Prezes INFARMY: słabnąca ochrona patentowa w Polsce zagraża innowacyjności i inwestycjom w branży farmaceutycznej

Jak przyznaje Janicki, producenci innowacyjnych leków z niepokojem obserwują, kolejne przypadki wprowadzania na rynek odpowiedników generycznych leków, których patent jest w mocy. Tym bardziej że ze względu na przewlekłość procesów sądowych o zabezpieczenie wobec firm generycznych niejako są pozbawieni narzędzi do walki z tym zjawiskiem.

- Jeżeli celem takiego procesu ma być doprowadzenie do tego, że firma generyczna naruszająca ochronę patentową zostanie zobowiązana do wstrzymania dystrybucji, to ma to sens tylko wtedy, gdy zabezpieczenie jest natychmiastowe. Kilka lat temu jego uzyskanie trwało kilka tygodni, dzisiaj trwa miesiące, co niekorzystnie odbiega od standardów w innych krajach UE - tłumaczy i dodaje, że tylko w ostatnim roku było kilka przypadków takich wejść generyków.

Jak podkreślił, producenci leków innowacyjnych oczekują skutecznych reguł ochrony własności intelektualnej, bez tego zważywszy na koszty wynalezienia nowego leku i samo skomplikowanie procesu jego wprowadzenia na rynek, może dojść do spadku ich aktywności na tym polu.

Zapotrzebowanie na leki w Polsce rośnie

Janicki zwraca uwagę, że Polska należy do dziesiątki krajów najszybciej starzejących się na świecie i już dziś 21 proc. społeczeństwa stanowią osoby 65+, które potrzebują szczególnej opieki ze strony systemu. - Mamy już ponad milion pacjentów onkologicznych, a przewidywany wzrost zachorowań to aż 5 proc.. W ciągu życia na jedną z chorób mózgu zachoruje co trzeci Polak, a do 2030 roku liczba osób z cukrzycą może sięgnąć 4,2 miliona – część globalnie szacowanych 643 milionów. W tym kontekście Polska pilnie potrzebuje jasnej i długoterminowej strategii dla kluczowego sektora, jakim jest innowacyjna branża farmaceutyczna. To właśnie ona niesie potencjał zarówno do rozwiązywania najważniejszych wyzwań zdrowotnych, jak i budowy gospodarki opartej o innowacje - zaznacza i dodaje, że obok branży technologicznej, farmaceutyczna jest siłą napędową postępu – nakłady na badania i rozwój sięgają tu nawet 25 proc. przychodów, co przewyższa wskaźniki w branży technologicznej.

Jak zauważa, odpowiednia strategia powinna z jednej strony wspierać młode polskie firmy biotechnologiczne, a z drugiej – zapewniać rozwój inwestycji zagranicznych i transfer technologii oraz know-how globalnych firm. Jej filarami powinny być :

• Stałe poprawianie zdrowia społeczeństwa poprzez rozszerzanie dostępu do innowacyjnych terapii.

Polska osiągnęła w tym zakresie znaczący sukces – zdobyte 61 punktów w indeksie Access GAP 2025 plasuje nas na drugim miejscu wśród krajów Grupy Wyszehradzkiej, tuż za Czechami, przed Węgrami i Słowacją. Co istotne, Polska jako jedyny kraj V4 nieprzerwanie zmniejsza lukę w dostępie do nowoczesnych terapii, podczas gdy pozostałe państwa regionu odnotowały spadki. Ten pozytywny trend musi być kontynuowany i wzmacniany.

• Stabilne i przewidywalne otoczenie prawne zgodne z prawem Unii Europejskiej.

Globalne zmiany geopolityczne przynoszą głębokie przesunięcia strumienia inwestycji, czego przykładem są wielomiliardowe inwestycje realizowane w Stanach Zjednoczonych. Polska może budować swoją atrakcyjność na stabilności i poszanowaniu rządów prawa. Projektowane zmiany w Szerokiej Nowelizacji Ustawy Refundacyjnej zmierzają w dobrym kierunku i dają podstawy do optymizmu. Z niepokojem przyglądamy się jednak brakom skutecznych mechanizmów prawnych chroniących własność intelektualną w Polsce – to sytuacja niespotykana wśród pozostałych państw Unii Europejskiej i poważnie godząca w reputację Polski jako miejsca sprzyjającego inwestycjom.

• Otoczenie zapewniające możliwość bezpiecznego i efektywnego prowadzenia badań klinicznych.

Dane z 2024 roku potwierdzają ogromny potencjał Polski – w komercyjnych badaniach klinicznych uczestniczyło ponad 26,8 tysiąca pacjentów, uzyskując dostęp do najnowocześniejszych terapii. W ciągu ostatnich czterech lat Polska awansowała z 11. na 9. miejsce w światowym rankingu największych rynków komercyjnych badań klinicznych. To osiągnięcie, które jednak bez zdecydowanych działań wzmacniających atrakcyjność Polski dla sponsorów tego typu badań, w najbliższej dekadzie możemy się zmienić.