Mikrokrążenie odpowiada za dostarczanie tlenu i składników odżywczych do tkanek, a jego dysfunkcja może mieć znaczenie m.in. dla regulacji ciśnienia tętniczego. Dlaczego małe naczynia powinny być ważnym elementem oceny ryzyka sercowo-naczyniowego i jak wspierać ich funkcję? W rozmowie z "Pulsem Medycyny" wyjaśnia prof. Agnieszka Olszanecka.
Pacjenci z nadciśnieniem tętniczym często sięgają po suplementy, licząc na dodatkowe wsparcie w kontroli wartości ciśnienia. Czy takie preparaty mogą mieć znaczenie w praktyce klinicznej i gdzie przebiega granica między uzupełnieniem terapii a jej zastępowaniem? O tym w rozmowie z „Pulsem Medycyny” mówi dr Aleksander Biesiada.
Nieskuteczne leczenie nadciśnienia tętniczego w Polsce napędza epidemię niewydolności serca, a problem braku kontroli ciśnienia dotyczy aż dwóch trzecich pacjentów wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego. – Nowoczesne leczenie zgodne z wytycznymi, w formie preparatu złożonego, przekłada się na wyższą adherencję, lepszą kontrolę ciśnienia tętniczego i mniejszą liczbę powikłań, w tym niewydolności serca – podkreśla prof. Piotr Jankowski.
Nowoczesne leki złożone i cyfrowy monitoring dają kardiologom coraz większe możliwości. Dlaczego więc wskaźniki kontroli nadciśnienia tętniczego wciąż pozostawiają tak wiele do życzenia? – Jeżeli nie poświęcimy choremu czasu na wytłumaczenie celu leczenia, po powrocie do domu nie przyjmie leków. Pacjent musi najpierw zrozumieć, że zmaga się z chorobą – zaznacza prof. Miłosz Jaguszewski.
Na podstawie średniej z prawidłowo wykonanych pomiarów możemy ocenić, czy nieleczony pacjent ma nadciśnienie tętnicze, bądź czy dotychczasowa farmakoterapia działa prawidłowo – mówi prof. Grzegorz Bilo z Uniwersytetu Milano-Bicocca. Choć wytyczne ESH wskazują na przewagę kontroli pozagabinetowej, w praktyce klinicznej wyzwaniem pozostaje jakość odczytów oraz nadmierne monitorowanie ciśnienia przez pacjentów.
Choć dopasowanie leczenia u starszego, obciążonego wieloma chorobami pacjenta przynosi ogromne korzyści, wymaga od lekarza niezwykłej precyzji i ostrożności. - Największym wyzwaniem u seniorów nie jest samo wykrycie choroby, lecz wdrożenie terapii, która będzie jednocześnie skuteczna i bezpieczna – wskazuje prof. Piotr Jankowski.
Pacjentów z wyłącznie izolowanym nadciśnieniem tętniczym prawie nie mamy. Zazwyczaj są to osoby z wielochorobowością, u których bardzo często współistnieją zaburzenia lipidowe – podkreśla prof. Maciej Banach. Ekspert wyjaśnia, dlaczego skuteczna prewencja sercowo-naczyniowa wymaga jednoczesnej kontroli ciśnienia, cholesterolu i pozostałych czynników ryzyka.
Dobór leków przy współistniejącym nadciśnieniu i niewydolności serca zależy od frakcji wyrzutowej lewej komory. W przypadku obniżonej frakcji priorytetem jest ochrona serca za pomocą tzw. czterech filarów terapii, natomiast przy zachowanej frakcji nacisk kładzie się na kontrolę ciśnienia - wskazuje prof. Agnieszka Kapłon-Cieślicka, omawiając wytyczne postępowania.
Co powiedzieć pacjentowi, który nie chce już brać leków na nadciśnienie? Przed tym dylematem staje wielu lekarzy, którzy dobrze wiedzą, że nadciśnienie to choroba nieuleczalna, choć można dobrze ją kontrolować. Czy i w jakich sytuacjach możliwe jest odstawienie leków na nadciśnienie tętnicze – w rozmowie z „Pulsem Medycyny” wyjaśnia to prof. Jacek Lewandowski, specjalista chorób wewnętrznych, kardiologii i hipertensjologii z Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Nadciśnienie tętnicze jest jednym z najczęstszych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, ale jego leczenie powinno być kompleksowe, nieoparte wyłącznie na tabletkach – podkreśla prof. Robert Gil. Kardiolog analizuje problem inercji terapeutycznej i wskazuje, jak skutecznie radzić sobie z pacjentem z nadciśnieniem prawdziwie opornym.
