Katarzyna Lisowska

Ponad 500 uwag wpłynęło do projektu zmian w ustawie o świadczeniach finansowanych ze środków publicznych. W ocenie Porozumienia Rezydentów OZZL fakt, że Ministerstwo Zdrowia nie wycofuje się z reformy, lecz zapowiada 12-miesięczne vacatio legis, to zwykłe przerzucanie odpowiedzialności za skutki ustawy na kolejną kadencję.

W tym tygodniu nie było już letniego luzu. Mocno wybrzmiały pytania o finansowanie świadczeń przez NFZ, organizację opieki nad dziećmi z chorobami nowotworowymi i przyszłość kardiochirurgii. Przyglądaliśmy się także wyzwaniom klinicznym: opiece nad ciężarnymi z wadami serca, wczesnemu wykrywaniu raka płuca, diagnostyce urazów u aktywnych amatorów sportu.

Wyobraźmy sobie, że minister zdrowia staje przed wyjątkowo trudnym zadaniem. Ma pieniądze na leczenie tylko jednej choroby. Jednej, żadnej więcej. Trzeba wybrać. Rak? Choroby serca? Cukrzyca? A może choroby neurologiczne? Lista byłaby długa, a każda odpowiedź dawałaby się przekonująco uzasadnić.

Wciąż nie potrafimy skutecznie zachęcić pacjentów do badań profilaktycznych. – Trzeba wiedzieć, co naprawdę skłoni ich do wykonania badania. Samo umieszczanie terminów na IKP nie działa – przekonuje prof. Jarosław Reguła. Prof. Mariusz Bidziński wskazuje na niewykorzystany potencjał lekarzy rodzinnych. – Stawka kapitacyjna nie rozlicza działania profilaktycznego, a powinna – zaznaczył.

Leczenie nowotworu może gwałtownie zmieniać poziom glukozy we krwi i zapotrzebowanie na insulinę. Szczególnym wyzwaniem są pacjenci, którzy w trakcie terapii otrzymują duże dawki sterydów – mówi prof. Leszek Czupryniak.

Budżet NFZ nie nadąża za rosnącymi potrzebami zdrowotnymi Polaków. To stawia pod znakiem zapytania bezlimitowe finansowanie świadczeń. Zdaniem Bernarda Waśko, byłego wiceprezesa NFZ, system musi określić priorytety i zdecydować, które świadczenia oraz technologie powinny być nadal finansowane. - Na finansowanie wszystkiego bezlimitowo nas nie stać ‒ ocenia ekspert.

Krajowa Sieć Onkologiczna potrzebuje zmian, młodzi lekarze rezygnują ze specjalizacji z onkologii, a Ministerstwo Zdrowia chce dzięki negocjacjom z producentami wygospodarować nawet miliard złotych na finansowanie leków. W ostatnim tygodniu na naszych łamach nie zabrakło także tematów klinicznych: od nowych zasad rozpoznawania zawału serca, przez leczenie nadciśnienia i wstrząsu kardiogennego, po wpływ otyłości na przewlekły stan zapalny.

Wydatki na ochronę zdrowia w 2027 r. mają być o 26 mld zł wyższe niż w 2026 r. Poinformował o tym premier Donald Tusk przed piątkowym (28 sierpnia) posiedzeniem Rady Ministrów. Jak podkreślił, rząd pracuje nad rozwiązaniami, które mają zagwarantować, że dodatkowe pieniądze zostaną przeznaczone na poprawę sytuacji pacjentów, a nie „przeżarte”.

Zarządzenie, które Ministerstwo Zdrowia ma opublikować 27 sierpnia, nie dotyczy usuwania leków z listy S. Ma wprowadzić procedurę negocjowania z producentami cen leków, tak aby za te same pieniądze można było sfinansować większą liczbę terapii. - Zakładamy, że z listy nie zostaną wyrzucone żadne leki – powiedziała wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk. Resort szacuje, że dzięki negocjacjom może wygospodarować w ciągu roku od kilkuset milionów do nawet miliarda złotych.

Na Mazowszu nawet 30 proc. rezydentów rezygnuje ze specjalizacji z onkologii. Młodych lekarzy zniechęcają przeciążenie pracą i biurokracja, presja psychiczna, konieczność ciągłego dokształcania oraz niewystarczające zachęty finansowe. Planowane przez Ministerstwo Zdrowia zmiany dotyczące wynagrodzeń lekarzy, zdaniem ekspertów, nie zwiększą zainteresowania tą specjalizacją.

W ochronie zdrowia trudno było w tym tygodniu znaleźć spokojny moment. Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało zmiany w refundacji i nowe kompetencje farmaceutów, eksperci mówili o optymalizacji terapii i potrzebie dalszego leczenia po zabiegach, a decyzja prezydenta w sprawie Lex szarlatan wywołała kolejną falę emocji. Do tego doszła zapowiedź dodatkowych 17 mld zł na zdrowie. Działo się.

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej pozytywnie ocenia prezydencki projekt ustawy przeciw szarlatanom. Samorząd lekarski popiera wprowadzenie odpowiedzialności karnej za nakłanianie do rezygnacji z leczenia oraz promowanie praktyk rzekomo służących poprawie zdrowia, jeśli opierają się one na wprowadzaniu pacjentów w błąd.

17 mld zł dodatkowych z budżetu państwa ma trafić na ochronę zdrowia. Jak przekazał w piątek (21 sierpnia) premier Donald Tusk, zwiększeniu wydatków ma towarzyszyć wprowadzenie przepisów, które mają ukrócić nadużycia w tym obszarze. - Zdrowie jest priorytetem Polski, obok bezpieczeństwa i transformacji energetycznej. Pieniądze ze składek mają trafić do pacjentów - podkreślił.

Nie ma badań przesiewowych w kierunku raka jajnika, dlatego tak ważna jest czujność wobec niecharakterystycznych objawów, takich jak bóle brzucha, wzdęcia, uczucie pełności czy powiększenie obwodu brzucha. - Apelujemy do lekarzy rodzinnych, aby w takich sytuacjach kierować pacjentki na USG i konsultację ginekologiczną – mówi dr Anna Dańska-Bidzińska.

Lex szarlatan to przepisy, które miały chronić pacjentów przed pseudomedycyną, dezinformacją i oszustami żerującymi na chorobie i strachu. I tej ochrony będziemy się domagać – tak minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda skomentowała decyzję prezydenta o skierowaniu ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta do Trybunału Konstytucyjnego.

Przyjmujemy decyzję prezydenta z rozczarowaniem. Odnotowujemy jednak fakt, że problem szarlatanerii i pseudomedycyny został uznany za wymagający pilnej i zdecydowanej reakcji państwa. To ważny sygnał - tak skierowanie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przez prezydenta Karola Nawrockiego do Trybunału Konstytucyjnego komentuje prezes ORL w Warszawie, dr Artur Drobniak.

Ministerstwo Zdrowia pokazało, jak chce rozszerzyć kompetencje farmaceutów. Wśród proponowanych zmian jest możliwość kontynuowania przez farmaceutę terapii rozpoczętej przez lekarza, z dostępem do danych z SIM i dokumentacji medycznej pacjenta. Resort zdrowia przewiduje w sumie cztery role preskrypcyjne farmaceuty: receptę interwencyjną, receptę związaną ze szczepieniem, receptę kontynuowaną oraz ograniczoną samodzielną ordynację leków.

Jest nowa edycja Narodowego Programu Leczenia Chorych na Hemofilię i Pokrewne Skazy Krwotoczne, która będzie realizowana do 2028 roku. Aktualizacja programu rozszerza dostęp do nowoczesnych terapii dla kolejnych pacjentów. Których?

Ministerstwo Zdrowia chce zmienić zasady realizacji recept refundowanych i objąć kontrolą wybrane leki OTC. Pacjent zachowa pulę refundacji na 360 dni terapii, ale jednorazowo będzie mógł otrzymać lek z refundacją najwyżej na 60 dni. Resort zamierza też rejestrować i sumować zakupy wybranych leków dostępnych bez recepty.

Od 13 września brak prawidłowego określenia dawkowania leku może uniemożliwić wystawienie recepty refundowanej. To jedna ze zmian wynikających z zaostrzenia walidacji recept, które ma być elementem nowego modelu ich wystawiania i realizacji. W prekonsultacjach projektu ustawy o receptach najwięcej krytycznych uwag dotyczyło jednak innego rozwiązania: przeniesienia części leków z programów lekowych do aptek.

Innowacyjne firmy farmaceutyczne popierają kierunek zmian w ratunkowym dostępie do technologii lekowych (RDTL), ale apelują o korektę części proponowanych rozwiązań. Ich największe zastrzeżenia budzą dodatkowe etapy kwalifikacji do leczenia, ograniczenie finansowania terapii do trzech miesięcy oraz nowe obowiązki finansowe dla producentów. Zdaniem branży zmiany powinny usprawniać dostęp do leczenia, a nie tworzyć nowe bariery.

Nowelizacja ustawy refundacyjnej ma umożliwić refundowanie leków w obcojęzycznych opakowaniach sprowadzanych do Polski w celu uzupełnienia niedoborów. Będą one mogły trafić na listę refundacyjną na takich samych zasadach jak ich polskie odpowiedniki.

Ministerstwo Zdrowia ma nowego dyrektora Departamentu Opieki Koordynowanej. Stanowisko objął dr n. o zdr. Michał Chrobot, prezes zarządu Polskiego Towarzystwa Koderów Medycznych, ekspert od organizacji i finansowania ochrony zdrowia.

Ministerstwo Zdrowia rozpoczęło konsultacje projektów, które mają zmienić zasady pracy lekarzy i funkcjonowanie ratunkowego dostępu do technologii lekowych. Jednocześnie w ciągu kilku dni zmieniło narrację dotyczącą przejęć podmiotów leczniczych, zapowiadając prace nad rozwiązaniami mającymi chronić rynek medyczny. Nie zabrakło także ważnych publikacji klinicznych, rozmów z ekspertami i historii jednej z najbardziej skomplikowanych operacji serca wykonanych u dziecka. Oto najważniejsze tematy mijającego tygodnia.

Ministerstwo Zdrowia zapowiada prace nad ochroną rynku medycznego przed niekontrolowanymi przejęciami podmiotów leczniczych. To wyraźna zmiana względem stanowiska przekazanego kilka dni temu "Pulsowi Medycyny", gdy resort zapewniał, że nie monitoruje zmian właścicielskich i nie widzi ryzyka nadmiernej koncentracji rynku. Impulsem do dyskusji były wspólne postulaty przedstawicieli ratowników medycznych, fizjoterapeutów, diagnostów laboratoryjnych, pielęgniarek i położnych oraz farmaceutów.

Ministerstwo Zdrowia chce zmienić zasady funkcjonowania ratunkowego dostępu do technologii lekowych (RDTL). W projekcie nowelizacji przepisów proponuje m.in. nowe obowiązki dla producentów, okresową ocenę skuteczności terapii oraz mechanizm payback. Resort przekonuje, że RDTL przestał pełnić wyłącznie funkcję ratunkową. Eksperci ostrzegają, że część rozwiązań może ograniczyć dostęp do leczenia pacjentów z chorobami rzadkimi.

Ministerstwo Zdrowia nie monitoruje zmian właścicielskich podmiotów leczniczych i nie widzi obecnie ryzyka nadmiernej koncentracji rynku świadczeniodawców. To odpowiedź resortu na pytania „Pulsu Medycyny” dotyczące rosnącej aktywności zagranicznych funduszy inwestycyjnych na rynku ochrony zdrowia, na którą zwracają uwagę eksperci.

Projekt nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych zajmuje się tym, co najbardziej kłuło w oczy, ale nie usuwa przyczyn problemów systemu, pozostawia sporo pytań i pole do obchodzenia przepisów - ocenia Anna Gołębicka, ekonomistka, ekspertka Centrum im. Adama Smitha, współzałożycielka Human Answer Institute. Jej zdaniem projekt jednocześnie znacząco wzmacnia kompetencje prezesa NFZ, co przy generalnie niskim poziomie zaufania do instytucji publicznych - nie tylko w Polsce - oraz złymi historycznymi doświadczeniami przypisania za dużej władzy jednej funkcji - budzi uzasadnione obawy.

Maksymalnie 320 godzin miesięcznie będą mogli pracować medycy udzielający świadczeń finansowanych ze środków publicznych. Do limitu zostanie wliczony także czas pracy w sektorze prywatnym. Projekt przewiduje jednak wyjątki. Kto będzie mógł pracować dłużej i na jakich zasadach?

NFZ chce wzmocnić pion nadzoru lekarzami, którzy będą mogli łączyć tę funkcję z pracą w zawodzie. To element projektu nowelizacji ustawy, przewidującego także rozszerzenie uprawnień Funduszu, m.in. o możliwość sprawdzania prywatnych gabinetów oraz rozpoczynania czynności bez wcześniejszego zawiadomienia.