Rak nerki

Udar, krwotok wewnętrzny, nowotwory płuca i nerek, głębokie ropnie, niedokrwienie kończyn, a nawet łagodny przerost prostaty czy hemoroidy – lista schorzeń, które można dziś leczyć pod kontrolą obrazowania, stale rośnie. Eksperci Ogólnopolskiej Konferencji Neuroradiologii i Radiologii Interwencyjnej PLTR podkreślają: ta dziedzina to już filar nowoczesnej medycyny. W Polsce barierą pozostaje jednak ograniczony i nierówny dostęp pacjentów do tych procedur.

Krwiomocz może być pierwszym objawem raka pęcherza moczowego, prostaty lub innych nowotworów układu moczowego i zawsze wymaga dokładnej diagnostyki – podkreśla prof. Piotr Chłosta z Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. W rozmowie z „Pulsem Medycyny” ekspert mówi o roli lekarzy rodzinnych we wczesnym wykrywaniu chorób uroonkologicznych, potrzebie rozszerzenia ich uprawnień diagnostycznych oraz przełomie, jaki dokonuje się dziś w leczeniu nowotworów urologicznych.

Od 1 stycznia 2025 roku obowiązuje nowa lista refundacyjna opublikowana przez Ministerstwo Zdrowia. W wykazie uwzględniono ważne zmiany, na które czekali chorzy zmagający się z rakiem nerki.

Jednym z głównych elementów, na którym nam zależy, jest uzyskanie szybkiej kontroli nad chorobą i szybkie zmniejszenie masy nowotworu – mówi dr hab. n. med. Jakub Kucharz, onkolog kliniczny.

Zwiększenie całkowitego budżetu na refundację i optymalizacja wykorzystania środków już dostępnych w systemie, poprawa przejrzystości i przewidywalności wydawania decyzji refundacyjnych, przygotowanie i promocja wytycznych dla lekarzy POZ w zakresie przeprowadzania wywiadu onkologicznego - to tylko kilka z rekomendacji dotyczących poprawy leczenia onkologicznego, przedstawionych w raporcie „Bariery w dostępie do leczenia innowacyjnego w wybranych chorobach nowotworowych”.

Choć w leczeniu chorych na raka nerkowokomórkowego mamy obecnie do dyspozycji więcej opcji terapeutycznych, nadal istnieją obszary, które wymagają modyfikacji. W mojej ocenie, program lekowy w aktualnej postaci jest niewystarczający. Niewątpliwie brakuje nam skojarzenia kabozantynibu z niwolumabem – podkreśla onkolog kliniczny prof. dr hab. n. med. Paweł Wiechno.

Zastosowanie w pierwszej linii leczenia schematu opartego o dwa leki o różnym mechanizmie działania: leku antyangiogennego z immunokompetentnym - to obecnie niezaspokojona potrzeba w programie lekowym B.10 dedykowanym pacjentom z zaawansowanym rakiem nerki - wyjaśnił w programie “Wytyczne i rekomendacje” prof. Jakub Kucharz z Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie.

Ostatnie lata to okres intensywnych zmian w podejściu do leczenia systemowego i strategii leczenia wielodyscyplinarnego pacjentów z rakiem nerki. Dzięki temu zwiększyły się możliwości walki z tym groźnym przeciwnikiem — zaznacza onkolog kliniczny dr hab. n. med. Jakub Żołnierek, prezes Stowarzyszenia Polska Grupa Raka Nerki.

Rak nerki stanowi blisko 2 proc. wszystkich rozpoznawanych na świecie nowotworów złośliwych. W Polsce notuje się ok. 5 tys. nowych przypadków rocznie, a liczba zachorowań wzrasta każdego roku o 2-3 proc. O korzyściach z modyfikacji programu lekowego i nowych form terapii mówi dr hab. n. med. Jakub Żołnierek, specjalista onkologii klinicznej.

