Monika Majewska

Prowadzone jest badanie kliniczne nad szczepionką mRNA przeciwko czerniakowi. Podawana jest ona także pacjentom w Polsce. - Wstępne wyniki badania II fazy wykazały, że po półtora roku u 92 proc. pacjentów nie doszło do przerzutów odległych. Jeśli dalsze badania potwierdzą ten efekt, to dzięki skojarzonej, spersonalizowanej terapii zbliżymy się do stuprocentowej kontroli choroby – powiedział prof. Piotr Rutkowski, jednocześnie podkreślając, że w Polsce należy aktywniej kierować chorych do badań klinicznych w onkologii.

Badania przesiewowe z wykorzystaniem multiparametrycznego rezonansu magnetycznego i oceną stężenia swoistego antygenu sterczowego dają znacznie większe szanse na wykrycie raka prostaty istotnego klinicznie niż skrining oparty tylko na oznaczeniu poziomu PSA. Takie są konkluzje badania przedstawionego na łamach „JAMA Oncology”, którego ostatnim autorem (“senior author”) jest dr hab. Paweł Rajwa ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. W wykrywaniu tego nowotworu mają znaczenie także inne czynniki kliniczne, przypuszczalnie więc w przyszłości będzie w skriningu obowiązywał personalizowany model postępowania.

Potrzeby i wyzwania w zakresie profilaktyki, diagnostyki i leczenia męskich nowotworów z perspektywy urologa, onkologa klinicznego, pacjenta, a także decydenta - to temat debaty “Pulsu Medycyny” poświęconej tym nowotworom.

Zniesienie skierowań do urologów może sparaliżować funkcjonowanie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i sprawić, że urolodzy staną się jeszcze mniej wydajni niż obecnie. Jeżeli zniesienie skierowań do urologów nastąpi w sposób niekontrolowany, będziemy funkcjonować w mechanizmie błędnego koła, bowiem ani do onkologa, ani do urologa nie będzie można się sprawnie dostać wtedy, kiedy będzie to rzeczywiście konieczne - wyrazili swoje obawy eksperci podczas debaty “Pulsu Medycyny”.

Z całą pewnością Ministerstwo Zdrowia bierze pod uwagę biopsję fuzyjną prostaty jako przyszłe świadczenie gwarantowane - zapewnił Michał Dzięgielewski, dyrektor Departamentu Lecznictwa w Ministerstwie Zdrowia, podczas debaty “Pulsu Medycyny”.

U pacjentów z polipami lub rakiem jelita grubego we wczesnym stadium rozwoju można zastosować leczenie z wykorzystaniem technik endoskopowych, spośród których najbardziej zaawansowana i precyzyjna jest endoskopowa dyssekcja podśluzówkowa. „Dzięki tej metodzie można usunąć zmiany w jednym fragmencie, co pozwala na ich kompletną ocenę histopatologiczną. Ponadto endoskopowa dyssekcja podśluzówkowa daje możliwość usuwania dużych zmian, kilku- lub nawet kilkunastocentymetrowych – mówi lek. Jacek Drzewiecki z Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Elblągu.

Międzynarodowy zespół naukowców opracowuje „Inteligentną kartę ocalonego z raka”, aby poprawić stan zdrowia osób, które pokonały chorobę nowotworową. Będzie to aplikacja mobilna, która umożliwi łatwy dostęp do informacji na temat leczenia, zasobu porad specjalistycznych i funkcji poprawiających jakość życia pacjenta oraz kontrolną opiekę nad nim.

Terapia przeciwzakrzepowa może mieć negatywny wpływ na samopoczucie pacjenta onkologicznego w ostatnim okresie jego życia. Lekarze często kontynuują ją aż do śmierci chorego, co skutkuje epizodami krwawienia, dodatkowymi problemami chorobowymi, a w konsekwencji wyższymi kosztami opieki. Międzynarodowy zespół badaczy — z udziałem Polaków — pracuje nad internetowym narzędziem wspomagania podjęcia decyzji terapeutycznych (SDST) o zaprzestaniu bądź kontynuacji leczenia przeciwzakrzepowego u wspomnianych chorych.

Rozszerzanie zakresu badań związanych z medycyną pracy, także o badania obrazowe, oraz większe zaangażowanie pracodawców w działania profilaktyczne — to przykłady działań, jakie można podjąć, aby zwiększyć udział społeczeństwa w profilaktycznych programach zdrowotnych. Pomocne mogą się przy tym okazać rozwiązania oparte na technologii sztucznej inteligencji.

Jeszcze do niedawna na nowotwory głowy i szyi chorowali głównie starsi mężczyźni, którzy nadużywali alkoholu i palili tytoń. Jednakże od lat mamy do czynienia z „fenomenem epidemiologicznym”, tzn. obserwujemy stały wzrost liczby zachorowań wśród młodych dorosłych: 40-, a nawet 30-latków, którzy nigdy nie palili papierosów ani nie piją alkoholu, ale są aktywni seksualnie. U tych osób czynnikiem etiologicznym jest wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) – alarmuje prof. Jarosław Markowski.

