Opublikowano Piątą Uniwersalną Definicję Zawału Serca (Fifth Universal Definition of Myocardial Infarction 2026) - wspólny dokument European Society of Cardiology (ESC), American College of Cardiology (ACC), American Heart Association (AHA) i World Heart Federation (WHF). Jego celem jest uproszczenie klasyfikacji zawału i lepsze powiązanie rozpoznania z patofizjologią oraz sytuacją kliniczną pacjenta.
Nowoczesne leki złożone i cyfrowy monitoring dają kardiologom coraz większe możliwości. Dlaczego więc wskaźniki kontroli nadciśnienia tętniczego wciąż pozostawiają tak wiele do życzenia? – Jeżeli nie poświęcimy choremu czasu na wytłumaczenie celu leczenia, po powrocie do domu nie przyjmie leków. Pacjent musi najpierw zrozumieć, że zmaga się z chorobą – zaznacza prof. Miłosz Jaguszewski.
Na podstawie średniej z prawidłowo wykonanych pomiarów możemy ocenić, czy nieleczony pacjent ma nadciśnienie tętnicze, bądź czy dotychczasowa farmakoterapia działa prawidłowo – mówi prof. Grzegorz Bilo z Uniwersytetu Milano-Bicocca. Choć wytyczne ESH wskazują na przewagę kontroli pozagabinetowej, w praktyce klinicznej wyzwaniem pozostaje jakość odczytów oraz nadmierne monitorowanie ciśnienia przez pacjentów.
Wstrząs kardiogenny oraz tętniaki i ektazje tętnic wieńcowych to stany, w których schematy postępowania nie zawsze się sprawdzają. – We wstrząsie kardiogennym nie ma czasu na sekwencyjne konsultacje. Pacjenta oceniamy wspólnie, by od razu ustalić plan działania – wskazuje dr hab. Sylwia Iwańczyk, laureatka 6. miejsca w konkursie „Supertalenty w Medycynie 2026”, przedstawiając zasady pracy Shock Teamu oraz wnioski z rejestru CARED-POL.
W dokumentacji medycznej pacjenta po zawale serca zwykle wszystko się zgadza: przepisane leki odpowiadają wytycznym, zalecenia dotyczące stylu życia zostały odnotowane, terminy kontroli wyznaczone. A jednak, gdy po roku sprawdzamy rzeczywiste wyniki, okazuje się, że większość chorych nie osiąga docelowych stężeń cholesterolu LDL, znaczna część ma nieoptymalnie kontrolowane ciśnienie tętnicze, a część wróciła do palenia tytoniu. Między receptą a efektem leczenia rozciąga się luka, która kosztuje zdrowie i życie naszych pacjentów. I to właśnie ta luka, a nie brak skutecznych leków, jest dziś głównym problemem prewencji wtórnej.
Choć dopasowanie leczenia u starszego, obciążonego wieloma chorobami pacjenta przynosi ogromne korzyści, wymaga od lekarza niezwykłej precyzji i ostrożności. - Największym wyzwaniem u seniorów nie jest samo wykrycie choroby, lecz wdrożenie terapii, która będzie jednocześnie skuteczna i bezpieczna – wskazuje prof. Piotr Jankowski.
Pacjentów z wyłącznie izolowanym nadciśnieniem tętniczym prawie nie mamy. Zazwyczaj są to osoby z wielochorobowością, u których bardzo często współistnieją zaburzenia lipidowe – podkreśla prof. Maciej Banach. Ekspert wyjaśnia, dlaczego skuteczna prewencja sercowo-naczyniowa wymaga jednoczesnej kontroli ciśnienia, cholesterolu i pozostałych czynników ryzyka.
Skutecznie przeprowadzona angioplastyka nie oznacza wyleczenia miażdżycy. Stent usuwa miejscową konsekwencję choroby, ale nie zatrzymuje procesu obejmującego cały układ tętniczy. Dlatego po PCI kluczowe znaczenie ma intensywna prewencja wtórna.
Przezskórne interwencje wieńcowe należą do najskuteczniejszych metod leczenia stosowanych we współczesnej kardiologii. W ostrym zawale serca szybkie przywrócenie przepływu przez zamkniętą tętnicę może uratować życie, ograniczyć obszar uszkodzenia mięśnia sercowego i zmniejszyć ryzyko powikłań. U pacjentów z przewlekłym zespołem wieńcowym właściwie zakwalifikowana rewaskularyzacja może zmniejszyć niedokrwienie, złagodzić dolegliwości dławicowe, poprawić tolerancję wysiłku, a w określonych sytuacjach klinicznych – także rokowanie. Skuteczny zabieg nie kończy leczenia choroby wieńcowej.
Nowe badanie wykazało, że włączenie jednego z leków z grupy GLP-1 do standardowego leczenia pacjentów z cukrzycą typu 2 i chorobą serca może pomóc w obniżeniu ryzyka zawału serca nawet o 33 proc. Zmniejszone zostało także prawdopodobieństwo wystąpienia udaru mózgu.
Dobór leków przy współistniejącym nadciśnieniu i niewydolności serca zależy od frakcji wyrzutowej lewej komory. W przypadku obniżonej frakcji priorytetem jest ochrona serca za pomocą tzw. czterech filarów terapii, natomiast przy zachowanej frakcji nacisk kładzie się na kontrolę ciśnienia - wskazuje prof. Agnieszka Kapłon-Cieślicka, omawiając wytyczne postępowania.
Współczesny pacjent kardiologiczny coraz częściej wymaga oceny wykraczającej poza układ sercowo-naczyniowy. Choroba otyłościowa, cukrzyca, przewlekła choroba nerek, zaburzenia gospodarki żelazowej czy choroby przewodu pokarmowego mogą wpływać zarówno na obraz kliniczny, jak i na wybór terapii. - Całościowe podejście do chorego jest dziś niezwykle ważne - podkreśla prof. Agata Bielecka-Dąbrowa.
11 prostych punktów „do odhaczenia” podczas wizyty pacjenta z chorobami układu sercowo-naczyniowego i zaburzeniami lipidowymi – tak wygląda CardioLipid Plan, opracowany przez międzynarodowy zespół z udziałem polskich naukowców i opublikowany właśnie w czasopiśmie „European Cardiology Review”. – To praktyczna checklista, którą każdy lekarz może sobie wydrukować i trzymać na biurku – mówi dr Stanisław Surma, jeden z autorów publikacji, a zarazem laureat piątego miejsca w tegorocznej edycji konkursu redakcji „Pulsu Medycyny” Supertalenty w Medycynie.
Kamizelka defibrylująca może stanowić pomost diagnostyczno-terapeutyczny przed decyzją o wszczepieniu stałego defibrylatora. Mimo że wniosek o jej refundację złożono ponad trzy lata temu, o dostępie do tej technologii wciąż decyduje wycena hospitalizacji pacjenta i lokalna praktyka NFZ. – W przypadku kamizelki defibrylującej zapotrzebowanie przekracza próg 100-200 procedur rocznie, co w pełni uzasadnia umieszczenie jej w koszyku świadczeń gwarantowanych – wskazuje prof. Marcin Grabowski.
Na koniec 2025 r. w Polsce żyły 10 403 osoby w wieku 100 lat i więcej – o 1624 więcej niż rok wcześniej. Coraz większa grupa najstarszych pacjentów trafia do systemu z wielochorobowością, polipragmazją i schorzeniami układu krążenia, których nie da się skutecznie leczyć w oderwaniu od pozostałych problemów zdrowotnych. – Gerontokardiologia nie ma tworzyć kolejnego silosu, lecz łączyć kompetencje kardiologa, internisty, geriatry i lekarza rodzinnego – mówi prof. Piotr Jankowski.
Co powiedzieć pacjentowi, który nie chce już brać leków na nadciśnienie? Przed tym dylematem staje wielu lekarzy, którzy dobrze wiedzą, że nadciśnienie to choroba nieuleczalna, choć można dobrze ją kontrolować. Czy i w jakich sytuacjach możliwe jest odstawienie leków na nadciśnienie tętnicze – w rozmowie z „Pulsem Medycyny” wyjaśnia to prof. Jacek Lewandowski, specjalista chorób wewnętrznych, kardiologii i hipertensjologii z Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Nadciśnienie tętnicze jest jednym z najczęstszych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, ale jego leczenie powinno być kompleksowe, nieoparte wyłącznie na tabletkach – podkreśla prof. Robert Gil. Kardiolog analizuje problem inercji terapeutycznej i wskazuje, jak skutecznie radzić sobie z pacjentem z nadciśnieniem prawdziwie opornym.
Badania genetyczne w kierunku dziedzicznych chorób sercowo-naczyniowych mogą istotnie przyczynić się do redukcji śmiertelności z przyczyn kardiologicznych. Choć Polska jest technicznie dobrze przygotowana do prowadzenia zaawansowanej diagnostyki genetycznej w kardiologii, wyzwaniem wciąż pozostają braki kadrowe oraz sprawne przełożenie skomplikowanych danych genetycznych na praktykę kliniczną, o czym mówi specjalista genetyki klinicznej dr n. med. Łukasz Kępczyński z Instytutu CZMP.
Staranne przygotowanie pacjenta przez kardiologów, a potem 12-godzinna operacja z udziałem ponad 20 osób, w tym dwóch zespołów kardiochirurgicznych. Lekarze z Górnośląskiego Centrum Zdrowia Dziecka (GCZD) w Katowicach przeprowadzili pomyślnie niezwykle skomplikowaną przebudowę serca 2-letniego chłopca, zamieniając rolami prawą i lewą komorę. To jeden z nielicznych takich zabiegów wykonanych na świecie. Rodzice dziecka mówią o „prawdziwym cudzie”.
Algorytmy sztucznej inteligencji potrafią wyselekcjonować z populacji ogólnej pacjentów zagrożonych niewydolnością serca, u których objawy są nietypowe lub mało nasilone. Z kolei na etapie leczenia tej choroby i nadzoru kluczową rolę odgrywają platformy wspierania decyzji klinicznych. AI i rozwiązania telemedyczne są także pomocne na etapie monitoringu chorych. - Celem zastosowania sztucznej inteligencji i rozwiązań cyfrowych jest to, aby pacjent był szybciej diagnozowany, lepiej leczony i lepiej zaopiekowany - wskazuje dr n. med. Anna Drohomirecka.
Panie doktorze, mam niski poziom sodu, czy mogę więcej solić? – takie pytanie słyszą często od pacjentów z nadciśnieniem ich lekarze, którzy dobrze wiedzą, że im większe spożycie soli, tym też większe ryzyko nadciśnienia tętniczego.
Znaczny przerost mięśnia lewej komory, brak jego regresji po skutecznym leczeniu nadciśnienia czy niepokojący wywiad rodzinny powinny skłonić lekarza do poszukiwania innych przyczyn. Jak podkreślają prof. Krzysztof Ozierański i prof. Mateusz Śpiewak, właściwe rozpoznanie ma dziś szczególne znaczenie, ponieważ w chorobach takich jak amyloidoza czy choroba Fabry’ego dostępne jest już skuteczne leczenie celowane.
Współwystępowanie niewydolności serca oraz przewlekłej obturacyjnej choroby płuc to jedno z największych wyzwań w codziennej praktyce klinicznej. Dr hab. Radosław Kręcki wyjaśnia, na czym powinna polegać współpraca kardiologów i pulmonologów w procesie opieki nad wspólnymi pacjentami oraz jak zmniejszyć ryzyko hospitalizacji w wyniku zaostrzenia tych chorób przewlekłych.
Nie należy bać się sztucznej inteligencji. To narzędzie, które może wspierać lekarzy w opiece nad pacjentem, a nie ich zastępować – mówi Adrian Bednarek, student V roku kierunku lekarskiego i doktorant Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, laureat pierwszego miejsca w konkursie Wschodząca Gwiazda Polskiej Medycyny 2026. Jak podkreśla, każda nowa technologia rodzi dziesiątki kolejnych pytań, a odpowiedzi na nie przesuwają granice współczesnej medycyny.
Choć o nadciśnieniu tętniczym powiedziano już niemal wszystko, lekarze w codziennej praktyce wciąż mierzą się z tymi samymi wyzwaniami. Brak wczesnych symptomów sprawia, że pacjenci albo nie wiedzą o swojej chorobie, albo rezygnują z systematycznego przyjmowania leków. Prof. Andrzej Tykarski wskazuje najważniejsze przyczyny słabej kontroli ciśnienia, a prof. Agnieszka Mastalerz-Migas wyjaśnia, w jaki sposób nowe narzędzia dostępne w POZ mogą poprawić wykrywanie choroby i prowadzenie pacjentów.
Leczenie wspomagające w onkologii to pojęcie, pod którym obecnie kryje się wielodyscyplinarna i spersonalizowana opieka. Wykracza więc daleko poza łagodzenie skutków ubocznych terapii przeciwnowotworowej, obejmując m.in. kompleksowe wsparcie psychologiczne, zarówno pacjenta, jak i jego najbliższych. Jest także dobrana indywidualnie do profilu danego pacjenta – mówi prof. Sebastian Szmit, podsumowując kongres MASCC 2026.
„Głównym zabójcą kobiet są choroby sercowo-naczyniowe” – podkreśla dr n. med. Anna Szyndler. Ekspertka wyjaśnia, jak ciąża, menopauza, schorzenia współistniejące oraz styl życia modyfikują ryzyko sercowo-naczyniowe u pacjentek i dlaczego w codziennej praktyce lekarskiej tak ważne jest przełamanie nawyku odkładania przez kobiety własnego zdrowia na dalszy plan.
Choć współczesna kardiologia dysponuje coraz skuteczniejszymi lekami, nadciśnienie oporne oraz inercja terapeutyczna wciąż stanowią poważne wyzwania w gabinecie lekarza praktyka. - Tylko holistyczne podejście daje realną szansę na poprawę rokowania pacjenta, co stanowi nasz nadrzędny cel – podkreśla dr n. med. Stanisław Surma. Analizuje potencjał nowych cząsteczek oraz wyjaśnia, jak Masterplan ESH czy Cardiolipid Plan mogą uprościć codzienną pracę i przywrócić całościowe spojrzenie na pacjenta cierpiącego na wiele chorób jednocześnie.
Skuteczne leczenie choroby otyłościowej może prowadzić nie tylko do utraty masy ciała, ale także do wyraźnego obniżenia ciśnienia tętniczego. - Dlatego pacjenci z nadciśnieniem, zwłaszcza przyjmujący kilka leków hipotensyjnych, powinni regularnie kontrolować jego wartości - mówi prof. Paweł Balsam. Jak zaznacza, w przeciwnym razie może dojść do objawowego niedociśnienia i konieczności zmniejszenia dawek stosowanych leków.