Rak nerki stanowi blisko 2 proc. wszystkich rozpoznawanych na świecie nowotworów złośliwych. W Polsce notuje się ok. 5 tys. nowych przypadków rocznie, a liczba zachorowań wzrasta każdego roku o 2-3 proc. Rok 2023 był pierwszym pełnym rokiem funkcjonowania rozszerzonego (od maja 2022) programu lekowego B.10 - Leczenie raka nerki. Pojawiły się w nim nowe terapie w I i kolejnych liniach. O korzyściach z modyfikacji tego programu rozmawiamy z onkologiem klinicznym dr. hab. n. med. Pawłem Wiechno.

Rak nerkowokomórkowy (RCC) dotyka głównie osoby po 60. roku życia. Często są one obciążone chorobami współistniejącymi i wymagają szczególnej uważności w postępowaniu terapeutycznym. Na szczęście, badania i analizy nie wykazały, aby dostępne w programie lekowym B.10 leczenie systemowe, zastosowane w chorobie uogólnionej, wykazywało mniejszą efektywność u starszych chorych.

Pojawia się wiele prac wskazujących, że w przypadku raka prostaty profilowanie genetyczne należy wykonać już w momencie postawienia diagnozy – mówi prof. Tomasz Drewa, prezes Polskiego Towarzystwa Urologicznego, podsumowując kongres EAU 2023.

Szeroki dostęp do nowoczesnych terapii lekowych, w tym terapii skojarzonej – immunoterapii w połączeniu z inhibitorem kinazy tyrozynowej jest w stanie zapewnić chorym na zaawansowanego raka nerkowokomórkowego dłuższe przeżycie.

Zmiany wprowadzone w programie lekowym B.10 w 2022 r. znacząco poprawiły dostęp do skutecznego leczenia chorych na raka nerkowokomórkowego. O najważniejsze modyfikacje programu oraz wyzwania na rok 2023 r. dotyczące opieki nad pacjentami z tym nowotworem pytamy dr. hab. n. med. Jakuba Żołnierka.

W 2022 roku chorzy na zaawansowanego raka nerkowokomórkowego doczekali się wielu pozytywnych zmian w programie lekowym. Dr hab. n. med. Jakub Żołnierek przekonuje, że to bardzo dobrze zaprojektowany program, spełniający niemal wszystkie oczekiwania pacjentów i klinicystów.

W większości przypadków rak nerki wykrywany jest przypadkowo, podczas badań wykonywanych z innych przyczyn. Wówczas, wśród około 30 proc. zdiagnozowanych, choroba jest już na etapie znacznego miejscowego zaawansowania lub przerzutów odległych - mówił dr n. med. Piotr Tomczak, onkolog kliniczny i radioterapeuta z Katedry i Kliniki Onkologii Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu.

Terapia skojarzona oparta na leku immunokompetentnym oraz inhibitorze kinazy tyrozynowej o aktywności antyangiogennej to standard postępowania w I linii leczenia chorych na zaawansowanego raka nerki. Doniesienia z badań, prezentowane podczas tegorocznego kongresu Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej, potwierdziły skuteczność kombinacji kabozantynibu i niwolumabu w terapii chorych na ten nowotwór. W Polsce to połączenie lekowe nie jest jeszcze refundowane w tym wskazaniu.

Kabozantynib to lek dostępny w programie lekowym B.10 dotyczącym leczenia zaawansowanego raka nerki. Obecnie może być on stosowany u chorych w monoterapii lub w połączeniu z niwolumabem w II linii leczenia. Dr hab. n. med. Jakub Żołnierek wskazuje jednak, że leczenie skojarzone z wykorzystaniem kabozantynibu to standard postępowania u chorych z rakiem nerki już w I linii terapii, o czym także informowano podczas tegorocznego spotkania ASCO w Chicago.

Na tegorocznym kongresie ASCO zaprezentowano nową analizę dot. stosowania kabozantynibu u chorych na zaawansowanego raka nerki. Analiza dowodzi, że terapia skojarzona, połączenie kabozantynibu i niwolumabu, stosowana w pierwszej linii leczenia zwiększa czas do progresji choroby i wydłuża czas całkowitego przeżycia.

Objawy raka nerki rzadko pojawiają się w początkowej fazie rozwoju choroby. Jeśli już występują, to świadczą o jej zaawansowanym stadium - alarmują eksperci. Dlatego apelują, aby z badaniami nerek nie czekać do wystąpienia objawów. Należy kontrolować ich stan regularnie, nawet wtedy, gdy nie powodują żadnych dolegliwości.

Co roku w Polsce diagnozowanych jest około 5 tys. nowych przypadków raka nerki, niestety często w stadium zaawansowanym. Choroba ta rozwija się w utajeniu, a najczęściej wykrywana jest podczas przypadkowych badań diagnostycznych, takich jak USG – alarmują eksperci Polskiej Grupy Raka Nerki.

W dużej części przypadków rak nerki jest wykrywany przy okazji innych badań, we wczesnej fazie rozwoju, dzięki czemu można wykonać operację oszczędzającą. Jednak nie wszyscy chorzy się do niej kwalifikują. Jeszcze do niedawna nie było dla nich żadnej alternatywy. Obecnie są nią zabiegi małoinwazyjne, m.in. krioablacja. Na czym polega ta metoda leczenia, wyjaśnia radiolog interwencyjny dr n. med. Grzegorz Rosiak.

Dostępna do niedawna w programie lekowym B.10 pierwsza linia systemowego leczenia zaawansowanego raka nerki nie spełniała zaleceń Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej. Wprowadzone w maju zmiany w tym programie umożliwiają chorym dostęp do nowoczesnych terapii w I linii oraz do stosowania leczenia systemowego także w III linii.

Zdaniem ekspertów biorących udział w debacie “Pulsu Medycyny” pt. “Systemowe i ekonomiczne wyzwania w leczeniu zaawansowanego raka nerkowokomórkowego”, obowiązujący w Polsce program lekowy B.10 dotyczący leczenia zaawansowanego RCC jest programem archaicznym i wymaga pilnych modyfikacji, szczególnie w zakresie dostępu do nowoczesnych terapii lekowych.

Na przestrzeni ostatniej dekady przeprowadzono wiele badań klinicznych, które porównywały skuteczność terapii skojarzonych z monoterapią w I linii leczenia pacjentów z zaawansowanym rakiem nerkowokomórkowym. Badania te jednoznacznie wykazały znaczące korzyści dla chorych w odniesieniu do czasu przeżycia całkowitego i czasu przeżycia wolnego od progresji choroby dzięki zastosowaniu terapii skojarzonej.

Program lekowy B.10 dotyczący leczenia chorych na zaawansowanego raka nerki jest programem archaicznym i wymaga pilnych modyfikacji - powiedział onkolog kliniczny dr hab. Jakub Żołnierek podczas debaty na temat wyzwań diagnostyczno-terapeutycznych w zaawansowanym raku nerkowokomórkowym, zorganizowanej przez redakcję „Pulsu Medycyny”.

O potrzebach refundacyjnych, związanych z dostępem do nowoczesnych terapii lekowych dedykowanych chorym na zaawansowanego raka nerki, w programie “Oblicza Medycyny” rozmawiamy z dr hab. Jakubem Żołnierkiem oraz dr hab. Jakubem Kucharzem, specjalistami w dziedzinie onkologii klinicznej.

Doświadczenia pochodzące z badań klinicznych i obserwacji pacjentów potwierdzają skuteczność kombinacji kabozantynibu i niwolumabu u chorych z zaawansowanym rakiem nerki stosowanej w I linii leczenia.

Program lekowy B.10 dotyczący leczenia zaawansowanego raka nerki wymaga gruntownego i całościowego przekształcenia. Tylko jeśli wspomniane zmiany zostaną wprowadzone, będziemy mogli mówić w Polsce o możliwości nowoczesnego leczenia zaawansowanego raka nerki - podkreślił w programie “Oblicza Medycyny” dr hab. Jakub Kucharz z Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie.

O zasadach postępowania terapeutycznego u chorych na raka nerki w zależności od grupy rokowniczej oraz odstępstwach od wytycznych w praktyce leczenia, narzuconych przez obowiązujący w Polsce program lekowy, rozmawiamy ze specjalistami w dziedzinie onkologii klinicznej dr. hab. Jakubem Żołnierkiem i dr. hab. Jakubem Kucharzem.