„Sezon na rozmowy o...” to cykl podcastów dla lekarzy, w którym o kluczowych wyzwaniach sezonu infekcyjnego rozmawiają wybitni eksperci: prof. dr hab. n. med. Joanna Chorostowska-Wynimko oraz prof. dr hab. n. med. Ernest Kuchar. W drugim odcinku pt. „Pacjent, którego łatwo przeoczyć – rozmowy o profilaktyce” bierzemy pod lupę dorosłych pacjentów.
Jedynie Węgry i Cypr wyprzedzają Polskę wśród państw UE o najniższym odsetku badań w kierunku raka piersi - wynika z danych Eurostatu. Zgodnie z nimi zaledwie 33,8 proc. Polek w wieku 50-69 lat poddało się mammografii w ciągu ostatnich dwóch lat. W Danii, Szwecji i Finlandii było to ponad 81 proc. Co gorsza, odsetek badanych kobiet zmniejszył się w ciągu pięciu lat o ponad 3 punkty proc.
Polacy żyją średnio o około 7 lat krócej niż Szwedzi. - Znaczną część tej różnicy można wiązać z chorobami układu krążenia oraz czynnikami ryzyka, którym można zapobiegać - mówi prof. Tomasz Zdrojewski. Jak zaznacza, Polska zaczyna poprawiać statystyki dotyczące umieralności z powodu chorób, którym można zapobiegać. Ale nadal mamy wiele do nadrobienia w zakresie profilaktyki, edukacji zdrowotnej i wczesnego wykrywania chorób.
NFZ wyłonił już pierwszych realizatorów niskodawkowej tomografii komputerowej klatki piersiowej w programie profilaktyki raka płuca i zawarł umowy w trzech województwach. W kilku województwach program ruszy później, bo trzeba było ponownie ogłosić postępowanie konkursowe. Docelowo Fundusz chce zakontraktować co najmniej 32 placówki.
Tropiki, wysokie góry, nurkowanie, wielogodzinny lot czy całodniowa podróż samochodem to dla zdrowego człowieka element udanego urlopu. W przypadku pacjenta z chorobą układu krążenia każdy z tych scenariuszy wymaga wcześniejszej oceny ryzyka. - Organizm osoby starszej albo obciążonej wieloma problemami zdrowotnymi ma mniejsze możliwości kompensacyjne. Silny bodziec, taki jak bardzo wysoka lub bardzo niska temperatura, duży wysiłek czy przebywanie na znacznej wysokości, może być dla niego dużym wyzwaniem - mówi prof. Piotr Jankowski.
We wrześniu zarejestrowano ponad 700 tys. szczepień przeciwko grypie - poinformował w czwartek 1 października Główny Inspektor Sanitarny dr Paweł Grzesiowski. Dodał, że w wielu krajach Europy widać narastanie zachorowań na COVID -19 i większą aktywność wirusa grypy.
Od 1 października br. do 31 maja 2027 r. resort zdrowia będzie finansował zakup szczepionek przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) dla osób w wieku 18-26 lat. Jak jednak zaznacza prof. Agnieszka Szuster-Ciesielska, samo hasło „szczepienia dla osób do 26. roku życia” może być mylące, ponieważ osoba, która ma już 25 lat, nie spełnia warunku rozpoczęcia cyklu w ramach tej ścieżki finansowania. Zatem kiedy należy przyjąć pierwszą dawkę?
Ministerstwo Zdrowia i Narodowy Instytut Kardiologii zaprezentowały nowy portal kardiologia.gov.pl, poświęcony zdrowiu sercowo-naczyniowemu, profilaktyce i chorobom układu krążenia. Ma ułatwić dostęp do sprawdzonych informacji i będzie systematycznie rozwijany o kolejne treści oraz materiały edukacyjne.
Najtwardsze dane kliniczne (EBM) dotyczą profilu lipidowego oraz ryzyka sercowo-naczyniowego. Metaanalizy jednoznacznie wskazują na wpływ lepkiego błonnika rozpuszczalnego na obniżenie stężenia LDL i spadek ryzyka incydentów wieńcowych – podkreśla dr Hanna Stolińska. Wyjaśnia również, czy błonnik rzeczywiście może działać jak „naturalny Ozempic” poprzez stymulację endogennego GLP-1.
Polska kardiologia bardzo dobrze radzi sobie z leczeniem zawałów serca, jednak liczba tych incydentów od lat pozostaje wysoka. Zdaniem prof. Marka Gierlotki, prezesa Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, potrzebne są rozwiązania, które mocniej zaangażują POZ w działania zapobiegawcze i odpowiednio je sfinansują. Ekspert wskazał też na zachęty dla pacjentów - w tym bonusy finansowe lub ulgi podatkowe za realizację planu profilaktycznego.
