Medyczny Nobel za odkrycie odsłaniające jedną z tajemnic natury

opublikowano: 05-10-2021, 18:08

Zidentyfikowanie receptorów temperatury i dotyku przyniosło dwóm uczonym ze Stanów Zjednoczonych Nagrodę Nobla 2021 w dziedzinie fizjologii lub medycyny. W uzasadnieniu swojego wyboru komitet noblowski podkreślił, że pozwoliło to na odkrycie jednej z tajemnic natury.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Komitet Noblowski/Twitter

Nagrody Nobla należą do najbardziej pożądanych i prestiżowych wśród tych, jakie mogą zdobyć ludzie nauki. Medyczny Nobel jest przyznawany od 1901 r., a jego pierwszym zdobywcą był Emil Behring, którego wyróżniono za odkrycie surowicy przeciwko błonicy. Jak zwracają uwagę komentatorzy, tegoroczna nagroda to ukłon w stronę nauk podstawowych, nagroda bardziej z dziedziny fizjologii niż medycyny.

Medyczny Nobel „za odkrycie receptorów temperatury i dotyku"

David Julius i Ardem Patapoutian zostali nagrodzeni na odkrycie receptorów temperatury i dotyku. Laureaci realizowali swoje badania w połowie lat 90. w Stanach Zjednoczonych. Przedmiotem ich zainteresowania zostały zmysły, czyli to, co jest nam tak bardzo bliskie – mówi prof. dr hab. n. med. Grzegorz Basak z Katedry i Kliniki Hematologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych CSK UCK WUM.

To, w jaki sposób odczuwamy świat fizyczny poprzez doznania somatyczne, było zagadką, która fascynowała ludzkość od zarania dziejów. W pierwszej połowie XX wieku stało się jasne, że np. temperatura aktywuje różne typy nerwów w skórze. Jednak identyfikacja receptorów molekularnych, odpowiedzialnych za wykrywanie i przekształcanie ciepła, zimna czy dotyku w impulsy nerwowe pozostawała tajemnicą aż do odkryć badaczy nagrodzonych tegoroczną Nagrodą Nobla.

David Julius w swoich badaniach posłużył się... kapsacyiną, ostrym składnikiem papryczek chili. Zidentyfikował nowy kanał jonowy, obecnie zwany TRPV1. Wykazał także, że jest on aktywowany przez temperatury postrzegane jako bolesne. Po odkryciu TRPV1, David Julius i Ardem Patapoutian niezależnie od siebie dokonali kolejnego ważnego postępu, odkrywając TRPM8, czyli pokrewny receptor wrażliwy na zimno. Z kolei Ardem Patapoutian zidentyfikował kanały jonowe występujące w skórze, które są aktywowane bodźcami mechanicznymi. W uproszczeniu można powiedzieć, że PIEZO1 i PIEZO2 (bo tak je nazwano) działają jak czujniki.

Jak podkreślili członkowie Komitetu Noblowskiego w swoim uzasadnieniu, prace laureatów ujawniły jeden z sekretów natury, bo wyjaśniły molekularne podstawy tego, jak doznania somatyczne umożliwiają nam odczuwanie i interakcję ze światem fizycznym.

Odkrycie nagrodzone medycznym Noblem pomoże w leczeniu polineuropatii?

– Na pewno poznanie tych receptorów, mechanizmu działania doznania temperatury i dotyku, będzie bardzo ważnym narzędziem w walce z czymś, co staje się coraz większym wyzwaniem dla współczesnej medycyny – chorób, które wiążą się z zaburzeniami czucia. Chociażby, nazywana już współcześnie epidemią, neuropatia cukrzycowa, która dotyczy coraz większej liczby ludzi w cywilizowanym, zamożnym świecie. Myślę, że ten ukłon w kierunku nauk podstawowych znów przypomina nam, jak długa jest droga od laboratorium, od badań obarczonych rzeczywiście dużym ryzykiem, do metod, które będą nam pomagały skutecznie leczyć ludzi na całym świecie – uważa prof. dr hab. n. med. Anna Kostera-Pruszczyk z Katedry i Kliniki Neurologii CSK UCK WUM.

– Odkrycie tych receptorów i mechanizmów ich działania stwarza naprawdę dobre możliwości poszukiwania czynników, które mogłyby modyfikować ich działanie, co – na przykład w przypadku leczenia niektórych neuropatii – może się okazać niezwykle ważne i interesujące. Bóle związane na przykład z różnego rodzaju neuropatiami są, według mojej wiedzy, przypadłością bardzo wielu osób – dodaje prof. dr hab. n. med. Jacek Malejczyk, Katedra i Zakład Histologii i Embriologii, Centrum Biostruktury WUM.

Laureaci podzielą się po równo nagrodą w wysokości 10 mln koron szwedzkich (ok. 980 tys. euro). Przed rokiem otrzymali ją Harvey J. Alter, Michael Houghton i Charles M. Rice, którzy zostali wyróżnieni za odkrycie wirusa powodującego zapalenie wątroby typu C.

Kim są laureaci medycznego Nobla

David Julius urodził się w 1955 roku w Nowym Jorku w USA. Uzyskał stopień doktora nauk technicznych. w 1984 r. na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley i odbył staż na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku. W 1989 roku został zatrudniony na Uniwersytecie Kalifornijskim w San Francisco, gdzie obecnie jest profesorem. Do nagrody Nobla typowano go już w roku 2014.

Ardem Patapoutian urodził się w 1967 roku w Bejrucie w Libanie. W młodości przeniósł się z rozdartego wojną Bejrutu do Los Angeles w USA i uzyskał doktorat w 1996 (California Institute of Technology, Pasadena, USA). Odbył staż na Uniwersytecie Kalifornijskim w San Francisco. Od 2000 roku pracujew Scripps Research w La Jolla w Kalifornii, gdzie obecnie jest profesorem. Od 2014 roku jest badaczem Instytutu Medycznego Howarda Hughesa.

(PAP)

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.