Neurologia

Obecnie Polska przeznacza na profilaktykę trochę ponad 20 euro na obywatela rocznie. To dziesięciokrotnie mniej niż średnia Unii Europejskiej, która wynosi ponad 200 euro. Bez znaczących inwestycji w programy profilaktyczne niemożliwe będzie zapewnienie kompleksowych badań przesiewowych i kontrolnych dla społeczeństwa. Skuteczna prewencja wymaga odpowiedniej organizacji i finansowania – podkreśla prof. Marek Gierlotka, prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.

Nie każde nagłe pogorszenie widzenia, czy nawet jego utrata, jest problemem wyłącznie okulistycznym. Objawy mogą wskazywać na chorobę demielinizacyjną, w tym stwardnienie rozsiane. Prof. Monika Adamczyk-Sowa i prof. Adrian Smędowski w rozmowie z „Pulsem Medycyny” wyjaśniają, jakie sygnały powinny wzbudzić czujność oraz jak wygląda współpraca okulisty i neurologa w diagnostyce takich pacjentów.

Czynnościowe zaburzenia neurologiczne odpowiadają za co szóstą neurologiczną konsultację ambulatoryjną i nawet 10 proc. hospitalizacji w oddziałach neurologii, a mimo to pacjenci z FND latami krążą między gabinetami. W odpowiedzi na te wyzwania Polskie Towarzystwo Neurologiczne powołało dedykowaną sekcję naukową. - Czynnościowe zaburzenia neurologiczne to realna choroba mózgu, która wymaga precyzyjnej diagnozy i właściwego leczenia. Dla neurologów oznacza to konieczność powrotu do zagadnienia, które przez lata pozostawało na marginesie edukacji medycznej – mówi prof. Alina Kułakowska, prezes PTN.

Tylko 10 proc. pacjentów cierpiących na migrenę przewlekłą w Polsce jest objętych leczeniem profilaktycznym, tymczasem to filar leczenia tej choroby – poinformowała dr hab. n. med. Marta Waliszewska-Prosół z Kliniki Neurologii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, wiceprezeska Polskiego Towarzystwa Bólów Głowy, przewodnicząca elekt Sekcji Bólu Głowy Polskiego Towarzystwa Neurologicznego.

Komisja Europejska (KE) zatwierdziła lek onasemnogen abeparwowek do leczenia dzieci w wieku od dwóch lat, nastolatków i dorosłych cierpiących na rdzeniowy zanik mięśni typu 5q (SMA) z bialleliczną mutacją w genie warunkującym przeżycie neuronów ruchowych 1 (SMN1).

Leczenie antyamyloidowe zmienia sposób myślenia o chorobie Alzheimera – od późnego rozpoznawania otępienia w kierunku wczesnej diagnostyki i kwalifikacji pacjentów na wczesnym etapie choroby. Wyniki badań nad lekanemabem i donanemabem tworzą fundament pod decyzje terapeutyczne lekarzy. - Dane te są ważne dla codziennej praktyki, ponieważ jasno definiują profil pacjenta, który odniesie największą korzyść z terapii – wskazuje prof. Jacek Staszewski.

Leczenie stwardnienia rozsianego coraz częściej opiera się na terapiach ukierunkowanych na konkretne mechanizmy immunologiczne. Jednym z kluczowych celów stały się limfocyty B, a wśród leków anty-CD20 stosowanych w SM pojawił się ublituksymab - przeciwciało monoklonalne o zmodyfikowanej strukturze, zaprojektowane z myślą o szybkim i skutecznym działaniu.

Neurologia została uznana za jeden z oficjalnych priorytetów polityki zdrowotnej państwa, ale – jak podkreślali eksperci podczas sesji prezydenckiej VIII Konferencji Naukowo-Szkoleniowej Polskiego Towarzystwa Neurologicznego w Białymstoku – samo wpisanie zdrowia mózgu na listę najważniejszych obszarów nie wystarczy. Środowisko lekarzy i ekspertów jasno wskazuje, że potrzebne są konkretne decyzje organizacyjne, finansowe oraz legislacyjne. - Jeśli rząd i minister zdrowia powiedzieli, że zdrowie mózgu ma być priorytetem, oczekujemy, że ta deklaracja przełoży się na konkrety – mówiła dr n. ekon. Małgorzata Gałązka-Sobotka, prowadząca debatę.

Po otrzymaniu pojedynczej dużej dawki psylocybiny kobieta z ciężką postacią choroby Alzheimera, która od lat mówiła tylko monosylabami, zaczęła inicjować rozmowę, pojawiły się też inne oznaki poprawy stanu zdrowia. O takim przypadku medycznym informuje pismo „Frontiers in Neuroscience”.

W programie lekowym B.29 skuteczność leczenia stwardnienia rozsianego analizuje się przede wszystkim przez pryzmat aktywności rzutowej, zmian w badaniu rezonansu magnetycznego oraz progresji niesprawności. Prof. Monika Adamczyk-Sowa zwraca jednak uwagę, że u części pacjentów rzeczywisty przebieg choroby nie znajduje pełnego odzwierciedlenia w tych klasycznych parametrach.

Blisko połowa osób z miastenią, które zakwalifikowano do zabiegu tymektomii i przeszły tę operację, doświadcza remisji całkowitej – nie prezentują objawów miastenii i nie muszą przyjmować leków. W tym roku mija 90 lat od wdrożenia tych zabiegów do praktyki klinicznej w takim wskazaniu.

Wprowadzenie leczenia przyczynowego i powszechnego skriningu noworodków zmieniło naturalny przebieg rdzeniowego zaniku mięśni (SMA) w Polsce. Obecne opcje terapeutyczne pozwalają uzyskać u dzieci przedobjawowych rozwój zbliżony do prawidłowego, a u chorych objawowych – realną poprawę stanu funkcjonalnego. - U dzieci leczonych od urodzenia nie obserwujemy już klasycznego, dramatycznego obrazu klinicznego, który jeszcze kilka lat temu był typowy dla SMA typu 1 – podkreśla prof. Katarzyna Kotulska-Jóźwiak.

Projekt rozwijany przez naukowców z Uniwersytetu Jagiellońskiego i firmę iQure Pharma otrzymał wsparcie od The Michael J. Fox Foundation for Parkinson’s Research - jednej z najważniejszych fundacji zajmujących się chorobą Parkinsona. Badacze zamierzają stworzyć terapię, która może spowolnić postęp tego schorzenia.

Choroby mózgu należą do największych wyzwań zdrowotnych, społecznych i gospodarczych w Europie. Starzenie się społeczeństw, rosnąca liczba pacjentów z chorobami neurodegeneracyjnymi oraz nierówności w dostępie do diagnostyki i leczenia sprawiają, że Unia Europejska potrzebuje osobnej strategii w tym obszarze - przekonywał podczas konferencji „Neurologia w Polsce w kontekście europejskiego planu zdrowia mózgu” dr Adam Jarubas.

Zdrowie mózgu staje się wartością uniwersalną i palącą potrzebą. Nie da się skutecznie leczyć człowieka, rozdzielając choroby somatyczne od sfery umysłu w tym funkcji poznawczych, emocji oraz rytmu dobowego i codziennej sprawności pacjenta. - Potrzebujemy narodowej strategii w tym obszarze - mówi prof. Konrad Rejdak.

Osiem lat poszukiwań i krążenia między placówkami – tak wyglądała odyseja diagnostyczna Adama Dobruckiego. – Dopiero w ośrodku w Zabrzu znalazłem odpowiednią opiekę i zostałem zaopiekowany od A do Z – mówi przedstawiciel Stowarzyszenia Miastenia Gravis „Face to Face”.

Osoby z chorobami neuroimmunologicznymi zmagają się z wieloma zaburzeniami w sferze seksualnej, do najczęstszych należy obniżenie lub zanik popędu seksualnego. Diagnostyka i leczenie nie są łatwe, z wielu powodów – mówi dr Michał Błachut, specjalista psychiatrii i seksuologii z Katedry i Oddziału Klinicznego Psychiatrii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, śląski konsultant wojewódzki w dziedzinie seksuologii.

Polskie Towarzystwo Neurologiczne rozstrzygnęło III edycję konkursu dla dziennikarzy i twórców medialnych SUPERneuron. Wyróżnienie w konkursie otrzymała m.in. Anna Rogala z "Pulsu Medycyny".

Informację o planowanej likwidacji specjalizacji oraz funkcji konsultanta krajowego w dziedzinie neuropatologii środowisko neurologów przyjmuje z ogromnym niepokojem - mówi prof. Alina Kułakowska. Jak zaznacza, neuropatolog jest ważnym członkiem zespołu diagnostyczno-terapeutycznego, a jego rola ma kluczowe znaczenie zarówno w neurologii, jak i neurochirurgii.

Narząd wzroku jest podatny na zmiany w przebiegu chorób neuroimmunologicznych, co z jednej strony stanowi wyzwanie dla pacjentów, a z drugiej stwarza szansę na wczesną diagnostykę, co wyjaśnia prof. Adrian Smędowski.

Postawienie właściwego rozpoznania u ciężarnej zgłaszającej objawy neurologiczne bywa dużym wyzwaniem klinicznym. Jak podkreśla prof. Izabela Domitrz, o ile znane pacjentce od lat napady nie muszą niepokoić, o tyle pojawienie się zupełnie nowych symptomów obliguje do zachowania czujności.

