NFZ wyłonił już pierwszych realizatorów niskodawkowej tomografii komputerowej klatki piersiowej w programie profilaktyki raka płuca i zawarł umowy w trzech województwach. W kilku województwach program ruszy później, bo trzeba było ponownie ogłosić postępowanie konkursowe. Docelowo Fundusz chce zakontraktować co najmniej 32 placówki.
1 października 2026 r. rusza ogólnopolski, bezpłatny program profilaktyki raka płuca, oferujący badania z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej (NDTK) bez skierowania. Dlaczego Polska bardzo potrzebowała tego programu? Jakie korzyści wynikają z jego wdrożenia, nie tylko z punktu widzenia klinicznego, lecz także ekonomiki zdrowia - wyjaśnia prof. Dariusz M. Kowalski, sekretarz generalny Polskiej Grupy Raka Płuca.
W badaniach KEYNOTE-189 i KEYNOTE-407, dotyczących niedrobnokomórkowego raka płuca, część pacjentów z grupy kontrolnej, otrzymującej samą chemioterapię, przeszła do ramienia z pembrolizumabem po progresji choroby. Jednak tzw. crossover zafałszował ostateczne wyniki, sztucznie zaniżając różnice dotyczące przeżycia całkowitego (OS). Niedawno ukazała się nowa analiza, korygująca te wyniki. Rzeczywista korzyść z immunochemioterapii okazała się znacznie większa, niż wynika to z pierwotnych wyników.
Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) niedawno zatwierdziła lek daraxonrasib do stosowania u wybranych pacjentów z przerzutowym rakiem trzustki, jednak naukowcy analizują również jego skuteczność w leczeniu raka płuca. W badaniu stwierdzono zmniejszenie się guzów u ponad 30 proc. uczestników otrzymujących ten lek.
Wskaźnik pięcioletnich przeżyć w raku płuca waha się między zaledwie 13-16 proc. w większości europejskich krajów. Wynika to głównie ze zbyt późnego wykrycia choroby. Od 1 października rusza skrining z zastosowaniem niskodawkowej tomografii komputerowej – badania, które pozwala rozpoznać nowotwór na wczesnym etapie, kiedy jeszcze nie daje objawów, a co za tym idzie – można go całkowicie wyleczyć. Kluczem do sukcesu jest jednak odpowiednie prowadzenie programu – wyjaśnia w rozmowie z „Pulsem Medycyny” prof. Witold Rzyman, współautor polskiego populacyjnego programu badań przesiewowych w kierunku raka płuca.
Naukowcy opisali zmiany we krwi związane z narażeniem na zanieczyszczenie powietrza i późniejszym rozwojem raka płuca. Wyniki dostarczają wskazówek, które mogą pomóc w badaniach nad nowotworami oraz w opracowywaniu metod ich wykrywania i profilaktyki.
Dr n. med. Jacek Wakuliński wszedł w skład European Commission Initiative on Lung Cancer (EC-LuC) Expert Pool. Ekspert z Zakładu Radiologii Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie będzie współtworzyć międzynarodowe zalecenia w obszarze profilaktyki i terapii nowotworów klatki piersiowej.
Podczas śniadania prasowego w poniedziałek (10 sierpnia) przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia oraz eksperci m.in. z Polskiej Grupy Raka Płuca zaprezentowali kluczowe zmiany w systemie opieki nad pacjentami z rakiem płuca. Od 1 października wchodzi w życie gruntowna reforma programu lekowego B.6 oraz ogólnopolski program profilaktyczny.
Włączenie badań z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej do koszyka świadczeń gwarantowanych, kolejne refundacje immunoterapii i leków ukierunkowanych molekularnie oraz rosnące znaczenie kompleksowej diagnostyki genetycznej – ostatnie kilkanaście miesięcy przyniosło pacjentom z rakiem płuca wiele istotnych zmian. Nadal jednak najważniejszym wyzwaniem pozostaje wykrywanie choroby na możliwie wczesnym etapie - mówią eksperci z okazji Światowego Dnia Raka Płuca, który obchodzony jest 1 sierpnia.
Przez dekady możliwości leczenia drobnokomórkowego raka płuca pozostawały bardzo ograniczone. Teraz, wraz ze zmianami w programie lekowym, pacjenci zyskają dostęp do immunoterapii konsolidującej po zakończeniu standardowego postępowania. - To opcja dobrze tolerowana, a jednocześnie przynosząca chorym bardzo dużą korzyść - zaznacza lek. Michał Czerwiński.
Rak płuca staje się chorobą przewlekłą, czego dowodzą kolejne analizy. Badanie III fazy CROWN, które przedstawiono podczas tegorocznego kongresu ASCO w Chicago wykazało, że 55 proc. pacjentów z NDRP ALK+, którzy otrzymywali inhibitor ALK trzeciej generacji w pierwszej linii leczenia, żyje 7 lat bez progresji choroby. - Nie mieliśmy chorych, którzy przeżywali dwa, trzy czy cztery lata, a tu mówimy o przeżyciach siedmioletnich – mówi prof. Dariusz M. Kowalski. Wyniki badań są ważne także z innych powodów. – Dotyczą specyficznej populacji chorych – przeważnie są to ludzie młodzi, niepalący papierosów – dodaje z kolei prof. Jacek Jassem.
