Zdrowie publiczne

Wszystkie produkty zawierające nikotynę – niezależnie od formy – są szkodliwe i uzależniające. Narracja o „redukcji szkód” stanowi element strategii przemysłu tytoniowego, który wprowadza kolejne „nowoczesne” produkty, aby utrzymać zyski i dotrzeć do młodych osób podatnych na uzależnienia i działania marketingowe - pisze w swoim stanowisku konsultant krajowy w dziedzinie zdrowia publicznego prof. Łukasz Balwicki.

Niska świadomość społeczna, opóźniona diagnostyka, utrudniony dostęp do profilaktyki przedekspozycyjnej (PrEP), brak spójnych danych epidemiologicznych - to zdaniem ekspertów Fundacji Edukacji Społecznej największe bariery w skutecznej walce z HIV/AIDS w Polsce.

W Polsce brakuje instytucji odpowiedzialnej za egzekwowanie realizacji programów profilaktycznych. - Obecnie nikt nie ponosi konsekwencji za brak aktywności w tym zakresie, ani pacjenci, ani jednostki medyczne. Tymczasem w wielu krajach praktyki medyczne, które nie angażują się w działania profilaktyczne, tracą część finansowania lub nie otrzymują przedłużenia kontraktu. Nie chodzi o przymus, ale o premiowanie tych, którzy podejmują realne działania – mówi prof. Marcin Moniuszko, rektor Uniwersytety Medycznego w Białymstoku.

Do Ministerstwa Zdrowia trafił wniosek o wprowadzenie bezpłatnej antykoncepcji dla nastolatek i młodocianych. – Chodzi o to, by bariera finansowa nie ograniczała dostępu do skutecznych metod zapobiegania nieplanowanej ciąży – mówi prof. Ewa Wender-Ożegowska, konsultant krajowa w dziedzinie położnictwa i ginekologii. Jak podkreśla, nie można udawać, że temat seksu nie dotyczy uczniów, gdy każdego roku mamy przypadki rodzących dziewczynek poniżej 14. roku życia.

Nikotynizm jest chorobą przewlekłą, którą – odpowiednio leczoną – można skutecznie pokonać. W Polsce brakuje zarówno narzędzi terapeutycznych, jak i systemowego wsparcia. Konsekwencje widoczne są w statystykach: rośnie liczba palaczy, rośnie też popularność e-papierosów, szczególnie wśród młodzieży. Światowy Dzień Rzucania Palenia to okazja, aby uświadomić sobie skalę problemu i podkreślić, że zerwanie z nałogiem przynosi wymierne korzyści już od pierwszych dni.

Otyłość to słowo odmieniane dziś przez wszystkie przypadki w mediach, na Instagramie, a nawet w parlamencie. - To temat modny, a jednocześnie dramatycznie niezrozumiany. Mówimy głośno o otyłości, ale bez planu i bez odwagi, by potraktować ją jako poważną chorobę cywilizacyjną, a nie jedynie temat na kampanię telewizyjną – mówi Marta Pawłowska, dyrektor Prezydium Partnerstwa na rzecz Profilaktyki i Leczenia Otyłości.

W Polsce osiągnięto wyjątkowo wysoki poziom antybiotykooporności, którą WHO klasyfikuje jako jedno z najgroźniejszych wyzwań dla globalnego zdrowia publicznego. – Polska znajduje się w europejskiej czołówce zarówno pod względem oporności bakterii, jak i zużycia antybiotyków – to bardzo niebezpieczne zjawisko, które wymaga szybkiej reakcji na poziomie państwa – podkreśla prof. Waleria Hryniewicz. Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach, który przypada 18 listopada, ma na celu zwiększenie świadomości społeczeństwa na temat narastania i rozprzestrzeniania się oporności na antybiotyki.

Jakość powietrza w Polsce w 2024 r. była podobna, jak rok wcześniej, ale w skali wieloletniej istotnie się poprawiła - oceniła Barbara Toczko z GIOŚ. Odnotowuje się m.in. niższe stężenie dwutlenku azotu w centrach miast, związane ze stopniową wymianą samochodów na mniej emisyjne lub bezemisyjne. Widać też już efekty wymiany pieców.

Czas pokoju to odpowiedni moment, by wzmacniać odporność systemu ochrony zdrowia – tak, by działał skutecznie również w najtrudniejszych sytuacjach. Eksperci dyskutowali na ten temat podczas spotkania „Bezpieczeństwo medyczne Polski. Jak pogodzić wyzwania na czas pokoju i kryzysu”, które odbyło się w Pałacu Prezydenckim.

Jeżeli mamy dziś przekonywać rządzących, na co wydać pieniądze, to odpowiedź brzmi: na prewencję. Musimy jednak działać wielokierunkowo. Z jednej strony kształtować świadomość od najmłodszych lat, z drugiej - zachęcać dorosłych do profilaktyki, a z trzeciej - stworzyć infrastrukturę, która udźwignie sytuację, gdy 80–100 proc. społeczeństwa będzie chciało skorzystać z badań - mówi prof. Marek Gierlotka.

Pierwsze dane po wprowadzeniu nocnej prohibicji w Krakowie można podsumować krótko: policja ma lżej, SOR bez wytchnienia. Z danych Ministerstwa Zdrowia wynika, że ogólna liczba pacjentów przyjmowanych na szpitalnych oddziałach ratunkowych (SOR) w mieście nie zmniejszyła się. Spadła natomiast liczba interwencji policji związanych z nadużywaniem alkoholu.

Apel o wprowadzenie ogólnokrajowego zakazu nocnej sprzedaży alkoholu oraz realne wsparcie systemu leczenia uzależnień wybrzmiał podczas środowej debaty w siedzibie Naczelnej Izby Lekarskiej (NIL) w Warszawie. Jej uczestnicy wskazali, że dostępność alkoholu przez całą dobę, jego niska cena i agresywny marketing prowadzą do rosnącej liczby pacjentów z powikłaniami somatycznymi i psychiatrycznymi.

Katalog chorób objętych obowiązkiem szczepień ochronnych zostanie poszerzony o zakażenia ludzkim wirusem brodawczaka (HPV) i zakażenia meningokokowe - zakłada opublikowany 20 października projekt nowelizacji rozporządzenia ministra zdrowia. Resort planuje też zmiany w szczepieniach przeciwko krztuścowi.

Uzależnienie od palenia to choroba, z którą w Polsce przegrywamy. Liczba palaczy systematycznie wzrasta, a nałóg zbiera śmiertelne żniwo. - Rosnąca dostępność cenowa produktów tytoniowych, nowe systemy dostarczania nikotyny, ich nieprawdziwy wizerunek jako mniej szkodliwych wpycha w objęcia nałogu coraz młodsze dzieci – mówi prof. dr hab. n. med. Piotr Jankowski, kierownik Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych i Gerontokardiologii CMKP. Jak ocenia, pilnie potrzebujemy skuteczniejszej strategii walki z uzależnieniami.

Jako toksykolodzy w praktyce spotykamy się dość często z ostrymi zatruciami mefedronem. Zdarza się, że skrajne przypadki kończą się zgonem. Substancja ta w wysokich dawkach może prowadzić do zaburzeń rytmu serca, przełomu nadciśnieniowego, drgawek, odwodnienia z hiponatremią, rabdomiolizy z ostrą niewydolnością nerek. Ryzyko działań niepożądanych rośnie w połączeniu z innymi substancjami - tłumaczy dr Eryk Matuszkiewicz.

Mimo błyskawicznego rozwoju medycyny, wciąż miliony ludzi wierzą w pseudoterapie – od homeopatii po generatory plazmowe. Dlaczego? Jak wyjaśnia psycholog dr Tomasz Witkowski, źródła tego zjawiska są złożone: od „głodu cudów” i potrzeby nadziei, przez emocje i ignorancję, aż po kryzys autorytetów i system edukacji, który zamiast krytycznego myślenia często wzmacnia irracjonalizm. To właśnie w takich lukach rozwija się szarlataneria, nierzadko zagrażająca zdrowiu i życiu pacjentów.

Według najnowszego raportu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) spada liczba palaczy tradycyjnych papierosów, za to coraz więcej osób - dorosłych, jak również dzieci - sięga po e-papierosy. Produkty te napędzają nową falę uzależnień od nikotyny – alarmuje WHO.

Większość zgłoszonych spraw dotyczących nielegalnej reklamy lub promocji napojów alkoholowych została umorzona na etapie postępowania przygotowawczego - poinformowała dyrektor Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom Bogusława Bukowska na posiedzeniu sejmowej podkomisji stałej do spraw zdrowia psychicznego.

Otyłość, cukrzyca i inne choroby cywilizacyjne zbierają w Polsce coraz większe żniwo, tymczasem zdrowe odżywianie dzieci w placówkach – mimo wielu inicjatyw i szumnych zapowiedzi – pozostaje fikcją. W Polsce brakuje spójnej polityki żywieniowej i właściwego nadzoru przez odpowiedzialne instytucje – wskazała w czwartek Najwyższa Izba Kontroli (NIK) we wnioskach po szeroko zakrojonej kontroli.

Paracetamol jest łatwo dostępny, tani, reklamowany jako bezpieczny. To sprawia, że jego stosowanie często wiążę się z błędami terapeutycznymi. Jednocześnie to właśnie po ten lek często sięgają młodzi ludzie w próbach samobójczych. Co więcej, objawy uszkodzenia wątroby pojawiają się dopiero po kilku dniach, co usypia czujność pacjentów i lekarzy. Z tego względu tak ważne jest czytanie ulotek i przyjmowanie leku tylko zgodnie z zaleceniami. O prawdziwym obliczu paracetamolu rozmawiamy z toksykologiem klinicznym dr. Erykiem Matuszkiewiczem.

Wystarczy połowa kapelusza muchomora sromotnikowego, by doszło do ciężkiego, często śmiertelnego zatrucia. Objawy pojawiają się dopiero po kilkunastu godzinach, co daje pacjentom złudne poczucie bezpieczeństwa. – Im szybciej rozpocznie się leczenie, tym większe szanse na przeżycie – podkreśla toksykolog kliniczny dr Eryk Matuszkiewicz.

Według najnowszych badań aż 3 na 4 Polaków negatywnie ocenia dostęp do informacji o programach profilaktyki zdrowotnej. Przez ostatnie sześć miesięcy eksperci z różnych dziedzin – językoznawcy z wiodących uczelni, specjaliści od komunikacji i marketingu oraz przedstawiciele organizacji pozarządowych – pracowali w zespole powołanym przez Fundację Rak’n’Roll, by odpowiedzieć na pytanie: jak mówić o profilaktyce, by naprawdę zachęcać do badań?

Dziś proces starzenia się społeczeństwa często przedstawia się w negatywnym kontekście – mówi się o „geriatrycznym tsunami”. A przecież sam fakt, że żyjemy dłużej ma pozytywny wymiar i stanowi ogromny potencjał społeczny - podkreśla w rozmowie z "Pulsem Medycyny" dr hab. Monika Burzyńska.

Lewica złożyła we wtorek, 23 września, w Sejmie projekt ustawy ograniczający dostęp do alkoholu. Zakłada on m.in. ogólnopolski zakaz sprzedaży alkoholu na stacjach paliw oraz zakazu detalicznej sprzedaży alkoholu w godzinach nocnych. Prosimy o ponadpartyjne wsparcie dla projektu - powiedział wicemarszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty. Do Sejmu trafią też dwa projekty Polski 2050, które mają na celu przeciwdziałanie alkoholizmowi - jeden umożliwi sprawdzenie trzeźwości posłów w czasie obrad Sejmu, drugi ma wprowadzić zakaz promocji i reklamy napojów alkoholowych.

Im bliżej przypadającego 25 września terminu składania deklaracji, czy nasze dziecko będzie uczestniczyć w szkole w zajęciach z nowego, nieobowiązkowego przedmiotu edukacja zdrowotna, tym większe emocje w debacie publicznej. – To kompletnie niepotrzebna polityczna awantura – oceniła w poniedziałek w Sejmie minister edukacji narodowej Barbara Nowacka.

22 września rozpoczynają się szczepienia przeciw COVID-19 na sezon 2025/2026. Mają charakter dobrowolnych, zalecanych szczepień ochronnych i są bezpłatne – zakup sfinansowało Ministerstwo Zdrowia, a koszt kwalifikacji do szczepienia i jego wykonania pokrywa Narodowy Fundusz Zdrowia.

Podjęliśmy decyzję o wypisaniu naszego syna z zajęć „Edukacji Zdrowotnej” - napisał na platformie X prezydent Karol Nawrocki. Jak wyjaśnił, pod tą nazwą do polskich szkół wprowadzana jest ideologia i polityka.

Psychoterapeutka uzależnień Anna Biskot uważa, że decyzje stołecznych władz ws. nocnej prohibicji pokazują, jak potężny jest wpływ branży alkoholowej. – Tyle lat pracy, raportów, kampanii. I co z tego zostało? Nic. Lobby alkoholowe jest tak silne, że można tylko wstydzić się, patrząc na Danię czy Litwę - skomentowała PAP.

Polacy piją coraz więcej, a alkohol w ogromnym stopniu wpływa na zdrowie somatyczne i psychiczne oraz relacje społeczne. Prof. Marcin Wojnar przestrzega: najgroźniejsze nie jest samo uzależnienie, ale ryzykowne i szkodliwe picie, które dotyczy milionów Polaków. – Alkohol szkodzi każdemu narządowi, zwiększa ryzyko nie tylko nowotworów, ale też depresji i samobójstw. Nie istnieje bezpieczna dawka – podkreśla ekspert.

Pacjenci oczekują szybkich, łatwych rozwiązań w postaci tabletek, zamiast zmiany stylu życia. Rynek farmaceutyczny i reklama bardzo mocno wzmacniają to podejście. Efekt? Pacjent z torbą pełną leków i suplementów diety, którego trudno leczyć, bo nie wiadomo, czy objawy są skutkiem choroby, czy interakcji i działań niepożądanych zażywanych preparatów - mówi prof. Agnieszka Neumann-Podczaska.