Nauka i badania

W chorobie Alzheimera ulega zaburzeniu kontrola nad ekspresją genów w komórkach mózgowych, co upośledza funkcje poznawcze - informuje pismo „Cell”.

Nowy model sztucznej inteligencji precyzyjniej identyfikuje tych pacjentów z migotaniem przedsionków, którzy potrzebują leków rozrzedzających krew, aby zapobiec udarowi mózgu – poinformowano podczas kongresu Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) w Madrycie.

Okuliści ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego współtworzyli badania, które mogą zmienić diagnostykę chorób oczu. Międzynarodowy zespół opracował model EyeFM, dzięki któremu skuteczność diagnozy wzrosła do ponad 92 procent.

Przed zabiegiem należy odstawić nie tylko niektóre leki, ale także suplementy i preparaty roślinne, które mogą zwiększać ryzyko krwawienia śródoperacyjnego - wynika z badań na Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu. Chodzi m.in. o preparaty zawierające związki przeciwzakrzepowe. Z badań wynika, że aż 70 proc. pacjentów nie informuje lekarza o stosowaniu suplementów diety lub ziół. "To ogromna luka w opiece okołooperacyjnej".

Z międzynarodowych badań opublikowanych przez „European Heart Journal” wynika, że COVID-19 może przyspieszać starzenie się naczyń krwionośnych, szczególnie u kobiet. Objawia się ono postępującym sztywnieniem naczyń, głównie tętnic, co zwiększa ryzyko zawału serca i udaru mózgu.

Wynaleziony przez brytyjskich naukowców stetoskop, wykorzystujący sztuczną inteligencję, może wykryć trzy choroby serca w ciągu 15 sekund – podała British Heart Foundation. Urządzenie jest pomocne przy diagnozowaniu niewydolności serca, choroby zastawek i nieprawidłowym rytmie serca.

Choroby psychiczne zwiększają ryzyko rozwoju choroby układu sercowo-naczyniowego o 50-100 proc., a ryzyko powikłań już istniejącej choroby krążenia o 60-170 proc. – wynika z raportu, który publikuje czasopismo „The Lancet Regional Health-Europe”.

Prof. Krzysztof Pyrć 1 września br. przejął funkcję prezesa zarządu Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, największej organizacji pozarządowej wspierającej naukę w Polsce.

Wprowadzenie sztucznej inteligencji (AI) wspomagającej kolonoskopię wiąże się ze zmniejszeniem zdolności endoskopistów do wykrywania zmian przedrakowych (gruczolaków) w jelicie grubym bez pomocy AI – taki wniosek płynie z badania, przeprowadzonego z udziałem polskich ośrodków, a opublikowanego właśnie w czasopiśmie „The Lancet Gastroenterology & Hepatology”.

Bezdech senny to choroba, która dotyka milionów ludzi na świecie. Wyniki badań wrocławskich naukowców pokazują, że winna może być nie tylko anatomia, ale także neurochemia i geny. To odkrycie zmienia sposób postrzegania tej choroby i otwiera szansę na skuteczniejsze leczenie oraz lepiej dopasowaną diagnostykę.

Osłabienie ochrony patentowej, przedłużające się procesy sądowe o naruszenie ochrony patentowej, a w końcu wprowadzanie leków generycznych przed wygaśnięciem patentu zagrażają innowacyjności i inwestycjom branży farmaceutycznej - mówi Wiktor Janicki, prezes Związku Pracodawców Innowacyjnych Firm Farmaceutycznych INFARMA. Jak wyjaśnia, to może prowadzić do spadku liczby nowych leków i inwestycji firm w Polsce.

Dieta śródziemnomorska o obniżonej kaloryczności oraz umiarkowane zwiększenie wysiłku fizycznego zmniejszają ryzyko cukrzycy typu 2 u osób otyłych i z nadwagą – wykazały sześcioletnie obserwacje przeprowadzone w Hiszpanii. Informuje o tym w najnowszych wydaniu pismo „Annals of Internal Medicine”.

Mimo, że kobiet chorują na migrenę nawet trzy razy częściej niż u mężczyzn, to nie oznacza, że omija ona przedstawicieli płci męskiej. Najnowsze badania prowadzone w Polsce pokazują, że migrena u mężczyzn ma swoją specyfikę, a ich doświadczenia znacząco różnią się od kobiecych.

W komercyjnych badaniach klinicznych prowadzonych w Polsce w 2024 r. wzięło udział ponad 26,8 tysięcy pacjentów, zyskując dostęp do innowacyjnych terapii. W ciągu ostatnich 4 lat nasz kraj awansował z 11. na 9. pozycję w światowym rankingu największych rynków komercyjnych badań klinicznych- wynika z najnowszego raportu „Komercyjne badania kliniczne w Polsce. Analiza zmian rynku do 2024”. Wysoka pozycja naszego kraju w tym obszarze to nie tylko szansą na skuteczniejsze leczenie dla pacjentów, ale na rozwój krajowej gospodarki. Jak tego nie zaprzepaścić?

Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum dołączył do międzynarodowego projektu badawczego eCREAM. Jego celem jest wykorzystanie danych z szpitalnych oddziałów ratunkowych do poprawy jakości badań naukowych i zarządzania opieką zdrowotną.

Bieganie maratonów może zwiększać ryzyko raka jelita grubego nawet u ludzi stosunkowo młodych, przed pięćdziesiątką – wynika z badań dr Timothy’ego Cannona, onkologa Inova Schar Cancer w Fairfax w stanie Wirginia. Nie oznacza to jednak, że lepiej unikać biegania oraz wysiłku fizycznego - wręcz przeciwnie.

Kawa to dla wielu osób codzienny rytuał i szybki zastrzyk energii. Coraz więcej badań pokazuje jednak, że kofeina, znana głównie ze swoich właściwości pobudzających, może mieć także potencjał przeciwnowotworowy. Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu przeanalizowali dostępne dowody i wskazali, w jaki sposób ten popularny alkaloid może wspierać terapię onkologiczną.

Naukowcy z Wydziału Chemii Uniwersytetu Gdańskiego opatentowali innowacyjny, bezinwazyjny test, który pozwala wykrywać cukrzycę i jej powikłania na bardzo wczesnym etapie. Dzięki prostej analizie próbki moczu można zdiagnozować chorobę jeszcze przed pojawieniem się glukozy w moczu, co daje szansę na skuteczne leczenie i zapobieganie nieodwracalnym uszkodzeniom nerek.

Międzynarodowy Instytut Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie (MIBMiK) otrzymał wyjątkowe wsparcie – prywatny darczyńca przekazał 1 milion zł na badania naukowe prowadzone nad chorobą Parkinsona. Środki zostaną przeznaczone na poszukiwanie nowych metod diagnozowania i leczenia.

Dodatki do żywności, w tym sztuczne barwniki czy słodziki, mogą nasilać stany zapalne w jelitach - wynika z przeglądu badań naukowych na zwierzętach, o którym informuje czasopismo „The FASEB Journal”.

Mała cząsteczka, znana na razie jako YM81, może załagodzić uszkodzenie wątroby, spowodowane przez zbyt duże dawki powszechnie stosowanego paracetamolu, a być może pomóc także chorym na sepsę, dnę moczanową czy zapalenie stawów - poinformowano podczas odbywającego się w Waszyngtonie zjazdu American Chemical Society.

Aktywność fizyczna i skrócenie czasu spędzanego w bezruchu może opóźniać, a nawet cofać starzenie się organizmu mierzone aktywnością genów – wskazuje analiza wielu badań. W jednym z nich u kobiet w średnim wieku 8 tygodni ćwiczeń cofnęło wiek epigenetyczny o 2 lata.

Ekspozycja w życiu płodowym na paracetamol może zwiększać ryzyko wystąpienia u dziecka zaburzeń neurorozwojowych, w tym tych ze spektrum autyzmu i ADHD – wskazują badania opublikowane w „Environmental Health”.

Badanie kliniczne potwierdziło skuteczność implantu komórkowego opóźniającego rozwój teleangiektazji plamki żółtej. To choroba, w której nieprawidłowo rosnące naczynia krwionośne uszkadzają siatkówkę i prowadzą do ślepoty.

Szwajcarski zespół przedstawił metodę edycji genomu, która może otworzyć drogę do lepszych terapii genowych i innych genetycznych modyfikacji. Badacze połączyli słynną technikę CRISPR ze sztuczną inteligencją.

Osoby dorosłe, które palą papierosy i są jednocześnie uzależnione od alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych, mają większe szanse na zerwanie z nałogiem, jeśli jednocześnie rzucą palenie – wykazało badania, które publikuje czasopismo „JAMA Psychiatry”.

Zespół badawczy prof. Anny Małgorzaty Czarneckiej oraz prof. Piotra Rutkowskiego z Narodowego Instytutu Onkologii opublikował w prestiżowym czasopiśmie "Targeted Oncology" wyniki jednego z największych badań z udziałem pacjentów na świecie, dotyczącego planowanego przerywania immunoterapii (tzw. wakacji terapeutycznych) u pacjentów z zaawansowanym czerniakiem.

Immunoterapia, a dokładniej szczepionki ukierunkowane na antygeny swoiste dla nowotworu, zwane neoantygenami (neoAgs), stanowi atrakcyjną opcję w przypadku raka żołądka z przerzutami do otrzewnej - ustalili japońscy naukowcy, których praca ukazała się właśnie na łamach "Gastric Cancer".

Między składem bakterii jelitowych a ryzykiem bezsenności istnieje relacja dwukierunkowa: niektóre bakterie mogą zwiększać lub zmniejszać prawdopodobieństwo wystąpienia problemów ze snem, a sama bezsenność może wpływać na to, jakie bakterie dominują w jelitach - poinformowało czasopismo „General Psychiatry”.

Wielu pacjentów odzyskuje masę ciała w ciągu kilku tygodni po odstawieniu leków odchudzających dostępnych na receptę. Skala tego zjawiska zależy od rodzaju preparatu, czasu trwania terapii, stylu życia i chorób współistniejących. To wnioski z metaanalizy opartej na 11 międzynarodowych badaniach klinicznych, opublikowanej w „BMC Medicine”.