Nauka i badania

Zamiast leczenia wyłącznie objawowego – próba uderzenia w molekularne przyczyny choroby. Wyniki badania MUSIC-HFpEF, przedstawione na kongresie AHA 2025, rzucają nowe światło na potencjał terapii genowej w grupie pacjentów z zachowaną frakcją wyrzutową. Prof. Michał Hawranek analizuje, w jaki sposób modyfikacja białka SERCA2a może otworzyć drogę do skuteczniejszej poprawy relaksacji mięśnia sercowego i dlaczego kluczowa jest precyzyjna diagnostyka hemodynamiczna.

Mimo dostępu do nowoczesnej medycyny w Stanach Zjednoczonych liczba nadmiarowych zgonów jest znacznie wyższa niż w innych bogatych państwach. Głównymi przyczynami są choroby sercowo-naczyniowe i metaboliczne oraz zgony związane z narkotykami i alkoholem - wynika z badania naukowców z Boston University School of Public Health.

Analiza MRI całego ciała pozwoliła sztucznej inteligencji przewidywać stan zdrowia na podstawie rozkładu tłuszczu i stanu mięśni w ciele. AI ocenia m.in. ryzyko cukrzycy, poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych i śmierci.

Restrykcja sodu w ostrej niewydolności serca przez dekady stanowiła kanon postępowania terapeutycznego. Badanie SOLVRED-AHF, prowadzone przez dr. hab. n. med. Jana Biegusa, prof. UMW, pokazuje jednak, że współczesne spojrzenie na zwalczanie zastoju i gospodarkę wodno-elektrolitową może wymagać większej indywidualizacji.

Naukowcy opracowali narzędzie sztucznej inteligencji (AI), które szacuje wiek biologiczny na podstawie zdjęć twarzy. Nowe badanie wykazało, że FaceAge może też dostarczyć dodatkowych informacji - ocenić szanse na przeżycie pacjenta chorego na nowotwór na podstawie szybkości starzenia się twarzy – informuje ”Nature Communications”.

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego polskie społeczeństwo nadal się starzeje. Udział osób 60/65+ wynosi już ponad 26 proc., a do 2050 roku co trzeci Polak będzie seniorem. Skutkuje to ogromnym wzrostem obciążenia demograficznego, niedoborem rąk do pracy oraz poważnymi wyzwaniami dla systemu ochrony zdrowia.

Jak wykazało globalne badanie, zawierająca trzy leki na nadciśnienie tabletka GMRx2 zmniejsza ryzyko ponownego udaru o prawie 40 proc. – informuje „New England Journal of Medicine”.

2 tys. rodzin – 4 tys. osób – weźmie udział w jednym z największych takich badań w Polsce – projekcie MetALL. Właśnie rusza ich rekrutacja. Naukowcy będą analizować związek między przewlekłymi procesami zapalnymi związanymi z występowaniem alergii a ryzykiem wystąpienia wielochorobowości.

Wyniki badań przedklinicznych sugerują, że stosowana m.in. w leczeniu niewydolności serca empagliflozyna może chronić mięsień sercowy przed uszkodzeniem wywołanym przez chemioterapię. Finansowane przez ABM badanie kliniczne EMPACT ma odpowiedzieć na pytanie, czy taki efekt można potwierdzić także u pacjentów onkologicznych, leczonych chemioterapią opartą na antracyklinach.

Naukowcy opracowali metodę odfiltrowywania z krwi galektyny-3 - białka, mającego związek z sepsą. Może ona zwiększyć szanse pacjentów na przeżycie – donosi pismo „MedComm”. W przyszłym roku planowane jest przeprowadzenie badania klinicznego na ludziach.

Opublikowano ranking najlepszych mikrobiologów w Polsce 2025/2026 według Research.com. W rankingu znalazło się 6 naukowców. Kim są najlepsi polscy mikrobiolodzy?

