Jakie były najważniejsze wydarzenia naukowe w świecie medycyny w 2021 roku?

STYCZEŃ 2021

• Zespół ds. COVID-19 przy prezesie PAN przygotował różne hipotetyczne scenariusze rozwoju pandemii COVID-19 w 2021 roku i w latach najbliższych, na które społeczeństwo powinno się przygotować.

• Koronawirus SARS-CoV-2 nie musi wniknąć bezpośrednio do mózgu, żeby doprowadzić do jego uszkodzenia – wynika z badań mózgów 19 pacjentów zmarłych na COVID-19, które przeprowadzili specjaliści z USA. Opisano je w „New England Journal of Medicine”.

• Z badań in vitro prowadzonych na organoidach, miniaturowych wersjach mózgu wyhodowanych w laboratorium wynika, że SARS-CoV-2 może bezpośrednio zakażać ludzkie komórki nerwowe i uszkadzać tkankę mózgu. Artykuł na ten temat opublikowało pismo „Journal of Experimental Medicine”.

• Zespół z Politechniki Warszawskiej pracuje nad szczepionką biotechnologiczną przeciw COVID-19. Naukowcy są gotowi, by ich produkt testowany był na zwierzętach. Do kolejnego etapu badań potrzebny jest im partner - firma farmaceutyczna – oraz finansowanie.

LUTY

• Nad szczepionką przeciw SARS-CoV-2, która zdrowym osobom miałaby zapewnić odporność, a już zakażonym zastąpić terapię, pracuje zespół prof. Andrzeja Mackiewicza z Poznania.

• Zsekwencjonowano liczące ponad milion lat DNA mamuta. Jest to najstarsze jak dotąd DNA, jakie udało się odczytać – podali naukowcy na łamach tygodnika „Nature”.

MARZEC

• Większość osób, które przeszły COVID-19, jest chronionych przed ponownym zakażeniem przez co najmniej sześć miesięcy. Jednak starsi pacjenci są bardziej podatni na powtórną infekcję - wynika z badań opublikowanych w “The Lancet”.

KWIECIEŃ

• Na początku miesiąca w Górnośląskim Centrum Medycznym (GCM) w Katowicach-Ochojcu rozpoczęło się badanie kliniczne mające zweryfikować skuteczność i bezpieczeństwo leczenia chorych na COVID-19 amantadyną. Ma ono objąć 500 pacjentów w 20 ośrodkach w całym kraju.

• Nowy podtyp chłoniaka, nowotworu układu chłonnego, odkryli naukowcy z Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie. Dzięki temu możliwe jest skuteczne dobieranie pacjentom terapii ratującej życie.

MAJ

• Zespół z Massachusetts Institute of Technology (USA) przedstawił pierwszą dokładną genetyczną mapę nowego koronawirusa. Pokazuje ona, gdzie mogą znajdować się istotne geny, i jak działają zachodzące w nim mutacje.

LIPIEC

• Naukowcy odkryli, w jaki sposób SARS-CoV-2 kumuluje mutacje swojego białka Spike (kolca), aby niezależnie tworzyć warianty, które są łatwiej przenośne i potencjalnie bardziej oporne na przeciwciała gospodarza. O wynikach swoich ustaleń poinformowali na łamach czasopisma „Science”.

• W genomie człowieka istnieje 13 obszarów mających wyraźny związek z infekcją COVID-19 lub jego ciężkim przebiegiem. Miejsca te wskazano dzięki międzynarodowym badaniom z udziałem ponad 3,5 tys. specjalistów z ponad 1,2 tys. ośrodków, w tym kilku z Polski.

• Hospitalizacje z powodu COVID-19 osób w pełni zaszczepionych zdarzają się bardzo rzadko – wynika z badania polskich naukowców, które opublikowało czasopismo „Vaccines”. Świadczy to o wysokiej skuteczności szczepień w zapobieganiu ciężkiemu przebiegowi tej choroby.

• Europejskie Laboratorium Biologii Molekularnej (EMBL) i firma DeepMind ogłosiły 23 lipca 2021 r. na łamach „Nature”, że udostępniają najbardziej kompletną bazę przewidywanych trójwymiarowych (3D) struktur ludzkich białek - tzw. ludzkiego proteomu, na który składa się ponad 20 tys. białek. Dane te będą swobodnie i bezpłatnie dostępne dla społeczności naukowej. Baza została stworzona przez Europejski Instytut Bioinformatyki (Hinxton w Wielkiej Brytanii) należący do Europejskiego Laboratorium Biologii Molekularnej (EMBL). Firma DeepMind opracowała system komputerowy do przewidywania struktur białek.