Neurolodzy, decydenci i przedstawiciele środowisk pacjenckich wzięli udział w środowej debacie w ramach konferencji „Neurostrada. Tydzień świadomości SM, miastenii i NMOSD”, która odbywa się w Zabrzu pod patronatem redakcji „Pulsu Medycyny”. Eksperci zwracali uwagę na ogromny postęp w możliwościach diagnostycznych i terapeutycznych w zakresie chorób neuroimmunologicznych i wskazywali obszary wymagające zmian.

Ataksja Friedreicha to choroba rzadka, postępująca i wieloukładowa, której rozpoznanie – szczególnie u pacjentów dorosłych – wciąż stanowi istotne wyzwanie kliniczne. Niespecyficzny obraz oraz postać izolowana wymagają szerokiej diagnostyki różnicowej. O tym, kiedy należy podejrzewać to schorzenie, dlaczego ważna jest skoordynowana opieka wielospecjalistyczna oraz w jaki sposób nowoczesne leczenie modyfikujące przebieg choroby może zmienić codzienną praktykę, mówi dr Mariusz Kwarciany, neurolog.

Udar mózgu u kobiety ciężarnej lub w połogu wymaga szczególnej czujności, bo dotyczy jednocześnie matki i dziecka, a jego profil kliniczny różni się od tego obserwowanego w populacji ogólnej. Prof. Adam Kobayashi podkreśla, że w tej grupie pacjentek większe znaczenie mają udary krwotoczne, zakrzepica żylna mózgu oraz powikłania związane z nadciśnieniem i okresem okołoporodowym. Szczególnej uwagi wymagają zwłaszcza nietypowe bóle głowy, decyzje dotyczące pilnej diagnostyki obrazowej oraz stosowanie kwasu acetylosalicylowego.

27 maja 2026 r. odbędzie się druga edycja konferencji w ramach projektu "Neurostrada. Tydzień Świadomości SM, miastenii i NMOSD". Celem wydarzenia jest zwiększenie świadomości chorób neuroimmunologicznych wśród pacjentów i ich rodzin, ale też medyków i decydentów systemu ochrony zdrowia.

Żona i dzieci chorującego na otępienie czołowo-skroniowe aktora Bruce’a Willisa deklarują, że po jego śmierci przekażą jego mózg do badań. – Nauka bardzo potrzebuje takich darów. Dają możliwość weryfikacji diagnozy oraz prowadzenia badań, umożliwiających lepsze zrozumienie mechanizmów choroby i poszukiwanie przyczynowego leczenia – komentuje w rozmowie z „Pulsem Medycyny” dr n. med. Katarzyna Śmiłowska, specjalistka neurologii w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym nr 5 im. Św. Barbary w Sosnowcu.

W populacji dziecięcej tiki przejściowe występują bardzo często, nawet u około 10–20 proc. dzieci, natomiast tiki przewlekłe u około 1–3 proc. Kiedy pediatra powinien kierować dziecko do innego specjalisty, jakie zalecenia przekazać jego rodzicom – o tym w rozmowie z „Pulsem Medycyny” mówi prof. Justyna Paprocka, konsultant krajowa w dziedzinie neurologii dziecięcej i kierownik Katedry i Kliniki Neurologii Dziecięcej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, działających w Górnośląskim Centrum Zdrowia Dziecka.

Jak wykazało globalne badanie, zawierająca trzy leki na nadciśnienie tabletka GMRx2 zmniejsza ryzyko ponownego udaru o prawie 40 proc. – informuje „New England Journal of Medicine”.

Starzejące się społeczeństwo i wzrost liczby pacjentów z chorobami neurodegeneracyjnymi to rzeczywistość, z którą mierzy się współczesna neurologia. Choć dysponujemy coraz precyzyjniejszą diagnostyką i przełomowymi terapiami, polski system ochrony zdrowia stoi przed ogromnym wyzwaniem kadrowym i organizacyjnym. Prof. Alina Kułakowska, prezes Polskiego Towarzystwa Neurologicznego, wskazuje, że kluczem do sukcesu jest nie tylko wczesne rozpoznawanie chorób, ale przede wszystkim budowa spójnej ścieżki pacjenta, która połączy neurologów, lekarzy rodzinnych i opiekę społeczną.

Padaczka u dzieci w Polsce jest dziś lepiej rozpoznawana i diagnozowana niż u dorosłych. U około 70 procent pacjentów pediatrycznych udaje się uzyskać dobrą kontrolę napadów. Coraz większe nadzieje wiąże się także z terapiami genowymi, które w przyszłości mogą umożliwić leczenie przyczynowe wybranych postaci choroby - mówi w rozmowie z „Pulsem Medycyny” prof. Justyna Paprocka, konsultant krajowa w dziedzinie neurologii dziecięcej i kierownik Katedry i Kliniki Neurologii Dziecięcej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach.