Współczesna diagnostyka otępień ewoluowała z opisu objawów w stronę fundamentu celowanej strategii terapeutycznej. Dzięki modyfikacji kryteriów rozpoznania i biomarkerom wczesne rozpoznanie staje się warunkiem skutecznego leczenia. Prof. Agnieszka Gorzkowska przedstawia model etapowej ścieżki pacjenta – od czujności w POZ, przez precyzyjne różnicowanie w AOS, po rolę ośrodków referencyjnych.
Firmy farmaceutyczne nie złożyły dotąd w Polsce wniosków o objęcie refundacją innowacyjnych terapii stosowanych u osób z chorobą Alzheimera, zarejestrowanych przez Europejską Agencję Leków - poinformowała we wtorek podczas posiedzenia sejmowej podkomisji Martyna Kosmal, zastępca dyrektora Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji Ministerstwa Zdrowia.
Polska neurochirurgia wyznacza dziś nowe standardy w leczeniu chorób mózgu. Prof. Mirosław Ząbek wyjaśnia, jak dzięki terapii genowej oraz innowacyjnym technologiom – takim jak nóż gamma czy skoncentrowane ultradźwięki – można skutecznie pomagać pacjentom bez konieczności otwierania czaszki. Zamiast tradycyjnego skalpela lekarze coraz częściej sięgają po metody małoinwazyjne, które pozwalają osobom z chorobą Alzheimera i Parkinsona dłużej zachować sprawność oraz samodzielność w codziennym życiu.
Pierwsza na świecie terapia genowa w otępieniu czołowo-skroniowym, pacjenci z USA szukający ratunku w Polsce i wizyty profesorów z czołowych europejskich klinik – to codzienność warszawskiego ośrodka neurochirurgii. U podstaw tych sukcesów leży przekonanie, że ten zawód trzeba nosić w sobie przez całą dobę, o czym przekonuje twórca tych osiągnięć, dr hab. Mirosław Ząbek, prof. CMKP, laureat 2. miejsca Listy Stu 2025.
Leczenie padaczki lekoopornej opiera się na terapii skojarzonej i możliwości modyfikowania leczenia wraz z przebiegiem choroby. Tymczasem obecne zapisy programu lekowego ograniczają zarówno zmianę leków, jak i ich łączenie. Jak podkreśla prof. Katarzyna Kotulska-Jóźwiak, większa elastyczność terapeutyczna mogłaby poprawić funkcjonowanie wielu pacjentów i ich rodzin.
W grudniu 2025 r. organizacje pacjentów związane ze środowiskiem miastenicznym opublikowały wspólne stanowisko, w którym podkreślają m.in. potrzebę urealnienia kryteriów leczenia osób z miastenią. Kluczowy postulat dotyczy programu lekowego B.157. Formalnie działa on od 2024 r. i obejmuje dwie nowoczesne terapie, ale - jak podkreślają pacjenci - w praktyce dostęp do nich pozostaje ograniczony.
Udar mózgu pozostaje jednym z największych wyzwań zdrowia publicznego w Polsce. Jak podkreśla prof. Bartosz Karaszewski, rocznie dotyczy on ok. 80 tys. pacjentów i często wiąże się z trwałymi następstwami, co przekłada się na rosnące potrzeby w zakresie kontynuacji leczenia, rehabilitacji i wsparcia opiekuńczego, a w efekcie - zwiększa obciążenie systemu. W ocenie eksperta konieczne jest wdrożenie zintegrowanej ścieżki opieki w udarze – od prewencji pierwotnej, przez organizację postępowania w ostrej fazie, po ustalanie etiologii udaru, prewencję wtórną i opiekę długoterminową.
Innowacyjna metoda stereo EEG z wykorzystaniem elektrod z mikrokontaktami pozwala z niespotykaną dotąd precyzją lokalizować ogniska padaczkowe w mózgu – powiedział dr hab. Michał Kucewicz z Politechniki Gdańskiej. Technologia ta może znacząco zwiększyć skuteczność leczenia pacjentów z lekooporną epilepsją.
Naukowcy zaobserwowali u kobiet z menopauzą znaczące zmniejszenie objętości istoty szarej w obszarach mózgu, które są zazwyczaj dotknięte chorobą Alzheimera. Może to pomóc wyjaśnić, dlaczego kobiety cierpią na demencję znacznie częściej niż mężczyzn - informuje pismo „Psychological Medicine”.
Mimo że udar mózgu wciąż pozostaje jedną z głównych przyczyn zgonów i inwalidztwa w Polsce, istnieją skuteczne narzędzia pozwalające na poprawę rokowań pacjentów. Program KOS-Udar to przykład koordynowanej opieki obejmującej diagnostykę, terapię, rehabilitację i wsparcie długoterminowe. O jego znaczeniu rozmawiamy z prof. Piotrem Jankowskim.
Populacja osób chorujących na chorobę Parkinsona w Polsce liczy około 100 tys. osób. Choć neurodegeneracyjne schorzenia ośrodkowego układu nerwowego zwykle kojarzone są z podeszłym wiekiem, choroba Parkinsona dotyka także ludzi młodych. Według różnych szacunków stanowią oni od 7 do 10 procent wszystkich osób z chorobą Parkinsona.
Dzięki przywróceniu równowagi koenzymu NAD+ możliwe jest nie tylko spowolnienie czy zatrzymanie postępu choroby Alzheimera, ale także osiągnięcie pełnej regeneracji neurologicznej; na razie - w przypadku modeli zwierzęcych. O nowych ustaleniach badaczy informuje pismo „Cell Reports Medicine”.
Liczba świadczeń udzielanych chorym ze stwardnieniem rozsianym i koszty tych procedur rosną – wynika raportu, obejmującego dekadę 2013 – 2023, opublikowanego właśnie przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Według ostatnich ujętych w nim danych, w 2023 r. udzielono 1 mln 21 tys. świadczeń osobom z rozpoznaniem SM, co przekłada się na 22 świadczenia na pacjenta. To o 13,5 proc. więcej niż w 2022 r. Z kolei wartość refundacji świadczeń udzielonych z powodu stwardnienia rozsianego w 2023 r. wynosiła 294 mln zł i była o 73 mln zł (33 proc.) wyższa niż w 2022 r.
Zmiany w programie lekowym leczenia chorych na stwardnienie rozsiane istotnie poszerzają możliwości terapeutyczne lekarzy. Jednym z leków, który zyskuje nowe miejsce w schematach terapii, jest kladrybina w tabletkach - dziś można rozważać jej zastosowanie u znacznie szerszej grupy pacjentów.
Naukowcy z trzech gdańskich ośrodków pracują nad rozwiązaniem, które może radykalnie zwiększyć szanse na wykrycie tętniaka mózgu, zanim dojdzie do jego pęknięcia i krwotoku. Kluczową rolę odgrywa tu sztuczna inteligencja analizująca dane kliniczne. Pierwsze modele osiągnęły bardzo obiecujące wyniki.
Pierwszy w Polsce zabieg jednoczasowej ablacji migotania przedsionków z wykorzystaniem energii RF oraz zamknięcia uszka lewego przedsionka u pacjentki po przebytym udarze mózgu przeprowadzili lekarze w Górnośląskim Centrum Medycznym im. Prof. Leszka Gieca Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach – poinformowała w środę ta placówka. Procedura ma zmniejszyć ryzyko kolejnego udaru.
Stoimy przed ogromnym wyzwaniem finansowania programów lekowych. W neurologii mamy ich ok. 20, a kontrakty na 2025 r. są globalnie niższe o ok. 16 proc. niż w 2024 roku. W praktyce oznacza to narastające nadwykonania, bo leczymy choroby przewlekłe - alarmuje prof. Alina Kułakowska, prezes PTN, podsumowując rok 2025 w neurologii.
W Polsce brakuje systemu rehabilitacji dla osób z chorobą Parkinsona, dostosowanego do ich potrzeb. W efekcie nawet stosowanie nowoczesnych metod leczenia nie daje optymalnego efektu – wskazuje dr n. med. Katarzyna Śmiłowska, specjalistka neurologii w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym nr 5 im. Św. Barbary w Sosnowcu.
Brak standardu tranzycji, ograniczenia programu lekowego dla rzadkich encefalopatii padaczkowych, niedostateczne wsparcie psychospołeczne i wciąż żywe stereotypy – to tylko część problemów, z jakimi mierzą się osoby z padaczką i ich bliscy w Polsce. W debacie „Pulsu Medycyny” ekspertki szukały odpowiedzi na pytanie, co trzeba zmienić, by ścieżka diagnostyczno-terapeutyczna była naprawdę bezpieczna i skuteczna.
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu chorzy z tętniakami mózgu trafiali na leczenie najczęściej wówczas, gdy dochodziło do ich pęknięcia i wylewu krwi do mózgu. Nowoczesne metody obrazowania pozwalają – czasem przypadkowo – zdiagnozować tętniaki nieme, czyli niedające żadnych objawów. Jaką strategię obierają w takich sytuacjach neurochirurdzy, mówi w rozmowie z „Pulsem Medycyny” prof. Piotr Ładziński, kierujący Klinicznym Oddziałem Neurochirurgicznym Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego nr 5 im. św. Barbary w Sosnowcu i prezes Polskiego Towarzystwa Neurochirurgów w latach 2021-2025.
Jak wykazali naukowcy z University of Southern California (USA), nawet przy dobrze kontrolowanym ciśnieniu krwi osoby starsze, których ciśnienie waha się znacznie między uderzeniami serca, mogą być bardziej narażone na uszkodzenie komórek nerwowych i kurczenie się mózgu - informuje „Journal of Alzheimer’s Disease”.
W ostatnich latach lekarze obserwują niepokojący trend wzrostu liczby przypadków udaru mózgu wśród młodych, aktywnych zawodowo dorosłych, prowadzących na pozór zdrowy tryb życia. W ocenie neurolożki prof. Anetty Lasek-Bal, granica wieku wystąpienia pierwszego w życiu udaru mózgu systematycznie się obniża, a przyczyn należy upatrywać w stylu życia i niedostatecznej profilaktyce. Światowy Dzień Udaru Mózgu, obchodzony 29 października, to okazja, by przypomnieć, że wczesna profilaktyka oraz szybka reakcja w momencie zdarzenia mogą uratować życie.
Polska zrobiła ogromny postęp w leczeniu udarów mózgu, ale wciąż mamy wiele do zrobienia w zakresie profilaktyki udarów – zarówno pierwotnej, jak i wtórnej – oraz opieki poudarowej. Choć zbliżamy się do średnich europejskich wyników leczenia ostrej fazy udaru, nadal mamy zbyt wysoką śmiertelność w udarach i nierówny dostęp do rehabilitacji. To wyzwania, które wymagają pilnych działań systemowych – wskazuje prof. Alina Kułakowska, prezes Polskiego Towarzystwa Neurologicznego.
Lekarze ze szpitala w Zielonej Górze uratowali 9-latka, który miał niedokrwienny udar mózgu, podając mu off-label leczenie trombolityczne. - Czynniki ryzyka udarów mózgu występujące u dzieci są inne niż u dorosłych, to najczęściej np. wady serca czy zaburzenia krzepnięcia – wyjaśniła prof. Ilona Kopyta. Obrazowe badania mózgu powinno się u małego pacjenta z ostrymi objawami wykonać do godziny od przybycia do szpitala - dodała.
„Czas jest kluczowy – im szybciej rozpoczniemy leczenie, tym większa szansa na uratowanie tzw. strefy półcienia (obszaru względnego, odwracalnego niedokrwienia) i ograniczenie skutków udaru. Każde opóźnienie przekłada się na utratę kolejnych milionów neuronów” – mówi prof. Jarosław Sławek, neurolog.
Jedna osoba na 100 choruje na padaczkę, a więc to choroba częsta, ale 70 proc. chorych może być skutecznie leczonych farmakologicznie - nie doświadczać napadów i prowadzić normalne życie społeczne, rodzinne i zawodowe – mówi dr hab. Magdalena Bosak z Katedry Neurologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego.
W czerwcu br. w Lublinie rozpoczął działalność pierwszy w regionie i jeden z nielicznych w kraju ośrodek kompleksowej diagnostyki i leczenia padaczki lekoopornej. To inicjatywa, która – jak podkreśla prof. Konrad Rejdak – ma szansę wypełnić lukę w polskim systemie opieki neurologicznej i zbliżyć standardy leczenia do poziomu europejskiego i światowego.
Choroby neurologiczne stają się jednym z największych wyzwań zdrowia publicznego – odpowiadają za większość przypadków trwałej niepełnosprawności, a ich liczba będzie rosła wraz ze starzeniem się populacji. – Potrzebujemy spójnego modelu opieki, lepszych wycen, nowych kadr i skuteczniejszej profilaktyki – podkreśla konsultant krajowy w dziedzinie neurologii prof. Bartosz Karaszewski w rozmowie z „Pulsem Medycyny”.
Łódzkie Towarzystwo Alzheimerowskie, które od 27 lat prowadzi w Łodzi Środowiskowy Dom Samopomocy (ŚDS) dla Osób z Chorobą Alzheimera, planuje otwarcie drugiej placówki. Kierowniczka ŚDS Maja Maciaszczyk wskazuje, że nadal brakuje rozwiązań systemowych, np. polskiego planu leczenia tej choroby.