Choć o nadciśnieniu tętniczym powiedziano już niemal wszystko, lekarze w codziennej praktyce wciąż mierzą się z tymi samymi wyzwaniami. Brak wczesnych symptomów sprawia, że pacjenci albo nie wiedzą o swojej chorobie, albo rezygnują z systematycznego przyjmowania leków. Prof. Andrzej Tykarski wskazuje najważniejsze przyczyny słabej kontroli ciśnienia, a prof. Agnieszka Mastalerz-Migas wyjaśnia, w jaki sposób nowe narzędzia dostępne w POZ mogą poprawić wykrywanie choroby i prowadzenie pacjentów.
„Głównym zabójcą kobiet są choroby sercowo-naczyniowe” – podkreśla dr n. med. Anna Szyndler. Ekspertka wyjaśnia, jak ciąża, menopauza, schorzenia współistniejące oraz styl życia modyfikują ryzyko sercowo-naczyniowe u pacjentek i dlaczego w codziennej praktyce lekarskiej tak ważne jest przełamanie nawyku odkładania przez kobiety własnego zdrowia na dalszy plan.
Choć współczesna kardiologia dysponuje coraz skuteczniejszymi lekami, nadciśnienie oporne oraz inercja terapeutyczna wciąż stanowią poważne wyzwania w gabinecie lekarza praktyka. - Tylko holistyczne podejście daje realną szansę na poprawę rokowania pacjenta, co stanowi nasz nadrzędny cel – podkreśla dr n. med. Stanisław Surma. Analizuje potencjał nowych cząsteczek oraz wyjaśnia, jak Masterplan ESH czy Cardiolipid Plan mogą uprościć codzienną pracę i przywrócić całościowe spojrzenie na pacjenta cierpiącego na wiele chorób jednocześnie.
Skuteczne leczenie choroby otyłościowej może prowadzić nie tylko do utraty masy ciała, ale także do wyraźnego obniżenia ciśnienia tętniczego. - Dlatego pacjenci z nadciśnieniem, zwłaszcza przyjmujący kilka leków hipotensyjnych, powinni regularnie kontrolować jego wartości - mówi prof. Paweł Balsam. Jak zaznacza, w przeciwnym razie może dojść do objawowego niedociśnienia i konieczności zmniejszenia dawek stosowanych leków.
Rozpoznanie nadciśnienia tętniczego zaczyna się od właściwie wykonanego pomiaru ciśnienia. To, czy pacjent zostanie prawidłowo zdiagnozowany i osiągnie cele terapeutyczne, zależy nie tylko od leków, ale także od sposobu wykonywania pomiarów, zarówno w gabinecie, jak i w domu. O najczęstszych błędach i praktycznych zasadach mówi dr hab. Marzena Chrostowska.
– Choroba sercowo-naczyniowa nie zaczyna się po czterdziestce. Jej korzenie sięgają życia płodowego – mówi prof. Mieczysław Litwin, prezes Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego. Dlatego, jak podkreśla, historia okołoporodowa pacjenta, zwłaszcza informacje o wcześniactwie i niskiej masie urodzeniowej, powinna być uwzględniana także podczas opieki nad dorosłymi.
Rozpoznanie przewlekłego schorzenia to moment, w którym sama informacja medyczna często nie wystarcza. Lekarz powinien sprawdzić, jak pacjent rozumie swoją sytuację zdrowotną, czego się obawia i na ile jest gotowy współuczestniczyć w terapii - wskazuje ekspertka.
Oś jelitowo-naczyniowa coraz częściej pojawia się w dyskusjach o nadciśnieniu tętniczym, stanie zapalnym i chorobach układu krążenia. Choć badania nad mikrobiotą są jednym z najbardziej interesujących obszarów współczesnej medycyny, wciąż należy ostrożnie oddzielać korelacje od dowodów na związek przyczynowo-skutkowy. – Nie ulegałbym temu, co Anglosasi określają jako hype. To raczej jeden z wielu możliwych czynników, które mogą przyczyniać się do patologii – zaznacza prof. Marcin Ufnal.
Aż 90 proc. pacjentów z nadciśnieniem tętniczym w Polsce powinno docelowo otrzymywać leczenie złożone. „Często lepszym krokiem jest modyfikacja dawki i wybór silniejszej tabletki dwuskładnikowej” – wskazuje prof. Krzysztof J. Filipiak. Ekspert analizuje wytyczne dotyczące terapii jedno-, dwu- i trójlekowych oraz podpowiada, kiedy warto zmodyfikować dotychczasowe leczenie.