Stale pojawiają się nowe terapie przeciwnowotworowe, a wraz z nimi nowe powikłania, także kardiologiczne. Jak postępować w przypadku wystąpienia zdarzeń zakrzepowo-zatorowych u pacjentów onkologicznych i jak im zapobiegać? Temat ten będą zgłębiać członkowie nowo powstałej Grupy Badawczej ds. zakrzepicy, powołanej przez Radę ds. Kardioonkologii Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, jak również polscy eksperci zrzeszeni w Sekcji Leczenia Wspomagającego Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej.

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej zaapelowało do ministra zdrowia o zintensyfikowanie działań zmierzających do znacznego ograniczenia sprzedaży wyrobów nikotynowych w Polsce. W apelu podkreślono, że palenie tytoniu jest przyczyną wielu chorób, w tym niektórych nowotworów.

Przewodnicząca OZZPiP Krystyna Ptok nie zgadza się ze słowami szefowej resortu zdrowia, która stwierdziła, że pielęgniarki „nie zarabiają źle”. – Skoro tak jest, to dlaczego nie wybierają pracy w publicznych podmiotach i mamy problemy kadrowe? Skoro jest tak dobrze, to czemu jest tak źle? – pyta Krystyna Ptok.

W związku ze zmianą klimatu dochodzi do zmiany dystrybucji tzw. wektorów, które mogą przenosić choroby zakaźne (np. komary czy kleszcze). Można się spodziewać, że takie choroby, jak gorączka zachodniego Nilu, denga czy gorączka Zika, będą coraz poważniejszym zagrożeniem dla Europy. Poza tym niebezpieczeństwo będą stanowić zupełnie nowe patogeny, tak jak w 2019 r. koronawirus SARS-CoV-2 - ostrzega wirusolog prof. Krzysztof Pyrć, który zajął 7. miejsce w plebiscycie Lista Stu 2023 najbardziej wpływowych osób w polskiej medycynie.

W polskim systemie ochrony zdrowia w dalszym ciągu funkcjonuje paternalistyczny model relacji lekarz-pacjent. Pacjenci, w onieśmieleniu lub obawiając się popełnienia nietaktu, często krępują się zadać lekarzowi pytanie. Tymczasem pacjent, który wie więcej o chorobie i jej leczeniu, a także zna swoje prawa, jest lepszym partnerem dla lekarza niż pacjent bierny, wycofany i zamknięty w chorobie - mówi prof. Jacek Jassem, który zajął 6. miejsce na Liście Stu 2023 najbardziej wpływowych osób w polskiej medycynie.

Rok 2023, podobnie jak ubiegłe lata, był w polskiej onkologii bardzo pracowity i osiągnięto wiele celów. Mógłby być jednak bardziej satysfakcjonujący pod względem planowej realizacji założeń Narodowej Strategii Onkologicznej” – ocenia prof. Piotr Rutkowski, który zajął 4. miejsce na Liście Stu 2023 najbardziej wpływowych osób w polskiej medycynie.

Z okazji Światowego Dnia Walki z Rakiem redakcja „Pulsu Medycyny” zorganizowała debatę online pod tytułem: „Leczenie nowotworów w Polsce dziś i jutro”. Uczestnicy spotkania rozmawiali o obecnych możliwościach, a także problemach i wyzwaniach w leczeniu pacjentów onkologicznych w naszym kraju.

Wdrożenie pilotażu Krajowej Sieci Hematologicznej (KSH) to jedno z wyzwań w polskiej hematologii, na które wskazuje prof. Ewa Lech-Marańda. Konieczne jest także przeniesienie ciężaru opieki z lecznictwa szpitalnego na AOS. Jakie jeszcze zmiany są niezbędne, aby uporządkować system opieki nad pacjentami hematologicznymi?

Wykaz technologii lekowych niepodlegających finansowaniu w ramach procedury Ratunkowego Dostępu do Technologii Lekowych, czyli tzw. czarna lista RDTL, w ogóle nie powinien istnieć, tym bardziej że środki przeznaczane na finansowanie leczenia właśnie w ramach RDTL nie są wykorzystywane w 100 proc. - mówi Joanna Frątczak-Kazana, wicedyrektorka Onkofundacji Alivia.

W ostatnich latach w leczeniu wielu nowotworów w Polsce nastąpił ogromny postęp. Poprawił się także dostęp do diagnostyki molekularnej, co pozwala na wybór optymalnej terapii. Czy jednak Polska nadąża za zmianami, jakie zachodzą w leczeniu nowotworów w Europie Zachodniej? Jakie są jeszcze wyzwania w leczeniu pacjentów onkologicznych w naszym kraju – o tym dyskutowali eksperci podczas debaty „Pulsu Medycyny”.

