Nauka i badania

Troje tegorocznych noblistów zidentyfikowało „strażników” układu odpornościowego — komórki T regulatorowe (Tregs). Polska spółka PolTREG SA może - jako pierwsza na świecie - przełożyć to odkrycie na zastosowania kliniczne. Obecnie prowadzi badanie kliniczne fazy II terapii z wykorzystaniem tych komórek w cukrzycy przedobjawowej typu 1, która może spowolnić rozwój, a nawet zapobiec pojawieniu się objawów nieuleczalnej dotąd choroby.

Odkrycia noblistów z medycyny dały wiedzę, na której można zbudować szereg terapii. To nagroda spodziewana od lat, przyznana za badania o fundamentalnym znaczeniu - mówi prof. Natalia Marek-Trzonkowska z ICCVS UG. Wyraziła nadzieję, że nagroda wzmocni rozwój terapii komórkowych.

Mary E. Brunkow, Fredowi Ramsdellowi i Shimonowi Sakaguchi zostali laureatami Nagrody Nobla z medycyny i fizjologii za odkrycie dotyczące obwodowej tolerancji immunologicznej.

Lek stosowany u chorych na alzheimera – memantyna – może sprzyjać poprawie społecznych umiejętności u części młodych osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu – wynika z badania, które publikuje czasopismo „JAMA Network Open”.

Z ludzkich komórek skóry udało się wytworzyć funkcjonalne komórki jajowe zdolne do zapłodnienia i rozwoju wczesnych zarodków. Osiągnięcie zostało opisane w czasopiśmie „Nature Communications”.

Polska metoda przyczynowego leczenia mukowiscydozy gotowa do komercjalizacji za 3 lata – taki horyzont czasowy zakreślili sobie naukowcy z Wydziału Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, którzy pracują nad sposobem trwałego wyleczenia tej niszczącej choroby.

W USA wiele osób w średnim wieku i starszych, zwłaszcza kobiety z pokolenia X, wykazuje oznaki uzależnienia od żywności ultraprzetworzonej – informuje pismo „Addiction”. Problem dotyczy co piątej Amerykanki i co dziesiątego Amerykanina w wieku 50 i nieco powyżej 60 lat.

Przez lata psychodeliki uznawano za niebezpieczne i uzależniające narkotyki. Były nawet wpisywane na listy zakazanych substancji odurzających. Teraz okazuje się, że niektóre z nich - takie jak psylocybina, ketamina czy MDMA - mogą zapoczątkować nową rewolucję w neuronauce i psychiatrii.

29 popularnych aplikacji reklamujących się jako wsparcie w zakresie zdrowia psychicznego przetestowali naukowcy z Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, chcąc sprawdzić, czy mogą one rzeczywiście pomóc osobie znajdującej się w kryzysie psychicznym i rozważającej targnięcie się na własne życie. Wyniki okazały się zatrważające – przyznają.

Naukowcy wykorzystali zaawansowane techniki uczenia maszynowego, aby zbadać, jak czynniki środowiskowe, genetyczne i związane ze stylem życia oddziałują na rozwój wzroku u dzieci. Okazuje się, że zanieczyszczenie powietrza szkodzi wzrokowi dzieci, natomiast czyste powietrze może go poprawiać – informuje pismo „PNAS Nexus”.

Przewlekły ból odczuwany przez niektóre osoby cierpiące na anemię sierpowatą ma wyraźny związek z bakteriami obecnymi w ich przewodzie pokarmowym. Przeszczep odpowiednich bakterii u myszy może złagodzić ból - lub wywołać go u zdrowych osobników – informuje pismo „Cell Host & Microbe”.

Piłkarze z wyższym poziomem witaminy D w organizmie osiągają lepsze efekty treningowe i sprawność fizyczną - wynika z badań przeprowadzonych w Akademii Wychowania Fizycznego w Katowicach. Artykuł na ten temat ukazał się w czasopiśmie „Frontiers in Physiology”.

Gliwicki oddział Narodowego Instytutu Onkologii rozpoczął pionierskie badanie kliniczne INTROSPECTION, w którym po raz pierwszy w Polsce wykorzystano nowy, wyprodukowany w Instytucie radioznacznik 89Zr-DFO-Pembrolizumab do obrazowania immuno-PET.

Leki stosowane w terapii otyłości, takie jak Ozempic, Wegovy i Mounjaro, mogą wpływać na sposób odczuwania smaku, sprawiając, że jedzenie wydaje się słodsze lub bardziej słone, co prowadzi do zmniejszenia apetytu i szybszego odczuwania sytości. Takie wnioski płyną z badania, którego wyniki opublikowano w czasopiśmie „Diabetes, Obesity and Metabolism”.

Użytkownicy marihuany niemal czterokrotnie częściej chorują na cukrzycę typu 2 - wynika z analizy obejmującej dane ponad 4 mln dorosłych osób z Europy i USA. Wyniki analizy zostały zaprezentowane podczas dorocznego zjazdu Europejskiego Towarzystwa Badań nad Cukrzycą w Wiedniu.

Nowy model sztucznej inteligencji, Delphi-2M, potrafi oszacować długoterminowe ryzyko wystąpienia ponad 1000 chorób i przewiduje zmiany stanu zdrowia człowieka z ponad dziesięcioletnim wyprzedzeniem – informuje „Nature”.

Niekomercyjne badania kliniczne są podstawą rozwoju nowych metod leczenia, optymalizują ścieżkę leczenia pacjenta w tych wskazaniach, które nigdy nie zostaną objęte badaniami finansowanymi przez podmioty komercyjne. Dotyczy to np. rzadkich nowotworów, czy chociażby zastosowania radioterapii. W związku z tym niekomercyjne badania kliniczne przynoszą zysk dla pacjenta, systemu ochrony zdrowia i nauki – mówi prof. Piotr Rutkowski.

Traumatyczne zdarzenie może pozmieniać molekularne "przełączniki" nałożone na DNA komórek w mózgu. Jakie zmiany wywołuje w pojedynczych komórkach zespół stresu pourazowego (PTSD) i czy da się to cofnąć - bada dr Mychajło Batiuk, laureat grantu Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC).

Cukrzyca ciążowa ma silny związek z wyższym ryzykiem zaburzeń ze spektrum autyzmu oraz z ADHD u potomstwa. Co więcej, jest też powiązana z ryzykiem przyszłego pogorszenia sprawności intelektualnej u matek – wynika z badania singapurskich naukowców, które zaprezentowano na kongresie Europejskiego Stowarzyszenia Badań nad Cukrzycą, odbywającym się w dniach 15-19 września w Wiedniu.

Coraz więcej osób cierpi na choroby neurodegeneracyjne. Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu wykazali, że nawet bardzo niskie stężenia endotoksyn mogą wpływać niekorzystnie na mikroglej – komórki, które regulują funkcjonowanie neuronów w mózgu.

Pojedyncze badania wskazujące na negatywny wpływ stosowania AI na umiejętności użytkowników należy na razie traktować z dużą ostrożnością. Potrzebne nam krytyczne, ale i spokojne zbadanie, jaki wpływ ma sztuczna inteligencja na naszą pamięć, kompetencję, uważność – ocenił psycholog dr Maksymilian Bielecki.

Co roku w Polsce z powodu smogu i zanieczyszczeń powietrza umiera przedwcześnie ok. 40 tys. osób – to jeden z najwyższych wskaźników w UE. Raport CMKP wskazuje, że Polacy mają niską świadomość głównych źródeł emisji i skutków zdrowotnych, a poziom działań profilaktycznych jest ograniczony.

Dieta bogata w kwasy tłuszczowe omega-3, obecne głównie w rybach i olejach rybnych, może chronić dzieci przed rozwojem krótkowzroczności. Z kolei wysoka zawartość tłuszczów nasyconych, charakterystycznych m.in. dla masła, oleju palmowego czy czerwonego mięsa, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem tej wady wzroku.

Podwyższone ciśnienie krwi u dzieci w wieku 7 lat wiąże się z istotnie większym ryzykiem zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych przed 55. rokiem życia - wynika z największego jak dotąd, wieloletniego badania obejmującego ponad 38 tys. osób. Jego wyniki ukazały się w czasopiśmie „JAMA”.

Nie ma dowodów, że zażywanie paracetamolu w czasie ciąży zwiększa ryzyko autyzmu u dzieci – zapewniają amerykańscy eksperci. Szeroko rozpisują się o tym media w USA – „Wall Street Journal”, CNN i „New York Times”.

Badania sugerują, że ingerencja w funkcjonowanie komórek macierzystych może wpływać na tempo starzenia – powiedziała PAP prof. n.med., biolog molekularny, biochemik Magdalena Kucia. W badaniach przeszczep młodych komórek poprawiał funkcjonowanie starych tkanek – dodała.

Osoby, które dużo chodzą, odczuwają mniejszy ból pleców niż osoby, które chodzą mało – przy czym najważniejszy jest czas i dystans chodzenia, a nie intensywność wysiłku – informuje pismo „JAMA Network Open”.

Osoby, które zostały zaszczepione przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B) mają niższe ryzyko zachorowania cukrzycę – wynika z badania, które publikuje czasopismo „Diagnostics”.

Zeaksantyna, substancja występująca naturalnie w roślinach i stosowana w profilaktyce chorób oczu, zwiększa także zdolność komórek odpornościowych do walki z nowotworami – informuje pismo „Cell Reports Medicine”.

Internetową platformę, które porządkuje ogromne światowe zbiory danych na temat białek, stworzyli naukowcy z Sano - Centrum Zindywidualizowanej Medycyny Obliczeniowej oraz Małopolskiego Centrum Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.