SIERPIEŃ

• W ramach programu Solidarity PLUS Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) rozpoczęła w 52 krajach badania kliniczne trzech leków, które mają potencjał pomagania w terapii COVID-19. Jeden z nich stosowany jest w leczeniu malarii, drugi - nowotworów, a trzeci - chorób układu odpornościowego. Substancje te - artezunat, imatinib oraz infliksymab - zostały wybrane przez niezależny panel ekspertów.

• Badacze z UW opracowali nową metodę selekcji związków, które przeciwdziałają powstawaniu białek wirusowych SARS-CoV-2. Przebadali 7 tys. związków, spośród których wyselekcjonowali 83, hamujące działanie wirusowego enzymu. Ich wyniki mogą mieć zastosowanie w prowadzeniu terapii przeciw COVID-19.

WRZESIEŃ

• Jeszcze po siedmiu dniach nielimitowanego snu, po wcześniejszym 10-dniowym okresie niewysypiania się, wiele parametrów organizmu nie wraca do normy - pokazał eksperyment przeprowadzony na Uniwersytecie Jagiellońskim. Zaburzona m.in. pozostała aktywność elektryczna mózgu, a także zdolność rozwiązywania mentalnych zadań.

• Redaktorzy naczelni prestiżowych czasopism medycznych wystosowali wspólnie apel do światowych przywódców o nadzwyczajne działania na rzecz przeciwdziałania globalnemu ociepleniu, które zagraża zdrowiu ludzi. Wezwanie zostało opublikowane w ponad 220 pismach medycznych.

PAŹDZIERNIK

• Prof. Jan Potempa, biochemik i mikrobiolog z Uniwersytetu Jagiellońskiego, został laureatem pierwszej edycji Nagrody Heisiga – najwyższej w Polsce finansowej nagrody naukowej. Celem ustanowionej w 2021 roku nagrody jest uhonorowanie polskich naukowców, którzy prowadzą badania na najwyższym światowym poziomie. Jej inicjatorem i fundatorem jest prof. Norbert Heisig, niemiecki lekarz pochodzący z Breslau, od wielu lat zaangażowany w działania na rzecz wrocławskiego środowiska akademickiego, wieloletni prezes Polsko-Niemieckiego Towarzystwa Uniwersytetu Wrocławskiego.

• Amerykanin David Julius oraz Ormianin mieszkający w USA Ardem Patapoutian zostali laureatami Nagrody Nobla z medycyny i fizjologii za odkrycie receptorów komórkowych odpowiedzialnych za odczuwanie dotyku, ciepła i zimna.

• Nagrodę Nobla z chemii otrzymali Benjamin List i David W.C. MacMillan - twórcy nowego, precyzyjnego narzędzia do "budowania" cząsteczek organicznych. Ich prace miały wpływ na tworzenie nowych leków. Sprawiły, że niektóre procesy chemiczne przebiegają szybciej i bardziej przyjaźnie dla środowiska.

LISTOPAD

• Profesorowie: Bożena Kamińska-Kaczmarek, Jacek Jemielity, Grzegorz Pietrzyński i Cezary Cieśliński - zostali laureatami Nagród Fundacji na rzecz Nauki Polskiej 2021. Przyznano je po raz 30.

GRUDZIEŃ

• Dr hab. Piotr Rzymski, dr Anna Łosiak, Adam Zbyryt, 3LAB – pracownia 3 LO w Gdyni, Centrum Popularyzacji Politechniki Śląskiej w Gliwicach i dr Łukasz Lamża - to zwycięzcy 17. edycji konkursu Popularyzator Nauki, organizowanego przez serwis Nauka w Polsce Fundacji PAP we współpracy z Ministerstwem Edukacji i Nauki.

PRZECZYTAJ TAKŻE:MEDYCYNA i FARMACJA 2021: jaki był ten rok zdaniem ekspertów

Prof. Rudnicka: polska dermatologia umacnia swoją dobrą markę

Prof. Skarżyński: w 2021 r. Polacy wszczepili najwięcej implantów słuchowych na świecie