Liczę na to, że zostanie utworzona szybka ścieżka wczesnego rozpoznawania raka gruczołu krokowego w populacji narażonej na zachorowanie. Jednak trzeba zastanowić się, jak powinna ona przebiegać, ponieważ pierwszym krokiem na tej ścieżce jest oznaczenie stężenia PSA, które w Polsce w części przypadków jest wykonywane trochę bez sensu przez lekarzy pierwszego kontaktu, np. pacjentom w wieku bardzo podeszłym, z ogromnymi obciążeniami – mówił prof. Paweł Wiechno podczas debaty zorganizowanej przez Polskie Towarzystwo Onkologiczne.

U chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową (PBL), mających powyżej 65 lat, obciążonych chorobami współistniejącymi zaleca się zastosowanie w I linii leczenia schematu wenetoklaks z obinutuzumabem. Jakie efekty pozwala uzyskać takie połączenie, wyjaśniła hematolog prof. dr hab. n. med. Aleksandra Butrym podczas konferencji „Kompendium Hematologii”, zorganizowanej przez portal Kompendium24.pl.

Zarządzanie zdrowiem jest najtańszym rozwiązaniem. My, onkolodzy, życzymy sobie, abyśmy mogli się spotkać z naszymi potencjalnymi pacjentami jeszcze na etapie przednowotworowym. To jest możliwe, tylko musimy zrozumieć, jak system zarządzania zdrowiem należy zorganizować - powiedział prof. Mariusz Bidziński podczas konferencji Wiedza, Świadomość, Życie".

Profilaktyka jest najskuteczniejszym narzędziem walki z chorobą w onkologii, ale w Polsce przeznacza się na nią tylko 0,1 proc. PKB. - Te środki nie są do końca wykorzystywane - mówiła Ewa Prokurat, koordynatorka Programu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy w CMD w Siedlcach.

Polskie Towarzystwo Hematologów i Transfuzjologów oraz Polska Grupa ds. Leczenia Białaczek u Dorosłych zalecają stosowanie w I linii terapii przewlekłej białaczki limfocytowej schematu wenetoklaks i obinutuzumab — zarówno u pacjentów z chorobami współistniejącymi, ze zmutowanym statusem genów IGHV, jak i u pacjentów bez chorób towarzyszących — powiedziała prof. Iwona Hus podczas konferencji „Kompendium Hematologii”, zorganizowanej przez portal Kompendium24.pl.

Grypa u osób starszych nierzadko ma ciężki przebieg, zwiększając ryzyko powikłań i zgonu. Najskuteczniejszą formą ochrony przed tą chorobą jest szczepienie, które daje seniorom dodatkowe korzyści w postaci redukcji ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych czy wystąpienia zespołu otępiennego. Szczepienie zapobiega również dekompensacji chorób przewlekłych, które występują u osób w podeszłym wieku. Jak przebiega grypa u seniorów i jak ich zachęcić do szczepień przeciw tej chorobie — wyjaśnia dr hab. n. med. i n. o zdr. Marcin Wełnicki z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Badanie per rectum jest jednym z podstawowych badań wykonywanych w celu wczesnego wykrywania raka gruczołu krokowego. Wyniki metaanalizy opublikowane na łamach „European Urology Oncology” wskazują jednak, że nie jest to dobry test przesiewowy w kierunku tego nowotworu. „Badanie per rectum wykazuje szczególnie niską wartość diagnostyczną. Jego rutynowe wykonywanie może nie być konieczne” – mówi dr hab. n. med. Paweł Rajwa ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, współautor analizy. Uważa, że w dobie dostępu do nowych, bardziej skutecznych metod diagnostycznych – rezonansu magnetycznego – badanie per rectum będzie coraz rzadziej stosowane w praktyce klinicznej.

Wprowadzenie systemu kompleksowego postępowania diagnostyczno-terapeutycznego, powiązanego z pomiarem efektów klinicznych, premiowanie dobrych wyników leczenia, a także edukacja społeczeństwa na temat nowotworów już od szkoły podstawowej - to jedne z wielu priorytetów w polskiej onkologii, na które wskazują eksperci.

Należy istotnie zwiększać nakłady na opiekę onkologiczną. Jednak wzrost nakładów musimy powiązać z pomiarem jakości tej opieki, pomiarem skuteczności i efektywności podejmowanych działań - podkreśla dr n. ekon. Małgorzata Gałązka-Sobotka.

W onkologii i hematologii dziecięcej należy wdrażać metody farmakodynamiki, farmakogenomiki, biologii molekularnej, aby personalizować leczenie - wskazuje prof. Anna Raciborska z Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie.