Czas oczekiwania na wizytę u lekarza w przypadkach pilnych wydłużył się w II kwartale 2026 r. w grupie wybranych świadczeń. Kolejka takich pacjentów do tomografii komputerowej wzrosła o połowę w rok – czytamy w poniedziałkowej „Rzeczpospolitej”.
Opis badania TK i MR serca sporządzony przez kardiologa posiadającego potwierdzone kompetencje powinien stanowić ostateczny wynik badania w zakresie tych kompetencji - bez obligatoryjnej współautoryzacji przez specjalistę radiologii i diagnostyki obrazowej - uważa prof. Łukasz Małek, odnosząc się do projektu nowych umiejętności zawodowych lekarzy zaproponowanych przez Ministerstwo Zdrowia.
Polska radioterapia stoi na europejskim poziomie, jednak w diagnostyce obrazowej brakuje specjalistów. Choć od fizyków medycznych wymaga się tyle samo co od lekarzy, za 3-letnią specjalizację muszą zapłacić 40 tys. zł. – Borykamy się z brakiem finansowania i koniecznością brania urlopu na obowiązkowe szkolenia – wskazuje prof. Paweł Kukołowicz, krajowy konsultant w dziedzinie fizyki medycznej.
Z początkiem października rusza nowy program profilaktyczny, mający na celu wczesne wykrywanie raka płuca za pomocą niskodawkowej tomografii. NFZ ogłosił właśnie konkursy na realizatorów programu – poinformował w piątek Paweł Florek, dyrektor Biura Komunikacji Społecznej i Promocji Narodowego Funduszu Zdrowia.
Kolonoskopia i gastroskopia są jednymi z najważniejszych narzędzi diagnostycznych współczesnej gastroenterologii. Problemem nie jest obecnie dostępność tych badań, lecz ich właściwe wykorzystanie, przestrzeganie zalecanych odstępów między kolejnymi badaniami oraz – przede wszystkim – jakość ich wykonywania. W Polsce mamy sytuacje, w których badania endoskopowe są wykonywane niepotrzebnie lub zbyt często, a jednocześnie zbyt mało uwagi poświęca się jakości tych procedur – ocenia dr n. med. Piotr Wosiewicz, specjalista gastroenterologii i chorób wewnętrznych, kierownik Pracowni Endoskopii Przewodu Pokarmowego Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego im. prof. K. Gibińskiego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach.
AOTMiT rekomenduje wdrożenie pomiaru wskaźnika kostka-ramię (WKR/ABI) jako odrębnego świadczenia w opiece specjalistycznej. Nowa procedura ułatwi wczesną diagnostykę miażdżycy tętnic kończyn dolnych i poprawi dostęp do leczenia pacjentów z grup wysokiego ryzyka.
Specjaliści z University of Birmingham (Wielka Brytania) sprawdzili skuteczność testu na grupie prawie 1000 pacjentów. Wykazał on wyjątkowo dużą wiarygodność, gdyż wynik negatywny daje 99 proc. gwarancję, że nie doszło do rozwoju raka pęcherza. Z kolei guza złośliwego pęcherza wykrywa on z 92 proc. dokładnością. Potrzebne są jednak dalsze potwierdzające to badania.
Intensywnie trenujący amatorzy coraz częściej doznają urazów typowych dla zawodowych sportowców. Ponieważ dolegliwości często pojawiają się wyłącznie podczas aktywności, klasyczne badanie w spoczynku bywa niewystarczające. – W takich przypadkach kluczowa staje się diagnostyka dynamiczna. W USG czy przy pionizacji pacjenta możemy na żywo ocenić zachowanie tkanek w ruchu i pod obciążeniem – wskazuje w rozmowie z "Pulsem Medycyny" lek. med. Wojciech Szewczyk.
Kryteria STRIVE-2 porządkują terminologię i rozszerzają zakres ocenianych biomarkerów, jednak opis badania nie powinien ograniczać się do wymienienia pojedynczych nieprawidłowości. Coraz większe znaczenie mają określenie fenotypu choroby, ocena jej całkowitego obciążenia oraz wskazanie cech mogących pomóc w prognozowaniu dalszego przebiegu. – Często to radiolog jako pierwszy rozpoznaje chorobę lub dostrzega zmiany, które mogą być jej następstwem – mówi prof. Katarzyna Karmelita-Katulska.
Klasyczny rezonans magnetyczny dobrze pokazuje anatomię mózgu i oczodołów, ale nie pozwala ocenić mikrostruktury włókien nerwu wzrokowego. O tworzeniu narzędzia, które to umożliwi, opowiadają dr Łukasz Łabieniec i lek. Łukasz Lisowski. Nowa metoda analizy obrazów rezonansu magnetycznego powstała w Białymstoku.
Rezonans magnetyczny u pacjenta z zaburzeniami poznawczymi nie służy już wyłącznie do wykluczenia guza, wodogłowia czy zmian poudarowych. Coraz większe znaczenie ma ocena charakteru zaniku mózgowia, lokalizacji mikrokrwawień i zmian naczyniopochodnych. „Radiolog nie może samodzielnie rozpoznać choroby Alzheimera, ale może pomóc neurologowi, pokazując wzorzec uszkodzenia mózgowia” – podkreśla prof. Katarzyna Karmelita-Katulska, prezeska Polskiego Lekarskiego Towarzystwa Radiologicznego.
Mediana czasu od pierwszego zgłoszenia się pacjenta z podejrzeniem raka płuca do lekarza POZ do podjęcia decyzji o leczeniu wynosi obecnie ok. trzy miesiące – wskazuje prof. Maciej Krzakowski, konsultant krajowy w dziedzinie onkologii klinicznej. Jak jednak wynika z doświadczenia Aleksandry Wilk, dyrektor Sekcji Raka Płuca Fundacji TO SIĘ LECZY, realny czas od pierwszych objawów do rozpoznania wynosi od sześciu miesięcy do nawet roku: - Dochodzi do absurdalnych sytuacji, w których 28-dniowa ważność badania tomografii komputerowej wygasa, zanim pacjent dotrze na biopsję, przez co diagnostykę musi rozpoczynać od nowa.
Orzekanie o zgonie pacjentów pediatrycznych na podstawie kryteriów neurologicznych to jedna z najbardziej odpowiedzialnych procedur w medycynie. Choć badanie obrazowe pełni tu kluczową rolę pomocniczą, radiolodzy muszą mierzyć się ze specyfiką anatomiczną rozwijającego się mózgowia, zjawiskiem stasis filling oraz brakiem rekomendacji dla dzieci poniżej 12. roku życia. - Mamy wiedzę, jak te badania wykonywać i jak je oceniać u dzieci starszych. To nie oznacza, że nie wykonujemy procedur u dzieci młodszych, ale taki jest stan prawny w tym momencie – zaznacza prof. Katarzyna Jończyk-Potoczna.
Udar, krwotok wewnętrzny, nowotwory płuca i nerek, głębokie ropnie, niedokrwienie kończyn, a nawet łagodny przerost prostaty czy hemoroidy – lista schorzeń, które można dziś leczyć pod kontrolą obrazowania, stale rośnie. Eksperci Ogólnopolskiej Konferencji Neuroradiologii i Radiologii Interwencyjnej PLTR podkreślają: ta dziedzina to już filar nowoczesnej medycyny. W Polsce barierą pozostaje jednak ograniczony i nierówny dostęp pacjentów do tych procedur.
Powstał nowy klasyfikator nowotworów oparty na zmianach epigenetycznych, który rozróżnia niemal 50 typów guzów z bardzo wysoką precyzją. W przyszłości podobne testy mogą częściowo zastąpić klasyczną histopatologię.
Dyskusja wokół tego, kto powinien wykonywać i opisywać badania TK oraz MR serca, w ostatnich miesiącach budziła w środowisku medycznym spore emocje. – W każdej dziedzinie medycyny partnerski dialog między diagnostą a klinicystą jest kluczem do skutecznego leczenia – podkreśla dr hab. Grzegorz Staśkiewicz, prof. UM, przewodniczący Sekcji Radiologii Sercowo-Naczyniowej Polskiego Lekarskiego Towarzystwa Radiologicznego, zapowiadając nadchodzącą, wspólną inicjatywę edukacyjną obu środowisk.
Badanie CMR (ang. cardiac magnetic resonance) ma coraz większe znaczenie w diagnostyce kardiologicznej, ale dostęp do niego pozostaje ograniczony. Zdaniem prof. Mateusza Śpiewaka problemem nie jest to, czy opis wykonuje radiolog, czy kardiolog, lecz czy robi to lekarz z odpowiednim doświadczeniem. Ekspert podkreśla, że obecne regulacje, które nie pozwalają kardiologom na samodzielne opisywanie refundowanych badań ambulatoryjnych, ograniczają dostępność diagnostyki i mogą wydłużać oczekiwanie pacjenta na leczenie.
Mamy informacje przynajmniej po miesiącu od wejścia zmian w finansowaniu badań, że około połowa podmiotów nie ogranicza przyjęć, a mediana na badania pilne wzrosła od 5 do 10 dni - przekazał w Sejmie wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski. Jak dodał, kategoria "pilne" jest jednak przez lekarzy nadużywana, resort zaobserwował też niepokojący trend dotyczący rezonansu magnetycznego.
Praktyka kliniczna potwierdza, że w przypadku części badań powinna być zastosowana inna technika lub zostały one wykonane nadmiarowo, natomiast obecnie nie mamy dobrych polskich danych o skali zagadnienia. Trzeba zachować ostrożność, żeby nie wylać dziecka z kąpielą i pod szyldem ochrony przed promieniowaniem nie ograniczyć pacjentom dostępu do diagnostyki – mówi w rozmowie z „Pulsem Medycyny” prof. Edyta Szurowska, konsultant krajowa w dziedzinie radiologii i diagnostyki obrazowej.
Za decyzją prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia Filipa Nowaka o cięciach w finansowaniu badań obrazowych może kryć się szersza strategia Ministerstwa Zdrowia, mająca na celu ograniczenie ekspozycji radiologicznej pacjentów w Polsce – taką hipotezę stawia gen. broni prof. Grzegorz Gielerak, dyrektor Wojskowego Instytutu Medycznego (WIM) w Warszawie.
Stosowane również w Polsce medyczne metody oceny wieku migrantów, takie jak prześwietlenie nadgarstka, są szkodliwe i niewiarygodne - przekonują Lekarze bez Granic. Według organizacji, udział lekarzy w podejmowaniu decyzji prawnych dotyczących oceny wieku osób ubiegających się o azyl budzi poważne wątpliwości etyczne i zawodowe.
To już nie tylko szukanie przyczyny choroby, ale precyzyjne i małoinwazyjne uderzenie w samo jej źródło. Radiologia interwencyjna rewolucjonizuje współczesną medycynę, pozwalając na usuwanie guzów, tamowanie krwotoków i leczenie udarów bez użycia skalpela. – Radiologia interwencyjna idzie o krok dalej, bo nie zatrzymuje się na rozpoznaniu, ale stwarza możliwość leczenia – podkreśla prof. Grzegorz Rosiak, wiceprzewodniczący Sekcji Radiologii Zabiegowej Polskiego Lekarskiego Towarzystwa Radiologicznego. Aby jednak ta rewolucyjna metoda mogła w pełni ratować życie, polski system musi nadążyć za technologią.
Ministerstwo Zdrowia szykuje zmiany w obszarze radiologii i diagnostyki obrazowej wykonywanej za pośrednictwem systemów teleinformatycznych. Wprowadzono wymóg, aby badania z użyciem środka kontrastowego były przeprowadzane w sposób gwarantujący bezpieczeństwo pacjenta. Jednocześnie zniknął zapis o obowiązku obecności lekarza przy takim badaniu.
Ministerstwo Zdrowia zapowiada uporządkowanie systemu badań genetycznych i możliwe włączenie nowych testów do koszyka świadczeń gwarantowanych. Eksperci wskazują, że szerszy dostęp do diagnostyki genetycznej poprawiłby dobór terapii onkologicznych i przyniósł oszczędności dla systemu.
Precyzja liczona w milisekundach, zespołowa praca i technologie, które jeszcze dekadę temu brzmiały jak science fiction – tak dziś wygląda obrazowanie serca. O tym, jak radiologia sercowo-naczyniowa zmieniła diagnostykę chorób układu krążenia, kiedy rezonans magnetyczny przewyższa tomografię komputerową i jaką rolę odgrywa sztuczna inteligencja, opowiada radiolog dr hab. Grzegorz Staśkiewicz, przewodniczący Sekcji Radiologii Sercowo-Naczyniowej Polskiego Lekarskiego Towarzystwa Radiologicznego.
Przesuwanie kompetencji w zakresie diagnostyki obrazowej do innych specjalizacji klinicznych nie rozwiąże problemu dostępności badań obrazowych. Trzeba wzmocnić rolę lekarzy radiologów w interpretacji badań obrazowych, przy jednoczesnym rozwijaniu współpracy z kardiologami - przekonuje Polskie Lekarskie Towarzystwo Radiologiczne.
Narasta konflikt między kardiologami a radiologami dotyczący kompetencji w opisywaniu badań MR serca i TK tętnic wieńcowych. – Po zaproszeniu do merytorycznej dyskusji i wypracowania konsensusu środowisko radiologiczne postanowiło urządzić nagonkę na moją osobę – uważa kardiolog prof. Łukasz Małek.
Współczesna radiologia przestaje być jedynie wsparciem technicznym, stając się fundamentem podejmowania decyzji klinicznych. Choć technologie AI i integracja systemów PACS/RIS rewolucjonizują codzienną pracę, to na lekarzu wciąż spoczywa pełna odpowiedzialność za każdą diagnozę. – Zmiana roli radiologa jest jedną z najbardziej wyraźnych transformacji w medycynie: z autora opisu badania stał się on kluczowym uczestnikiem procesu klinicznego – podkreśla prof. Katarzyna Karmelita-Katulska, prezeska Polskiego Lekarskiego Towarzystwa Radiologicznego.
Przez lata były fundamentem diagnostyki lipidowej, dziś ich rola znacząco się zmieniła. Cholesterol całkowity i HDL nie są już wykorzystywane ani do rozpoznawania dyslipidemii, ani do oceny ryzyka sercowo-naczyniowego czy monitorowania leczenia. - Są jednak bardzo potrzebne – mówi prof. Bogdan Solnica, kierownik Katedry Biochemii Klinicznej Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jaką więc pełnią dziś funkcję?
Czas oczekiwania na badania endoskopowe jest obecnie dramatycznie długi - alarmuje Onkofundacja Alivia. Jak podaje, ze wszystkich monitorowanych świadczeń finansowanych przez NFZ najdłużej czeka się na kolonoskopię - w niektórych miejscach w Polsce nawet 3 lata. Pacjenci, którzy chcą zapisać się na rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową również muszą uzbroić się w cierpliwość. W kontekście trudnej sytuacji finansowej Narodowego Funduszu Zdrowia oraz faktu, że od 1 stycznia 2026 roku obniżono wyceny części świadczeń, istnieje realne ryzyko, że kryzys diagnostyki jeszcze się pogłębi - alarmuje Onkofundacja Alivia.