Medycyna rodzinna

Co czwarta teoretycznie zdrowa osoba może spełniać kryteria zespołu metabolicznego, nie odczuwając przy tym żadnych dolegliwości – wskazuje dr hab. n. med. Mateusz Babicki, laureat 7. miejsca w konkursie „Supertalenty w Medycynie 2026”. Ekspert podpowiada, jak skuteczniej wykrywać choroby przewlekłe w POZ i na jakie nieoczywiste „maski” różnych schorzeń lekarze rodzinni powinni zwracać szczególną uwagę.

Rozpoznanie nadciśnienia tętniczego zaczyna się od właściwie wykonanego pomiaru ciśnienia. To, czy pacjent zostanie prawidłowo zdiagnozowany i osiągnie cele terapeutyczne, zależy nie tylko od leków, ale także od sposobu wykonywania pomiarów, zarówno w gabinecie, jak i w domu. O najczęstszych błędach i praktycznych zasadach mówi dr hab. Marzena Chrostowska.

Zaburzenia lękowe u dzieci nie zawsze wymagają od razu farmakoterapii, co więcej – nie należy zaczynać leczenia od preskrypcji leków. Kiedy są one konieczne i dlaczego decyzję o indywidualnym nauczaniu należy zawsze gruntownie przemyśleć, bo może przynieść więcej szkody niż pożytku, mówił podczas majowego 24. Kongresu Medycyny Rodzinnej w Krakowie specjalista psychiatrii ogólnej oraz dzieci i młodzieży dr hab. Maciej Pilecki z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Nawet 11 mln osób w Polsce ma nadciśnienie tętnicze. Do gabinetów lekarzy rodzinnych tacy pacjenci trafiają każdego dnia, coraz częściej także w młodym wieku. O znaczeniu rutynowego pomiaru ciśnienia, roli programu „Moje Zdrowie”, profilaktyce szczepiennej oraz prowadzeniu pacjentów wielochorobowych mówi „Pulsowi Medycyny” prof. Agnieszka Mastalerz-Migas.

Kiedy, jakie produkty podać i w jaki sposób, co z potencjalnymi alergenami, skąd wiedzieć, że dziecko jest gotowe – z tymi pytaniami zwracają się często do pediatrów rodzice kilkumiesięcznych niemowląt, przygotowujący się do podania po raz pierwszy czegoś innego, niż mleko.

Współczesna hipertensjologia stawia na wczesne stosowanie terapii złożonych zamiast monoterapii. Choć dla wielu pacjentów wizja przyjmowania kilku substancji czynnych budzi lęk, dr Aleksander Biesiada przekonuje, że to najbezpieczniejsza droga do celu: - To jak w samochodzie – lepiej mieć napęd na cztery koła niż tylko na jedną oś. Ekspert wskazuje wyzwania lekarza rodzinnego – od diagnostyki po geriatrię i technologie – zapowiadając zbliżający się kongres ESH w Gdańsku.

Opiekę koordynowaną świadczy obecnie ponad 50 proc. placówek podstawowej opieki zdrowotnej w Polsce, w 70 proc. z nich dostępne są co najmniej trzy ścieżki terapeutyczne. Rozważane jest świadczenie takiej kompleksowej opieki nad pacjentami w nowych zakresach usług – dla chorych z otyłością, z dolegliwościami bólowymi układu ruchu, trwają też prace nad modelem opieki onkologicznej dla osób po zakończeniu takiego leczenia – poinformowano podczas środowego posiedzenia Komisji Zdrowia Sejmu RP, poświęconego opiece koordynowanej.

Kształcenie podyplomowe w medycynie rodzinnej ma swoją specyfikę: opiera się na ponad tysiącu przychodni POZ posiadających akredytację CMKP. Są to placówki zarówno bardzo małe, jak i bardzo duże. Ta różnorodność musi rodzić problemy, ponieważ niezwykle trudno o standaryzację procesu szkolenia i pełen nadzór nad jego przebiegiem - mówi prof. Agnieszka Mastalerz-Migas, konsultantka krajowa w dziedzinie medycyny rodzinnej.

Obserwujemy stabilizację liczby umów na świadczenie opieki koordynowanej i spowolnienie progresji tej formy opieki - korzystnej dla pacjentów i placówek podstawowej opieki zdrowotnej. Kluczowym wydarzeniem, jeśli chodzi o podstawową opiekę zdrowotną w mijającym roku było wprowadzenie programu profilaktycznego "Moje Zdrowie" - 2025 rok w medycynie rodzinnej podsumowuje dla "Pulsu Medycyny" prof. Agnieszka Mastalerz-Migas, konsultant krajowa w tej dziedzinie oraz prezes Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej.

Biurokracja, "zaświadczeniologia", konieczność określania poziomu refundacji leków, łatania braków kadrowych i stwierdzania zgonów - młodzi lekarze rodzinni zmagają się na co dzień z wyzwaniami, które utrudniają ich pracę i wpływają na jakość opieki nad pacjentem. - Po pandemii COVID-19 zjawisko wypalenia zawodowego nasiliło się – mówi "Pulsowi Medycyny" lek. Łukasz Reczek, prezes Grupy Młodych Lekarzy Rodzinnych KLRwP.

Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wdrożenie ogólnopolskiego programu profilaktyki, wczesnej diagnostyki i leczenia boreliozy - zapytała w interpelacji posłanka, wskazując, że obecnie lekarze podstawowej opieki zdrowotnej nie mają możliwości wystawienia skierowania na refundowane badania wykrywające boreliozę. Co na to resort zdrowia?

Jednym z problemów lekarzy rodzinnych jest wyszukiwanie wiarygodnych informacji medycznych w internecie. Często wyniki wyszukiwania w wyszukiwarce są wątpliwe i sprzeczne z wiedzą medyczną. Jest narzędzie, które rozwiązuje ten problem, oferując łatwy dostęp do informacji opartych na dowodach naukowych (EBM), stworzonych przez i dla lekarzy rodzinnych.

brak odpowiedniej waloryzacji stawki kapitacyjnej w aneksach NFZ powoduje przeniesienie na lekarzy ryzyka wzrostu kosztów działalności.

Za ewentualne błędy i nieprawidłowości we wskazaniu refundacji leku konsekwencje finansowe ponosi indywidualnie lekarz . Taka sytuacja jest „zmorą” preskrypcji leków - wskazuje Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce i proponuje własne zmiany w zakresie określania refundacji leków.

Trudno jest wkomponować wszystkie zadania lekarzy rodzinnych w normalny czas pracy, dlatego szukamy sposobów na to, żeby ten czas jakoś zaoszczędzić, np. przez łatwy dostęp do wiedzy medycznej - mówi dr n. med. Paweł Lewek, prezes łódzkiego oddziału Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce.

W krótkiej, kilkunastominutowej wizycie u lekarza rodzinnego musi się zamknąć wiele czynności. Lekarz rozwiązuje problem kliniczny, ale musi też umieć komunikować się z pacjentem - podkreśla prof. dr hab. n. med. Sławomir Chlabicz. W wykonywaniu przynajmniej części tych zadań przychodzą z pomocą nowoczesne rozwiązania.

Webinar "Czerwone flagi w POZ: niedokrwistość – przypadki kliniczne, pytania, rozwiązania" to praktyczne spotkanie poświęcone realnym przypadkom pacjentów z niedokrwistością. Ekspertki: prof. dr hab. n. med. Iwona Hus i dr hab. n. med. Agnieszka Mastalerz-Migas, prof. UMW przeanalizują trudne, często nieoczywiste scenariusze kliniczne, wskazując na najnowsze rekomendacje diagnostyczne i terapeutyczne oraz „czerwone flagi”, które nie powinny zostać przeoczone.

Ministerstwo Zdrowia zapewnia, że z uwagi na ryzyko obciążenia małych placówek i pojedynczych praktyk zawodowych nie ma planów obowiązkowego wydłużenia przedziału czasowego dostępności do POZ - informuje PPOZ.

Ponaddwuletnia praca środowiska lekarzy rodzinnych zaowocowała wdrożeniem pierwszego na polskim rynku rozwiązania technicznego, które wspiera lekarzy rodzinnych w codziennych decyzjach klinicznych - podsumował prof. Adam Windak podczas 23. Kongresu Medycyny Rodzinnej w Łodzi.

W kolejnym odcinku wideopodcastu „Rozmowy Pulsu Medycyny” eksperci dyskutowali o największych wyzwaniach w diagnostyce i leczeniu zaburzeń lipidowych w praktyce lekarzy rodzinnych.

Rozmowy na temat edukacji są jednymi z najtrudniejszych. Znacznie łatwiej zlecić pacjentowi farmakoterapię, wypisać receptę, niż próbować wpływać na modyfikację stylu życia tej osoby - podkreśla dr n. med. Aleksander Biesiada, specjalista medycyny rodzinnej, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej. Fot. Adobe Stock

POZ stał się w pewnym momencie miejscem, gdzie wystawia się skierowanie do AOS, gdy tylko pojawi się w opiece nad pacjentem jakieś większe wyzwanie. Jeszcze kilka lat temu lekarze mniej chętnie wybierali specjalizację z medycyny rodzinnej, czuli się ograniczani w swoich kompetencjach, nie wykorzystywali tego, czego nauczyli się na studiach. (...) Odpowiedzią na to była opieka koordynowana - mówił podczas konferencji Maciej Karaszewski z Departamentu Lecznictwa w MZ.

Ministerstwo Zdrowia umożliwi kontynuowanie bezpłatnych szczepień przeciw HPV nastolatkom, którzy rozpoczęli je przed ukończeniem 14. roku życia. Zmiana ma na celu zwiększenie liczby zaszczepionych osób i poprawę skuteczności programu w zapobieganiu nowotworom związanym z HPV.

Lekarze rodzinni starają się promować opiekę koordynowaną i coraz więcej pacjentów jest świadomych korzyści, jakie mogą dla nich wynikać z nowego rozwiązania. Szersze wdrożenie opieki koordynowanej jest jednak ograniczane przede wszystkim przez ilość środków w ramach budżetu powierzonego oraz braki kadrowe w POZ – mówi lek. Dominik Lewandowski, specjalista medycyny rodzinnej.

Medibas to naukowo-edukacyjna platforma, która powstała z myślą o lekarzach rodzinnych – choć specjaliści innych dziedzin medycyny również mogą z niej korzystać – a którą współtworzą eksperci Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce. To baza wiedzy gromadząca artykuły oraz wytyczne dotyczące najczęstszych w praktyce POZ problemów klinicznych – mówi w rozmowie z „Pulsem Medycyny” dr Michał Sutkowski, prezes elekt Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce (KLRwP).

Występowanie zespołu metabolicznego to częsty problem w praktyce lekarzy rodzinnych. Zwiększa się ono wraz z wiekiem. Warto przypomnieć, że nadmierna masa ciała, a więc podstawowa składowa zespołu metabolicznego, występuje u 60 proc. dorosłych Polaków, natomiast otyły jest już co piąty dorosły mieszkaniec Polski – mówi w rozmowie z „Pulsem Medycyny” prof. Tomasz Tomasik, specjalista medycyny rodzinnej.

Staramy się aktywnie oceniać zmiany systemowe i organizacyjne w POZ, a także lobbować za tymi, które są korzystne dla systemu i lekarzy rodzinnych. Zdajemy sobie bowiem sprawę z wyzwań, jakie stoją przed POZ” – mówi dr Agnieszka Jankowska-Zduńczyk, prezes Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce.

Paweł Walicki, prezes grupy kapitałowej Centrum Medyczne CMP, dołączył do zarządu Pracodawców dla Zdrowia.

Jakie są pierwsze objawy skrętu jądra i jak odróżnić je od innych przyczyn bólu? Jakie badania należy wykonać w POZ, a kiedy konieczna jest natychmiastowa hospitalizacja? Jak uniknąć błędów diagnostycznych i nie przeoczyć groźnego stanu? Na te i inne pytania odpowie urolog prof. Piotr Chłosta podczas bezpłatnego webinaru z cyklu "Środowe wieczory z medycyną rodzinną".

Proces diagnostyki chorób reumatycznych przeciąga się w czasie, a źródłem tego problemu są przede wszystkim bariery systemowe — twierdzi Michał Sutkowski, specjalista medycyny rodzinnej.