Nowe badanie sugeruje związek między ekspozycją na leki zaburzające syntezę cholesterolu w czasie ciąży a zwiększonym ryzykiem autyzmu – informuje pismo „Molecular Psychiatry”.

Około 10 proc. ludzi ma warianty genetyczne związane z opornością na GLP-1. U takich osób leki z grupy analogów GLP-1, m.in. Ozempic i Wegovy, wykazują niższą skuteczność w obniżaniu poziomu cukru we krwi - wykazał międzynarodowy zespół naukowców. Mechanizm oporności na GLP-1 nie jest jeszcze poznany.

Agencja Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła lek Foundayo (orforglipron), doustnego agonistę receptora peptydu glukagonopodobnego-1 (GLP-1) w celu kontroli masy ciała. Dane kliniczne wskazują, że lek wspomaga znacząco utratę wagi i - co ważne - można go przyjmować bez ograniczeń dotyczących przyjmowania posiłków i o dowolnej porze dnia, co może ułatwić jego stosowanie i przestrzeganie zaleceń - twierdzą specjaliści.

Choć polski system ochrony zdrowia dysponuje ogromnymi zasobami danych zdrowotnych, wciąż pozostają one zamknięte w „instytucjonalnych silosach”, do których brakuje wspólnego klucza – wynika z raportu „Mapa źródeł danych medycznych w Polsce” Naukowej Fundacji Polpharmy. W raporcie mocno wybrzmiewa też głos lekarzy, dla których rejestry medyczne stały się symbolem niewykorzystanego potencjału danych i źródłem narastającej frustracji.

Podczas przeprowadzonego w Hiszpanii badania wirusa grypy wykryto aż u 11 proc. osób zmarłych w sezonie zimowym. Jednak 83 proc. tych zakażeń zdiagnozowano dopiero po zgonie i zwykle nie były one wpisywane do dokumentacji – informuje pismo „Clinical Microbiology and Infection”.

Ponad jedna trzecia dorosłych może być błędnie klasyfikowana przez wskaźnik BMI - wynika z badania opublikowanego w czasopiśmie „Nutrients”. Wśród badanych, którzy według BMI zostali uznani za otyłych, 34 proc. w rzeczywistości miało jedynie nadwagę. Jeszcze większe różnice odnotowano w grupie z nadwagą - tu błędy dotyczyły aż 53 proc. osób.

W oparciu o mikrobiom wyselekcjonowanych dawców ustaliliśmy skład wzorcowego supermikrobiomu – mówi dr hab. Jarosław Biliński z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Ma on posłużyć do opracowania biosyntetycznego leku z mikrobiomu jelitowego, przydatnego w leczeniu wielu schorzeń, jak choroby nowotworowe i autoimmunologiczne, choroba Parkinsona oraz infekcje oporne na antybiotyki.

Osoby przyjmujące analogi GLP-1 często mówią o zniknięciu tzw. food noise, czyli uporczywych, natrętnych myśli o jedzeniu. Jednak coraz więcej dowodów wskazuje, że nie chodzi tylko o jedzenie: pacjenci zauważali, że ucichła również obsesja na punkcie palenia, picia alkoholu, a nawet zażywania narkotyków, co potwierdzają analizy. "Odnotowano o 50 proc. mniej zgonów z powodu używania substancji psychoaktywnych wśród osób przyjmujących leki GLP-1 w porównaniu z osobami, które ich nie przyjmowały" - wynika z analizy opublikowanej na łamach "The BMJ".

Oporne nadciśnienie tętnicze to jeden z najtrudniejszych problemów współczesnej medycyny. Choć dotyczy kilku procent chorych, w skali 13 milionów pacjentów w Polsce stanowi to ogromną grupę wymagającą szczególnej uwagi. Prof. Piotr Jankowski wskazuje na przyczyny braku kontroli ciśnienia oraz omawia wyniki badania BaxHTN, które American Heart Association uznało za jedno z najważniejszych osiągnięć kardiologii 2025 roku.