Niespełna 15 proc. kwalifikujących się kobiet skorzystało w pierwszym półroczu 2026 r. z programu profilaktyki raka szyjki macicy. Ministerstwo Zdrowia przyznaje, że sama dostępność świadczeń nie wystarczy i zapowiada zmiany w przepisach: chce znieść wymóg dodatkowych certyfikatów dla położnych pobierających materiał do badań oraz zmodyfikować system premiowania przychodni POZ.
Trzecia edycja badania WOBASZ3 pokazała rzetelne dane na temat czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych w polskiej populacji. Jak te wyniki przełożą się na reorganizację profilaktyki oraz codzienną pracę lekarzy POZ i specjalistów? Wnioski z badania oraz wyzwania dla systemu opieki zdrowotnej komentują dla „Pulsu Medycyny”: prof. Krzysztof Chlebus, Michał Chrobot (MZ), prof. Piotr Dobrowolski, prof. Marek Gierlotka, prof. Aleksander Prejbisz.
Od 15 lat systematycznie spada odsetek zaszczepionych dzieci w Polsce - wynika z danych GUS. Trend jest widoczny we wszystkich grupach wiekowych oraz w przypadku wszystkich kluczowych chorób zakaźnych. Już tylko 86 proc. dzieci w trzecim roku życia jest zaszczepionych przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi.
Mniej palimy i lepiej kontrolujemy nadciśnienie. Jednocześnie, ponad 18 mln dorosłych Polaków ma nadmierną masę ciała, około 4 mln osób z nadciśnieniem nie otrzymuje leczenia farmakologicznego, a wśród młodych dorosłych narastają problemy związane m.in. z otyłością brzuszną i zaburzeniami metabolicznymi – wynika z Wieloośrodkowego Ogólnopolskiego Badania Stanu Zdrowia Ludności (WOBASZ).
„Sezon na rozmowy o...” to cykl podcastów dla lekarzy, w którym wybitni eksperci – prof. dr hab. n. med. Joanna Chorostowska-Wynimko oraz prof. dr hab. n. med. Ernest Kuchar – w przystępny i merytoryczny sposób omawiają kluczowe wyzwania sezonu infekcyjnego. W najnowszym odcinku bierzemy pod lupę temat: „Sezon infekcyjny u młodych pacjentów – profilaktyka od przedszkolaka do nastolatka”.
Jedna e-karta szczepień, możliwość zaszczepienia się w POZ podczas jednej wizyty, stabilny dostęp seniorów do bezpłatnych szczepień – to najważniejsze kierunki zmian potrzebnych przed sezonem infekcyjnym 2026/2027, jakie wskazują eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych.
Eksperci apelują o utrzymanie bezpłatnych szczepień przeciw RSV dla osób po 65. roku życia. Ich zdaniem decyzja o ograniczeniu programu po zaledwie jednym sezonie byłaby przedwczesna, bo na pełną ocenę jego efektów potrzeba kilku lat.
Są już zaktualizowane rekomendacje dot. szczepień przeciw COVID-19 w sezonie 2026/2027. Szczepienie zalecane jest m.in. wszystkim osobom od 60. roku życia, w tym szczególnie w wieku 75 lat i starszym, oraz osobom od 6. miesiąca życia z chorobami współistniejącymi. MZ poinformowało, kiedy podmioty uprawnione do realizacji szczepień przeciw COVID-19 będą mogły składać zapotrzebowanie na szczepionki.
Wciąż nie potrafimy skutecznie zachęcić pacjentów do badań profilaktycznych. – Trzeba wiedzieć, co naprawdę skłoni ich do wykonania badania. Samo umieszczanie terminów na IKP nie działa – przekonuje prof. Jarosław Reguła. Prof. Mariusz Bidziński wskazuje na niewykorzystany potencjał lekarzy rodzinnych. – Stawka kapitacyjna nie rozlicza działania profilaktycznego, a powinna – zaznaczył.
Od września w aptekach będą dostępne szczepionki przeciwko grypie na sezon 2026/2027. Choć system refundacji jest szeroki, a miejsc, w których można się zaszczepić, przybywa, eksperci podkreślają, że sama dostępność nie wystarczy. Kluczowa jest rekomendacja personelu medycznego i wykorzystanie każdego kontaktu pacjenta z systemem ochrony zdrowia do rozmowy o profilaktyce.
Ministerstwo Zdrowia i Centrum e-Zdrowia od połowy sierpnia wysyłają spersonalizowane informacje o możliwości wykonania bezpłatnej mammografii. Blisko 35 tys. kobiet otrzyma SMS, a blisko 25 tys. powiadomienie w aplikacji mojeIKP. Wiadomości przypomną o badaniu i wskażą prostą drogę do zapisu.
Naukowcy z Uniwersytetu w Cambridge opracowali niedawno pierwszą na świecie szczepionkę zaprojektowaną przy użyciu sztucznej inteligencji (AI) i pomyślnie przetestowali ją na ludziach. Wyniki ich pracy opublikowano w czasopiśmie "Journal of Infection".
Obecnie Polska przeznacza na profilaktykę trochę ponad 20 euro na obywatela rocznie. To dziesięciokrotnie mniej niż średnia Unii Europejskiej, która wynosi ponad 200 euro. Bez znaczących inwestycji w programy profilaktyczne niemożliwe będzie zapewnienie kompleksowych badań przesiewowych i kontrolnych dla społeczeństwa. Skuteczna prewencja wymaga odpowiedniej organizacji i finansowania – podkreśla prof. Marek Gierlotka, prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.
Wiedza o zdrowym stylu życia jest powszechna, ale jej praktyczne wdrożenie w życie wciąż pozostaje największym wyzwaniem. Czego o długowieczności możemy nauczyć się od Japończyków i dlaczego lekarskie zalecenia „proszę więcej się ruszać” już nie działa? – Aktywność fizyczna to lek, który musi mieć swoją dawkę, postać i sposób używania – wskazuje prof. Artur Mamcarz.
Szefowie trzech ministerstw - zdrowia, aktywów państwowych oraz infrastruktury - podpisali 26 maja porozumienie o współpracy na rzecz promocji profilaktyki i edukacji zdrowotnej Według danych MZ, wskaźniki zgłaszalności na bezpłatne badania profilaktyczne są alarmująco niskie i wynoszą od 12 proc. w przypadku raka szyjki macicy do 33 proc. w przypadku mammografii.
Mężczyźni w Polsce żyją średnio o 6–7 lat krócej niż kobiety, rzadziej się badają i zbyt późno trafiają do lekarzy. Mimo tych brutalnych statystyk, w odpowiedzi na pytania naszej redakcji resort zdrowia jasno deklaruje: urolog pozostanie dostępny wyłącznie ze skierowaniem, a mobilne androbusy nie dostaną stałego finansowania. Ministerstwo odrzuca też pomysł stworzenia osobnej „Narodowej Strategii Zdrowia Mężczyzn”, przekonując, że problemem zajmuje się w ramach Narodowego Programu Zdrowia. Dla panów są jednak i dobre wiadomości: resort zapowiada uruchomienie urologicznych cancer unitów oraz ogólnopolskie badania przesiewowe w kierunku raka prostaty dla grup wysokiego ryzyka.
Osoby, które wykonają kolonoskopię przesiewową mogą mieć zredukowane ryzyko zachorowania na raka jelita grubego o ok. 40-50 proc. Wyniki międzynarodowego badania przeprowadzonego pod kierownictwem prof. Michała Kamińskiego z Narodowego Instytutu Onkologii opublikowano w czasopiśmie „The Lancet”.
Polska stoi dziś przed jednym z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych w Europie. System nadal skupia się głównie na leczeniu skutków chorób, choć ich przyczyny są dobrze znane i w dużej mierze możliwe do ograniczenia. Trzy najważniejsze towarzystwa naukowe w kraju – Polskie Towarzystwo Kardiologiczne, Polskie Towarzystwo Onkologiczne oraz Polskie Towarzystwo Neurologiczne – łączą siły, by przesunąć punkt ciężkości z leczenia na skuteczną profilaktykę. Wspólne stanowisko w tej sprawie zostało zaprezentowane podczas konferencji pod honorowym patronatem wicemarszałek Sejmu Doroty Niedzieli i przewodniczącej Sejmowej Komisji Zdrowia Marty Golbik.
Zespół pod kierownictwem prof. Andrzeja Nowakowskiego z Narodowego Instytutu Onkologii wykazał, że test HPV HR jest blisko dwukrotnie skuteczniejszy niż cytologia w wykrywaniu ryzyka raka i stanów przedrakowych szyjki macicy. Wyniki badania opublikowało właśnie czasopismo „The Lancet Regional Health – Europe”. - To ogromny sukces polskich naukowców - oceniła minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.
Jedni się nim zachwycają, inni krytykują lub wręcz postulują likwidację – program badań profilaktycznych Moje Zdrowie ma już rok. W tym czasie skorzystało z niego blisko 4 mln dorosłych Polek i Polaków – poinformowało w środę Ministerstwo Zdrowia, podkreślając, że to „największy w historii Polski” taki program.