Przewlekły stan zapalny od lat jest wskazywany jako jeden z mechanizmów związanych z rozwojem nadciśnienia tętniczego. Nadal jednak nie wiadomo, czy to właśnie on inicjuje chorobę, czy pojawia się jako konsekwencja wzrostu ciśnienia. - To jeden z obszarów, który może otworzyć drogę do nowych metod leczenia – mówi dr hab. Tymoteusz Żera z Katedry i Zakładu Fizjologii Doświadczalnej i Klinicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Badanie OPTIMAL-HT ma odpowiedzieć na jedno z kluczowych pytań codziennej praktyki klinicznej: czy u pacjentów z nieskutecznie leczonym nadciśnieniem tętniczym uporządkowanie terapii i zastosowanie preparatu złożonego może poprawić skuteczność leczenia? - Nie chodzi tylko o zmniejszenie liczby tabletek, ale także o powrót do optymalnej terapii w odpowiednich dawkach – podkreślają prof. Piotr Dobrowolski, główny badacz, i prof. Aleksander Prejbisz, koordynator merytoryczny.
Dlaczego mimo coraz skuteczniejszych leków wielu pacjentów nie osiąga celów terapeutycznych? Problem adherencji jest znacznie bardziej złożony, niż mogłoby się wydawać. Skuteczne leczenie wymaga nie tylko przepisania odpowiedniej terapii, ale także zbudowania motywacji pacjenta, zapewnienia mu wsparcia i regularnych przypomnień o leczeniu. Przeszkodą mogą być również czynniki praktyczne, takie jak koszty terapii, dostępność leków czy trudności w realizacji zaleceń terapeutycznych – mówi prof. Przemysław Kardas.
Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego mocno stawiają na kompleksowe podejście do pacjenta z migotaniem przedsionków, pozycjonując kontrolę czynników ryzyka jako fundament terapii. - Migotanie przedsionków jest pewnego rodzaju konsekwencją źle kontrolowanych czynników ryzyka: nadciśnienia tętniczego, otyłości, cukrzycy, niewydolności serca czy obturacyjnego bezdechu sennego – podkreśla prof. Paweł Balsam.
Jedzenie jest przereklamowane – mówi prof. Leszek Czupryniak. Zdaniem diabetologa trudno oczekiwać szybkich efektów profilaktyki w społeczeństwie, które od lat funkcjonuje w kulturze promującej nadmierną konsumpcję. To dlatego większą nadzieję na zahamowanie epidemii otyłości, cukrzycy i nadciśnienia wiąże dziś z rozwojem nowoczesnych terapii niż z edukacją zdrowotną.
Niskie ciśnienie tętnicze u osób zdrowych zazwyczaj nie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem powikłań sercowo-naczyniowych. Jak jednak podkreśla prof. Grzegorz Dzida, hipotensja może stanowić istotny problem kliniczny u pacjentów leczonych z powodu nadciśnienia, zwłaszcza osób starszych. W takich przypadkach zwiększa ryzyko zaburzeń perfuzji narządowej, omdleń i urazów, a niekiedy wymaga modyfikacji terapii hipotensyjnej.
Dobrze kontrolowane wartości ciśnienia nie oznaczają konieczności rezygnacji z kawy. Znaczenie mają jednak regularność jej picia, liczba filiżanek, jednoczesne palenie tytoniu, masa ciała, jakość snu, nawodnienie oraz dodatki do napoju. - Kawa nie jest wrogiem chorego z nadciśnieniem tętniczym, ale jej miejsce w diecie trzeba oceniać w kontekście całego profilu klinicznego - podkreśla dr Stanisław Surma.
Nerki, naczynia krwionośne i zaburzenia metaboliczne mogą przez długi czas nie dawać objawów. Dlatego, zdaniem prof. Grzegorza Dzidy, u pacjentów z nadciśnieniem warto regularnie wykonywać badania pozwalające wcześnie wykryć powikłania i lepiej ocenić ryzyko sercowo-naczyniowe.
35. Kongres Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (European Society of Hypertension - ESH) w Gdańsku przyniósł ważną zmianę w europejskiej hipertensjologii - funkcję prezydenta towarzystwa objął prof. Andrzej Januszewicz. Jak zapowiada, jego priorytetami będą edukacja lekarzy, uporządkowanie ścieżki kształcenia w hipertensjologii oraz większa uwaga poświęcona młodym pacjentom wchodzącym w dorosłość.
Obawa przed pogorszeniem sprawności seksualnej może sprawiać, że mężczyźni z nadciśnieniem tętniczym unikają leczenia lub przerywają farmakoterapię. Tymczasem problemy erekcyjne częściej są konsekwencją niekontrolowanych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego niż samego leczenia hipotensyjnego.