Podstawą systemowego leczenia zaawansowanego raka gruczołu krokowego jest farmakologiczne obniżenie poziomu testosteronu (terapia deprywacji androgenów). Choć metoda ta wykazuje wysoką skuteczność w walce z nowotworem, dla układu sercowo-naczyniowego niesie za sobą poważne wyzwania, co wyjaśnia prof. Sebastian Szmit.
U chorych z rakiem gruczołu krokowego z przerzutami do regionalnych węzłów chłonnych miejscowa intensyfikacja leczenia z zastosowaniem brachyterapii HDR znamiennie poprawiła przeżycie u podgrupy pacjentów z wysokim stopniem złośliwości histologicznej. Poza tym brachyterapia HDR jako tzw. boost odznaczała się korzystniejszym profilem bezpieczeństwa niż standardowa teleradioterapia – wynika z badania MUREBRANO. Tym samym pacjenci z najbardziej wymagającym przebiegiem choroby mogą zyskać nie tylko dodatkowe lata życia, ale również lepszą jego jakość - wyjaśnia dla "Pulsu Medycyny" dr n. med. Mateusz Bilski, pierwszy autor badania.
Obecnie najczęściej stosowanym testem wykrywającym raka prostaty jest oznaczenie poziomu PSA, czyli swoistego antygenu prostaty. Badanie to, mimo swojej przydatności, wykazuje ograniczoną swoistość. Skutkiem tego są częste wyniki fałszywie dodatnie, prowadzące do niepotrzebnego leczenia pacjentów. Naukowcy z Podkarpacia prowadzą badanie, którego celem jest stworzenie bardziej precyzyjnych narzędzi diagnostycznych, pozwalających na postawienie trafniejszego rozpoznania i skuteczniejszy dobór leczenia, co w dłuższej perspektywie może się przyczynić do ograniczenia zbędnych zabiegów medycznych i rozwoju terapii celowanych, dopasowanych do konkretnego pacjenta – wyjaśnia w rozmowie dla „Pulsu Medycyny” prof. Tomasz Ruman z Politechniki Rzeszowskiej, kierownik projektu.
W raku gruczołu krokowego nowoczesne podejście terapeutyczne koncentruje się nie tylko na wydłużeniu życia, lecz także zachowaniu jego jakości i sprawności pacjenta. Obecne metody leczenia miejscowego, choć skuteczne, nie są wolne od działań niepożądanych, których część chorych wolałaby uniknąć. W związku z tym poszukuje się alternatywy o korzystniejszym profilu bezpieczeństwa. Coraz więcej dowodów naukowych wskazuje, że może nią być terapia fokalna – zarówno w przypadku leczenia pierwotnego nowotworu ograniczonego do narządu, jak również miejscowej wznowy po radioterapii, co dla „Pulsu Medycyny” wyjaśnia prof. Paweł Rajwa.
Krwiomocz może być pierwszym objawem raka pęcherza moczowego, prostaty lub innych nowotworów układu moczowego i zawsze wymaga dokładnej diagnostyki – podkreśla prof. Piotr Chłosta z Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. W rozmowie z „Pulsem Medycyny” ekspert mówi o roli lekarzy rodzinnych we wczesnym wykrywaniu chorób uroonkologicznych, potrzebie rozszerzenia ich uprawnień diagnostycznych oraz przełomie, jaki dokonuje się dziś w leczeniu nowotworów urologicznych.
Odnotowuje się coraz większą liczbę przypadków nowotworów, szczególnie wśród osób poniżej 50. roku życia. Jednak przyczyną tego stanu nie jest realny wzrost zachorowalności na raka o istotnym znaczeniu klinicznym, lecz wzmożona kontrola diagnostyczna i nadwykrywalność – wyjaśnia prof. Paweł Rajwa. Dodaje, że konsekwencją przediagnozowania jest nadmierne leczenie, które potencjalnie może przynieść więcej szkód niż korzyści. Kluczowa jest zatem odpowiedź na pytanie, kto i kiedy tak naprawdę wymaga diagnostyki i leczenia. Istotny jest przy tym wybór metody postępowania adekwatnej do rzeczywistego profilu zdrowotnego pacjenta.
Badania kliniczne i doświadczenia krajów UE pokazują, że leczenie radioligandowe wydłuża życie, opóźnia progresję choroby, zmniejsza dolegliwości bólowe i pozwala pacjentom dłużej zachować samodzielność oraz lepszą jakość życia. - Bardzo czekamy na wprowadzenie terapii radioligandowej w raku gruczołu krokowego do programu lekowego, co poprawi jakość opieki na pacjentem z przerzutowym rakiem prostaty opornym na kastrację - mówi prof. Paweł Wiechno.
Terapia radioligandowa w leczeniu raka gruczołu krokowego jest obecnie dostępna głównie w ramach RDTL. Jednak z punktu widzenia pacjentów ta ścieżka nie może być rozwiązaniem docelowym - wyjaśnia Anna Kupiecka, prezes Fundacji OnkoCafe - Razem Lepiej, wiceprezes Ogólnopolskiej Federacji Onkologicznej.
Na sytuację w polskiej urologii w mijającym roku bez wątpienia wpływ miała luka finansowa dotycząca środków koniecznych do zabezpieczenia europejskich standardów w ochronie zdrowia. Skutkiem tych ograniczeń jest m.in. obniżenie poziomu refundacji radykalnej prostatektomii robotycznej dla pacjentów z rakiem prostaty - mówi prof. Tomasz Drewa, prezes Polskiego Towarzystwa Urologicznego.
Polska pozostaje krajem o najwyższej śmiertelności z powodu raka prostaty w całej Unii Europejskiej, a liczba zgonów wciąż rośnie. Eksperci podkreślają, że to nie tylko kwestia późnej diagnostyki, lecz przede wszystkim ograniczonego dostępu do nowoczesnych terapii. Jedną z nich jest radioligandowa terapia - przełomowa metoda, stosowana już szeroko w Europie, podczas gdy w Polsce nadal dostępna jest jedynie w trybie ratunkowym.
Wdrożenie terapii radioligandowej w polskim systemie ochrony zdrowia wymaga współpracy wielodyscyplinarnej oraz kompleksowych wytycznych dotyczących kwalifikacji chorych, prowadzenia leczenia, monitorowania efektów czy zapewnienia odpowiedniej organizacji i kadry – mówi prof. Marek Dedecjus, który jest pierwszym autorem rekomendacji dotyczących stosowania terapii radioligandowych w nowotworach, w tym w raku gruczołu krokowego.
Mimo postępów w leczeniu chorych na raka gruczołu krokowego, nadal istnieje duże zapotrzebowanie na terapie celowane o nowym mechanizmie działania, które poprawiłyby rokowanie i jakość życia pacjentów. Ogromne korzyści może przynieść zastosowanie terapii radioligandowej, ale nie jest ona jeszcze dostępna dla polskich pacjentów.
Największe opóźnienia w diagnostyce nowotworów u mężczyzn dotyczą raka gruczołu krokowego i raka płuca, mimo że narzędzia pozwalające na ich rozpoznanie, także te nowoczesne, są łatwo dostępne. Kuleje cała logistyka związana z diagnostyką i bez wsparcia decydentów nie uda się rozwiązać tego problemu – to jeden z wątków debaty „Pulsu Medycyny” poświęconej tym dwóm najczęściej występującym nowotworom u mężczyzn.
W celu wsparcia radiologów w walce z rakiem prostaty, Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy (OPI PIB) opracował nowoczesne narzędzie oparte na sztucznej inteligencji. Nową platformę AI4AR przetestowano w Dolnośląskim Centrum Onkologii Pulmunologi i Hematologi (DCOPiH) uzyskując pozytywne oceny.
Według CNN były prezydent USA Joe Biden, u którego wykryto zaawansowanego raka prostaty, od wielu lat nie wykonywał testu PSA. Eksperci podkreślają jednak, że test nie jest zalecany u starszych mężczyzn. Rak prostaty jest na ogół wolno postępującym nowotworem i rzadko zdarza się jego postać wyjątkowo agresywna.
Lutet jako farmaceutyk nie jest konkurencją dla leków hormonalnych lub chemioterapii, ponieważ zapisy rejestracyjne dotyczące tego leku mówią o tym, że jest on wskazany do leczenia chorych z rozsianym rakiem gruczołu krokowego opornym na kastrację, u których doszło do niepowodzenia terapii hormonalnej i chemioterapii. Natomiast korzyści, jakie odnoszą pacjenci ze stosowania tego leku, są ewidentne - mówi dr hab. n. med. Jakub Żołnierek, onkolog kliniczny z Kliniki Nowotworów Układu Moczowego Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie — Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie.
W leczeniu pacjentów z zaawansowanym hormonowrażliwym rakiem gruczołu krokowego standardowo w kastracji farmakologicznej stosuje się agonistów LHRH w postaci iniekcji. Leki te powodują jednak wzrost stężenia testosteronu w pierwszych dwóch tygodniach działania. Zastosowanie pierwszej doustnej terapii deprywacji androgenów umożliwia szybką i trwałą supresję testosteronu, jak również zmniejszenie ryzyka sercowo-naczyniowego.
Gdybym miał dać wskazówkę młodym naukowcom, powiedziałbym: szukajcie mentorów. Ich wsparcie jest kluczowe na drodze rozwoju - powiedział podczas gali, na której poznaliśmy wyniki konkursu “Supertalenty w Medycynie”, dr hab. n. med. Paweł Rajwa, laureat drugiego miejsca.
Analiza mutacji genetycznych w próbce śliny pozwala lepiej ocenić ryzyko zachorowania na raka prostaty niż użycie standardowego testu PSA z krwi - wynika z badań w Wielkiej Brytanii. Publikację na ten temat przygotowują specjaliści z Royal Marsden NHS Foundation Trust.
W Polsce sytuacja pacjentów z rakiem gruczołu krokowego w zakresie diagnostyki i leczenia uległa znacznej poprawie. Natomiast w dalszym ciągu są pewne deficyty, które należy uzupełnić. Na etapie diagnostyki to przede wszystkim refundacja biopsji fuzyjnej. Konieczny jest także dostęp do nowoczesnych terapii dla chorych z zaawansowaną postacią nowotworu - mówi dr hab. Jakub Żołnierek. Jakie są jeszcze niezaspokojone potrzeby pacjentów z rakiem stercza?
Badania przesiewowe z wykorzystaniem multiparametrycznego rezonansu magnetycznego i oceną stężenia swoistego antygenu sterczowego dają znacznie większe szanse na wykrycie raka prostaty istotnego klinicznie niż skrining oparty tylko na oznaczeniu poziomu PSA. Takie są konkluzje badania przedstawionego na łamach „JAMA Oncology”, którego ostatnim autorem (“senior author”) jest dr hab. Paweł Rajwa ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. W wykrywaniu tego nowotworu mają znaczenie także inne czynniki kliniczne, przypuszczalnie więc w przyszłości będzie w skriningu obowiązywał personalizowany model postępowania.
Potrzeby i wyzwania w zakresie profilaktyki, diagnostyki i leczenia męskich nowotworów z perspektywy urologa, onkologa klinicznego, pacjenta, a także decydenta - to temat debaty “Pulsu Medycyny” poświęconej tym nowotworom.
Zniesienie skierowań do urologów może sparaliżować funkcjonowanie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i sprawić, że urolodzy staną się jeszcze mniej wydajni niż obecnie. Jeżeli zniesienie skierowań do urologów nastąpi w sposób niekontrolowany, będziemy funkcjonować w mechanizmie błędnego koła, bowiem ani do onkologa, ani do urologa nie będzie można się sprawnie dostać wtedy, kiedy będzie to rzeczywiście konieczne - wyrazili swoje obawy eksperci podczas debaty “Pulsu Medycyny”.
Z całą pewnością Ministerstwo Zdrowia bierze pod uwagę biopsję fuzyjną prostaty jako przyszłe świadczenie gwarantowane - zapewnił Michał Dzięgielewski, dyrektor Departamentu Lecznictwa w Ministerstwie Zdrowia, podczas debaty “Pulsu Medycyny”.
Według najnowszych prognoz wynika, że do 2040 r. liczba mężczyzn na świecie, u których zdiagnozowano raka prostaty podwoi się do 2,9 miliona rocznie, a roczna liczba zgonów wzrośnie o 85% - z 375 000 w 2020 r. do prawie 700 000 w 2040 r. Wyniki opublikowano w czasopiśmie “Lancet”. Zostaną one zaprezentowane podczas dorocznego kongresu Europejskiego Towarzystwa Urologicznego w Paryżu.
W Centrum Diagnostyki i Leczenia Raka Prostaty realizowany będzie bezpłatny program skoordynowanej opieki nad pacjentem z rakiem gruczołu krokowego. - Jest to choroba szczególna, stąd tak ważne jest, by pacjenci mieli zapewniony odpowiedni komfort diagnostyki i leczenia - powiedział dyrektor placówki, gen. prof. Grzegorz Gielerak.
Liczę na to, że zostanie utworzona szybka ścieżka wczesnego rozpoznawania raka gruczołu krokowego w populacji narażonej na zachorowanie. Jednak trzeba zastanowić się, jak powinna ona przebiegać, ponieważ pierwszym krokiem na tej ścieżce jest oznaczenie stężenia PSA, które w Polsce w części przypadków jest wykonywane trochę bez sensu przez lekarzy pierwszego kontaktu, np. pacjentom w wieku bardzo podeszłym, z ogromnymi obciążeniami – mówił prof. Paweł Wiechno podczas debaty zorganizowanej przez Polskie Towarzystwo Onkologiczne.