Mediana czasu od pierwszego zgłoszenia się pacjenta z podejrzeniem raka płuca do lekarza POZ do podjęcia decyzji o leczeniu wynosi obecnie ok. trzy miesiące – wskazuje prof. Maciej Krzakowski, konsultant krajowy w dziedzinie onkologii klinicznej. Jak jednak wynika z doświadczenia Aleksandry Wilk, dyrektor Sekcji Raka Płuca Fundacji TO SIĘ LECZY, realny czas od pierwszych objawów do rozpoznania wynosi od sześciu miesięcy do nawet roku: - Dochodzi do absurdalnych sytuacji, w których 28-dniowa ważność badania tomografii komputerowej wygasa, zanim pacjent dotrze na biopsję, przez co diagnostykę musi rozpoczynać od nowa.
Udar, krwotok wewnętrzny, nowotwory płuca i nerek, głębokie ropnie, niedokrwienie kończyn, a nawet łagodny przerost prostaty czy hemoroidy – lista schorzeń, które można dziś leczyć pod kontrolą obrazowania, stale rośnie. Eksperci Ogólnopolskiej Konferencji Neuroradiologii i Radiologii Interwencyjnej PLTR podkreślają: ta dziedzina to już filar nowoczesnej medycyny. W Polsce barierą pozostaje jednak ograniczony i nierówny dostęp pacjentów do tych procedur.
W raku płuca kluczowy jest czas. Im wcześniej wykryta choroba, tym większa szansa na leczenie radykalne, czyli całkowite usunięcie nowotworu lub trwałe opanowanie choroby. Dlatego tak duże znaczenie przypisuje się programowi badań przesiewowych z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej, który ma ruszyć października br. Zdaniem ekspertów może on stać się jednym z najważniejszych narzędzi zmieniających sytuację pacjentów z rakiem płuca w Polsce – nie tylko ratując życie, ale również ograniczając koszty leczenia ponoszone przez system ochrony zdrowia.
Nowoczesne leczenie ukierunkowane molekularnie i immunoterapia sprawiają, że pacjenci z rakiem płuca mogą żyć wiele lat, często zachowując dobrą jakość życia. Warunek jest jeden: właściwa diagnostyka wykonana jeszcze przed rozpoczęciem terapii. – Powoli możemy uznać, że u niektórych pacjentów rak płuca rzeczywiście staje się chorobą przewlekłą – ocenia dr hab. n. med. Adam Płużański, prof. NIO-PIB.
Małoinwazyjne zniszczenie guza za pomocą ablacji może ponad dwukrotnie wydłużyć kontrolę choroby u wybranych pacjentów z rakiem płuca leczonych immunoterapią. Takie wnioski przynosi randomizowane badanie kliniczne BOOSTER opublikowane w czasopiśmie Signal Transduction and Targeted Therapy (Nature).
Opieka nad pacjentami z rakiem płuca wymaga pilnej reorganizacji. Kierunkiem, który należy obrać w celu poprawy sytuacji, jest utworzenie wysokospecjalistycznych ośrodków kompetencji, czyli Lung Cancer Unitów — mówi prof. Rodryg Ramlau. Środowisko liczy, że zostaną one wdrożone w 2026 r.
Program wczesnego wykrywania raka płuca z zastosowaniem niskodawkowej tomografii komputerowej (NDTK) ma być od połowy 2026 r. świadczeniem gwarantowanym - przewiduje projekt rozporządzenia ministra zdrowia.
Rok 2025 przyniósł istotne postępy w poprawie opieki nad pacjentem z rakiem płuca, ale też uwidocznił skalę wyzwań, które wciąż stoją przed nami. Do najważniejszych należą: potrzeba zwiększenia odsetka wczesnych rozpoznań m.in. poprzez wdrożenie programu badań przesiewowych z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej (NDTK) do koszyka świadczeń gwarantowanych, usprawnienie procesu i finansowania kompleksowej diagnostyki predykcyjnej oraz wdrożenie w Polsce Lung Cancer Units - wymienił prof. Rodryg Ramlau, prezes Polskiej Grupy Raka Płuca podczas konferencji zorganizowanej przez stowarzyszenie.
Rak drobnokomórkowy płuca wciąż stanowi jedno z największych wyzwań onkologii. Jak podkreśla dr hab. n. med. Magdalena Knetki-Wróblewska, choć w ostatnich latach pojawiła się immunoterapia, a część chorych można leczyć radykalnie z zastosowaniem chemioradioterapii, system nadal potrzebuje koordynacji. – Lung cancer unity to rozwiązanie, na które w Polsce czekamy od lat – zaznacza.
Największe opóźnienia w diagnostyce nowotworów u mężczyzn dotyczą raka gruczołu krokowego i raka płuca, mimo że narzędzia pozwalające na ich rozpoznanie, także te nowoczesne, są łatwo dostępne. Kuleje cała logistyka związana z diagnostyką i bez wsparcia decydentów nie uda się rozwiązać tego problemu – to jeden z wątków debaty „Pulsu Medycyny” poświęconej tym dwóm najczęściej występującym nowotworom u mężczyzn.
W Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie przeprowadzono pierwsze w Polsce trzy zabiegi krioablacji pierwotnego raka płuca. Wykorzystanie w nich nowoczesne, małoinwazyjne metody, dotychczas stosowanej głównie w terapii przerzutów nowotworowych do płuc.
Rak płuca jest największym beneficjentem diagnostyki molekularnej, a jednocześnie najlepszym przykładem niedomagań systemowych w Polsce. Jedynie 50% chorych z nowo rozpoznanym rakiem płuca ma dostęp do takiej diagnostyki. Jeszcze mniej do badań zaawansowanych. Eksperci ostrzegają, że każdy miesiąc zwłoki w diagnostyce oznacza nie tylko pogorszenie rokowania pacjentów, ale także wzrost kosztów leczenia – ponieważ terapie w zaawansowanych stadiach choroby są znacznie droższe i mniej skuteczne.
Prof. Witold Rzyman, kierownik Katedry i Kliniki Chirurgii Klatki Piersiowej GUMed, otrzymał nagrodę im. Josepha W. Cullena za Profilaktykę i Wczesne Wykrywanie Raka Płuc. Międzynarodowe wyróżnienie zostało przyznane podczas Światowej Konferencji Raka Płuc w Barcelonie.
Polska należy do krajów o jednej z najwyższej umieralności z powodu nowotworów w Europie – wynika z analiz Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (IARC) działającej w ramach WHO. Głównym powodem jest systemowa luka w profilaktyce zdrowia. – W Polsce profilaktyka zdrowia funkcjonuje tylko w teorii. W praktyce system kuleje z powodu dramatycznego niedofinansowana, długich kolejek i niedoboru personelu – twierdzi prof. Piotr Korczyński, ekspert Polskiego Towarzystwa Postępów Medycyny - MEDYCYNA XXI.
Rak płuca to jedno z największych wyzwań współczesnej onkologii w Polsce i na świecie – pozostaje najczęstszą przyczyną zgonów z powodu nowotworów złośliwych, a liczba zachorowań rośnie z roku na rok. Mimo że w Polsce funkcjonuje rozbudowany program lekowy, obejmujący zarówno chemioterapię, jak i nowoczesne terapie - ukierunkowane molekularnie oraz immunoterapię bądź immunochemioterapię - to jest jeszcze wiele do zrobienia zarówno w zakresie poprawy procesu diagnostycznego, jak i dostępu do kolejnych, innowacyjnych leków – podkreśla Aleksandra Wilk Dyrektor Sekcji Raka Płuca Fundacji To się Leczy.
Jedną z modyfikacji programu lekowego B.6 będzie możliwość zastosowania w pierwszej linii leczenia u chorych z rozpoznanym niedrobnokomórkowym rakiem płuca (NDRP), z obecną mutacją aktywującą w genie EGFR, ozymertynibu w skojarzeniu z chemioterapią. Do tej metody leczenia będziemy kwalifikować chorych, u których chcielibyśmy uzyskać bardzo szybki efekt terapeutyczny - informuje prof. Dariusz M. Kowalski, onkolog kliniczny.
Od 1 lipca w refundacji pojawi się 18 nowych cząsteczkowskazań onkologicznych. To blisko 44% wszystkich terapii stosowanych w onkologii, które dotychczas zostały udostępnione w 2025 r. - Liczymy, że pozytywny trend refundacyjny i tempo prac resortu będzie utrzymywane także w przyszłości – podkreśla Anna Kupiecka, prezes Fundacji OnkoCafe-Razem Lepiej.
Na liście refundacyjnej, która będzie obowiązywać od 1 lipca 2025 r., znajdzie się 41 nowych cząsteczko-wskazań - wyczekiwanych przez klinicystów, a przede wszystkim pacjentów. Grupa, która z pewnością skorzysta z nowości refundacyjnych, to chorzy na raka płuca. Eksperci podsumowują najważniejsze zmiany w tym obszarze.
To moment przełomowy. Przez ponad dwie dekady powtarzaliśmy, że Polska potrzebuje nowoczesnego, kompleksowego modelu opieki nad pacjentem z rakiem płuca. Teraz jesteśmy o krok od jego realizacji – podkreślił prof. Rodryg Ramlau, prezes Polskiej Grupy Raka Płuca (PGRP). Lung Cancer Units (LCU) są jednym kluczowych elementów wspierających osiągnięcie założeń Misji Rak Płuca 2024 - 2034 – obniżenia umieralności z powodu raka płuca z 24% do ok. 15% oraz zwiększenia odsetka przeżyć 5-letnich z 14% do min. 20% (dla całej populacji chorych z rakiem płuca) w ciągu najbliższych 10 lat. Obecnie trwają ostatnie uzgodnienia w resorcie zdrowia przed ich implementacją.