu lub porozumienia ze związkami zawodowymi.

Nie obowiązuje już dotychczasowa, jednakowa dla wszystkich składka ubezpieczenia wypadkowego, wynosząca dotąd 1,62 proc. podstawy wymiaru. Od 1 stycznia 2003 r. wysokość składki będzie zróżnicowana: od 0,97 do 3,86 proc., w zależności od rodzaju prowadzonej działalności. Dla działalności w zakresie ochrony zdrowia i opieki społecznej składka wynosi 1,47 proc.

Otrzymuję informacje o różnego rodzaju problemach związanych z zawieraniem przez dyrektorów zakładów opieki zdrowotnej umów z samym sobą. Umowy te najczęściej dotyczą dodatkowego zatrudnienia przy wykonywaniu obowiązków lekarza albo dyżurów lekarskich. Takie praktyki spotykają się z mieszanymi reakcjami i budzą wątpliwości, co do ich dopuszczalności.

,W Pulsie Medycyny nr 22/2002 p. Sławomir Molęda interpretował nowelizację ustawy podatkowej. Dotyczyło to pielęgniarek i lekarzy prowadzących indywidualne praktyki i będących na kontrakcie z kasą chorych. Według tej interpretacji, nie ma przeszkód prawnych, aby wyżej wymienieni mogli przejść na opodatkowanie w formie karty podatkowej. Niestety, Urząd Skarbowy w Pile, zasłaniając się interpretacją Ministerstwa Finansów, nakazuje wyżej wymienionym przejście na zasady ogólne. Podobno interpretacja Ministerstwa Finansów nie uznaje ww. za wolne zawody, twierdząc, że usługi wykonuje się na rzecz tego, kto płaci. A z tego wynika, że usługi wykonujemy na rzecz kasy chorych, a nie dla pacjentów. Uprzejmie proszę o zainteresowanie się tą sprawą i poradę, czy mamy szansę odwoływać się gdziekolwiek" - napisała nasza czytelniczka.

18 grudnia 2002 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 4a ust. 1 ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw, rozumiany jako tworzący współodpowiedzialność systemu finansów publicznych za jego wykonanie jest zgodny z Konstytucją. Wyrok ten jest ostateczny i nie istnieją już możliwości prawne podważania prawa pracowników SPZOZ-ów do podwyżki wynagrodzenia, przysługującej im od 1 stycznia 2001 r.

,Należę do spółki jawnej prowadzącej niepubliczny zakład opieki zdrowotnej. Jak mamy rozliczać się w sytuacji, gdy urząd skarbowy nadał spółce i wspólnikom osobne NIP-y? Oprócz tego niektórzy z moich kolegów chcieliby wynająć od NZOZ-u pomieszczenia na prowadzenie prywatnych gabinetów. Czy jest to możliwe?" - pyta Czytelniczka.

?Czy można odbywać dwie specjalizacje równolegle? Czy w trakcie rezydentury można dokonać zamiany na inną specjalizację? Czy lekarz, który przerwie rezydenturę, jest obciążany finansowo?" - pyta Czytelnik w związku z artykułem z Pulsu Medycyny nr 21/2002 o zasadach odbywania specjalizacji.

Sejm zdecydował, że w 2003 roku zostaną zlikwidowane kasy chorych, a w ich miejsce powstanie Narodowy Fundusz Zdrowia. Co roku będzie też rosła składka na ubezpieczenie zdrowotne. Ustawa trafiła do Senatu. Na posiedzeniu 7 stycznia rada Ministrów zobowiązała ministra zdrowia do przywrócenia niektórych zapisów, które były w oryginalnym przedłożeniu rządowym. Wnioskował o to minister finansów, ktory w toku prac sejmowych utracił m.in. kontrolę nad NFZ oraz wysokością składki na ubezpieczenie zdrowotne.

W Pulsie Medycyny nr 15/2002 zapowiadałem już, że od 1 stycznia 2003 r. lekarze będą uprawnieni do wyboru formy opodatkowania innej niż na zasadach ogólnych, tj. ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych albo karty podatkowej. Przedstawiłem wówczas podstawowe informacje dotyczące poszczególnych form opodatkowania ze wskazaniem ich głównych zalet i wad. Obecnie, w związku ze zbliżającym się terminem dokonania wyboru (przypada 20 stycznia 2003 r.), jeszcze raz poruszam ten temat, uwzględniając aspekty, które mogą mieć największe znaczenie przy podejmowaniu decyzji.

,Prowadzę gabinet lekarski, który wynajmuję w niektóre dni koleżance prowadzącej odrębną praktykę. Czy najem ten mogę kontynuować w przyszłym roku, jeśli wybiorę opodatkowanie kartą podatkową?" - pyta Czytelnik.

,W naszym ZOZ-ie działa 7 związków zawodowych. Dyrektor wprowadził do regulaminu wynagradzania zmiany odbierające prawo do dodatku naszej grupie zawodowej. Uczynił to za zgodą wszystkich związków oprócz jednego, który reprezentuje interesy właśnie tej grupy. Czy pracodawca miał prawo dokonać tej zmiany i co możemy teraz zrobić?" - pytają Czytelnicy.

Podstawowym prawem, a zarazem obowiązkiem każdego lekarza, zapisanym w art. 18 ustawy o zawodzie lekarza, jest doskonalenie zawodowe. Z przepisu tego wynika, że lekarz ma prawo kształcić się i odbywać specjalizacje, w związku z czym nie można zamykać mu drogi do różnych form kształcenia podyplomowego.

Czy prowadząc indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską można od 1 stycznia 2003 r. rozliczać się za pomocą karty podatkowej i kontynuować udzielanie świadczeń w ramach umowy z kasą chorych? - pyta Czytelniczka.

W artykule pt. ,Uprawnienia pracodawcy i pracowników przy ustalaniu warunków umowy o pracę" (Puls Medycyny nr 20/2002) przedstawiłem podstawowe konsekwencje reformy kodeksu pracy przeprowadzonej w 1996 r.