Prawo

Lekarze, którzy założyli własne zakłady opieki zdrowotnej, stają niekiedy przed osobliwym dylematem: czy można być zatrudnionym i udzielać świadczeń zdrowotnych we własnym zakładzie? Generalnie można, lecz należy przy tym zwrócić uwagę na pewne niuanse prawne, a w szczególności na aspekt podatkowy tego zagadnienia.

W celu udzielania świadczeń zdrowotnych na własny rachunek lekarz musi uzyskać zezwolenie na wykonywanie indywidualnej praktyki lekarskiej. Zasadą jest, że w ramach praktyki indywidualnej lekarz wykonuje swój zawód osobiście.

Od czasu przeprowadzenia zasadniczej reformy prawa pracy minęło już 6 lat, ale wielu pracowników do dzisiaj nie zdaje sobie sprawy z jej następstw.

Podstawowym warunkiem zatrudnienia ordynatora jest spełnienie przez kandydata na to stanowisko wymogów, jakie stawiają przed nim obowiązujące przepisy. Wymogi te obowiązują zarówno szpitale publiczne, jak i prywatne.

W wywiadzie udzielonym Pulsowi Medycyny prof. Andrzej Zoll, rzecznik praw obywatelskich stwierdził, że od kilku lat rząd jest w zwłoce, która łamie konstytucję. Chodzi o określenie warunków i zakresu udzielania świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z art. 68 ust. 2 Konstytucji RP, określenie takie powinno nastąpić w ustawie.

Młodzi lekarze krytykujący propozycje zmian w systemie odbywania stażu i uzyskiwania specjalizacji, jakie zostały zawarte w ministerialnym programie Narodowa Ochrona Zdrowia, obawiają się m.in. powrotu do wolontariatu. Uważają, że doprowadzi on do sytuacji, w której zatrudnianie młodych lekarzy nie będzie opłacalne, ponieważ w ich miejsce będzie można przyjmować lekarzy pracujących za darmo i jeszcze dopłacających za szkolenie. Czy ich obawy są uzasadnione? Czy wolontariat znajdzie zastosowanie w służbie zdrowia i w jakim zakresie? A przede wszystkim na czym ma polegać?

Niedawno pisałem o decyzji Trybunału Konstytucyjnego, który postanowił zasięgnąć informacji o skutkach swego orzeczenia i w tym celu odroczył rozprawę w sprawie zgodności z Konstytucją RP przepisów ustanawiających podwyżki w SP ZOZ-ach, bez wyznaczenia terminu następnego posiedzenia.

Zatrudnienie pracownika na umowę o pracę na czas nieokreślony uniemożliwia pracodawcy swobodne rozwiązanie z nim stosunku pracy. Pracodawca pragnący z własnej inicjatywy rozwiązać taką umowę zmuszony jest zachować ustalone przepisami prawa pracy tryb i formę wypowiedzenia umowy. Ostatnie zmiany w kodeksie pracy pozwalają od końca listopada do czasu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej zawierać dowolną liczbę umów na czas określony, co powinno ułatwić zarządzanie personelem.

1 października br. weszła w życie ustawa o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. Restrukturyzacja polega na umorzeniu w całości zaległości wraz z odsetkami za zwłokę. Dotyczy przedsiębiorców krajowych oraz innych zobowiązanych do uiszczenia tych należności. Teoretycznie więc przepisy ustawy obejmują zarówno zakłady opieki zdrowotnej, jak i lekarzy prowadzących praktyki prywatne. Jednak w związku z wyłączeniem tych ostatnich z kategorii przedsiębiorców, mogą pojawić się trudności w przyznaniu im statusu małego przedsiębiorcy. Warto jednak próbować.

Ta sama ustawa z 26 lipca 2002 r., która wprowadza przedstawione wcześniej na łamach Pulsu Medycyny zmiany do kodeksu pracy, zmienia także przepisy prawa pracy w zakresie regulowanym odrębnymi ustawami.

Przedstawiana wielokrotnie na łamach Pulsu Medycyny sprawa podwyżek dla pracowników samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej trafiła w końcu na wokandę Trybunału Konstytucyjnego. Na posiedzeniu 11 września br. TK odroczył rozprawę i zwrócił się do Rady Ministrów o przedstawienie skutków dla budżetu w razie orzeczenia niekonstytucyjności przepisu, a do ministra zdrowia o informację o stopniu realizacji przepisu w chwili obecnej.

Omawiane na łamach Pulsu Medycyny zmiany zostaną wprowadzone ustawą z 26 lipca 2002 roku, która po podpisaniu przez prezydenta 21 sierpnia, czeka na publikację w Dzienniku Ustaw. Pierwszą część opublikowaliśmy w wydaniu PM z 7 sierpnia.

Wyłączenie lekarzy prowadzących praktyki prywatne z kategorii przedsiębiorców przestanie wkrótce mieć jakiekolwiek znaczenie w kwestiach podatkowych, takich jak np. poruszane na łamach Pulsu Medycyny opodatkowanie gabinetów lekarskich. Stanie się tak na skutek zmiany wprowadzonej do ordynacji podatkowej. Zmiana polega na ustanowieniu osobnej, podatkowej definicji działalności gospodarczej.

Istnieją trzy podstawowe formy opodatkowania dla osób fizycznych: opodatkowanie na zasadach ogólnych, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych oraz karta podatkowa. Dotychczasowe przepisy podatkowe nie dają lekarzom możliwości wyboru w tym zakresie. Muszą oni rozliczać się na zasadach ogólnych na podstawie podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Od 1 stycznia 2003 r. sytuacja ta ulegnie zmianie.