Czy prosta analiza parametrów metabolicznych może ujawnić to, co dzieje się w mózgu noworodka, zanim zmiany staną się widoczne w rezonansie magnetycznym? Wyniki projektu zespołu badaczy z UJ CM pokazują, że tak. Naukowcy zidentyfikowali biomarkery, które pozwalają na znacznie wcześniejsze rozpoznanie zagrożenia u wcześniaków i dzieci po niedotlenieniu okołoporodowym.

Agencja Badań Medycznych (ABM) zmieniła krajobraz polskich badań klinicznych: otworzyła pacjentom dostęp do terapii, który wcześniej bywały poza zasięgiem, wsparła rozwój niekomercyjnych projektów naukowych i pomogła budować profesjonalną infrastrukturę badań. O tym, dlaczego ABM jest ważna nie tylko dla nauki, ale także dla pacjenta, systemu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa lekowego państwa, tłumaczy prof. Miłosz Jaguszewski.

Jak rozpoznać moment, w którym pacjent w trakcie terapii uzależnień zaczyna oddalać się od procesu leczenia – zanim zrobi to naprawdę? Na to pytanie próbuje odpowiedzieć dr Inga Dziembowska. Jej projekt: „Kliniczny system predykcyjny zapobiegający przerwaniu terapii uzależnień”, nagrodzony w XXIV edycji Konkursu o Grant Naukowej Fundacji Polpharmy, łączy wiedzę kliniczną z elementami neuropsychologii, diagnostyki laboratoryjnej oraz nowoczesnej analizy danych. Celem jest stworzenie narzędzia, które pomoże wcześniej identyfikować pacjentów zagrożonych przerwaniem terapii i dzięki temu skuteczniej wspierać ich w procesie zdrowienia.

Odstawienie analogów GLP-1 przez diabetyków wywołuje w ich organizmie „wstrząs metaboliczny”. Objawia się on różnego rodzaju współwystępującymi zaburzenia metabolicznymi, na przykład wahaniami poziomu glukozy we krwi, zwiększającymi ryzyko chorób układu krążenia, w tym zawału serca i udaru mózgu.

Analogi GLP-1, stosowane w leczeniu cukrzycy i otyłości, takie jak semaglutyd (Ozempic, Wegovy), mogą wspomagać regenerację serca po zawale, przywracając przepływ krwi w drobnych naczyniach, które często pozostają zablokowane nawet po udrożnieniu głównej tętnicy - wynika z badania opublikowanego w Nature Communications.

Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny w 2024 r. prof. Victor Ambros stara się o polskie obywatelstwo. W poniedziałek amerykański naukowiec spotkał się z premierem RP Donaldem Tuskiem. - Być może dzięki Nagrodzie Nobla mógłbym wnieść jakiś wkład w rozwój polskiej nauki i pozycję Polski w świecie – powiedział PAP.

Chatbot medyczny ChatGPT Health - nowe, ale już popularne narzędzie sztucznej inteligencji udzielające użytkownikom porad zdrowotnych - nie zaleca wizyty w szpitalu w ponad połowie przypadków, w których jest ona konieczna - wynika z badania opublikowanego w „Nature Medicine”.

Analiza badań obrazowych mózgu u dzieci ujawniła dwa odrębne podtypy ADHD, z których każdy charakteryzował się własnym wzorcem zmian w mózgu i powiązań behawioralnych – informuje pismo „General Psychiatry”.

Termowrażliwe polimery, które w temperaturze ciała zamieniają płyn w żel i pozwalają lekowi działać dokładnie w miejscu zakażenia – nad taką metodą leczenia infekcji bakteryjnych jamy ustnej i chorób przyzębia pracuje dr Magdalena Wróblewska z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.

Rozwój narzędzi opartych na analizie głosu może w przyszłości umożliwić wczesne wykrywanie zaostrzeń niewydolności serca, zdalne monitorowanie pacjentów oraz bardziej spersonalizowaną opiekę kardiologiczną. Badania nad tzw. biomarkerami głosowymi rozwijają się intensywnie także w Polsce.