Sejm przegłosował 19 lipca 2002 r. nowelizację prawa farmaceutycznego. Aby przyjęte przez posłów zmiany w pakiecie czterech ustaw porządkujących rynek leków i wyrobów medycznych w Polsce weszły w życie 1 października br., musi je jeszcze przyjąć Senat, a potem podpisać prezydent RP.

W kodeksie pracy nastąpią wkrótce poważne zmiany. Mają one na celu poprawę sytuacji pracodawców przez zmniejszenie kosztów pracy i obciążeń administracyjnych, uelastycznienie stosunków pracy oraz uproszczenie dokumentacji pracowniczej. Zmiany obejmą też szereg ustaw okołokodeksowych, takich jak ustawa o zwolnieniach zbiorowych, o związkach zawodowych oraz o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Korekty zostały przegłosowane w Sejmie 26 lipca.

Sejm uchwalił 26 lipca nowelizację ustawy o dopłatach do oprocentowania kredytów dla lekarzy, pielęgniarek i położnych.

Od początku tego roku weszły w życie przepisy nowej ustawy o chorobach zakaźnych i zakażeniach. Nałożyły na ZOZ-y oraz lekarzy szereg nowych obowiązków w tym zakresie.

Lekarz zatrudniony w zakładzie opieki zdrowotnej nie może liczyć na osobny kontrakt z kasą chorych w ramach swojej praktyki prywatnej, jeśli zatrudniający go zakład zawarł umowę z kasą chorych.

Dyrektorzy SP ZOZ-ów, w których nie wypłacono dotąd ustawowej podwyżki w wysokości 203 zł, twierdzą, że nie posiadają środków, by mogli je na ten cel przeznaczyć. Od problemu podwyżek odcina się także minister zdrowia Mariusz Łapiński.

Z końcem 2001 roku dokonano istotnych zmian w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, związanych z likwidacją zasiłków przedemerytalnych. Zasiłki te wypłacane są nadal tylko tym, którzy nabyli do nich prawo wcześniej. Sytuacja pracowników zwalnianych obecnie z zakładów opieki zdrowotnej nie różni się w tym zakresie od sytuacji ogółu pracowników w wieku przedemerytalnym - mogą ubiegać się jedynie o świadczenie przedemerytalne.

,Jesteśmy lekarzami. Zaproponowano nam częściowe odstąpienie od umowy o pracę, tzn. kontrakty dyżurowe. Pośrednikiem w tej formie zatrudnienia jest NZOZ. Podpisaliśmy umowę cywilnoprawną z NZOZ-em jako osoby fizyczne nie prowadzące działalności gospodarczej, a nie jako posiadacze gabinetów prywatnych. Prawnik firmy twierdzi, że możemy rozliczać się na PIT-52, ale informacje, które uzyskujemy na ten temat w Urzędzie Skarbowym są sprzeczne. Jeszcze trudniej jest w ZUS-ie, który upiera się, że jest to umowa zlecenie. Gdyby tak było, nie moglibyśmy rozliczać się poprzez PIT-52, podatek i składkę zdrowotną opłacałby NZOZ, a nasze dochody byłyby niższe. Obawiamy się, że nasz sposób rozliczania może być w przyszłości kwestionowany przez Urząd Skarbowy" - napisali pracownicy jednego z ZOZ-ów.

Po ukazaniu się artykułu wskazującego na argumenty, z których wynika, że gabinety lekarskie nie powinny być zaliczane do nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą, a co za tym idzie nie powinny podlegać najwyższej stawce podatku od nieruchomości, natychmiast pojawiło się pytanie: czy dotyczy to tylko gabinetów lekarzy prowadzących praktyki lekarskie, czy także gabinetów lekarzy prowadzących działalność w formie niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej.

Nasz ekspert Sławomir Molęda proponuje rządowi prostsze rozwiązanie: przyznanie kasom chorych uprawnień do dochodzenia swoich roszczeń od sprawców przestępstw w ramach postępowania karnego.

Najpóźniej do końca przyszłego roku każdy oddział ratunkowy musi mieć lądowisko dla śmigłowca

Dla tych z naszych Czytelników, którzy zdecydują się podważyć omnipotencję fiskusa i jego organów, przydatne będą podstawowe informacje dotyczące postępowania podatkowego. Oto kilka zasad, których przestrzegania należy domagać się na każdym etapie postępowania.

Po przedstawieniu w poprzednich artykułach podstawowych informacji na temat rozpoczęcia i prowadzenia samodzielnej księgowości, pora na informacje dotyczące jej zakończenia. Będą stanowiły dopełnienie naszego krótkiego kompendium.

Pracownicy mogą przystępować do związków już istniejących - pojedynczo lub tworząc organizacje zakładowe i nie obowiązuje ich wówczas ustawowy wymóg zebrania 10 osób.; Znajomość roli i uprawnień związków zawodowych przydaje się nie tylko pracownikom. Wiedza na ten temat okazuje się również bardzo potrzebna po drugiej stronie barykady, gdy nagle w prywatnym zakładzie opieki zdrowotnej pojawia się organizacja związkowa. Zatem zarówno lekarzom zatrudnionym w SP ZOZ-ach, jak i tym, którzy utworzyli zakłady niepubliczne, przedstawiam podstawowe informacje o przepisach prawa normujących działalność związkową.

Według amerykańskich szacunków, w 1999 roku przemysł farmaceutyczny, kierując swoich przedstawicieli do gabinetów lekarskich, na konferencje naukowe i inne lekarskie spotkania, wydał na promocję swoich produktów 8 miliardów dolarów. Wzajemne zależności lekarzy i producentów mogą rodzić konflikt interesów. Dla lekarza najważniejsze powinno być zawsze dobro pacjenta.