„W razie niedostatecznej skuteczności dwuskładnikowego połączenia lekowego należy zastosować preparat złożony trójskładnikowy. Pozwala to osiągnąć poprawę kontroli ciśnienia i stosowania się pacjentów do zaleceń” — wskazuje prof. Andrzej Tykarski w rozmowie dotyczącej efektywności terapii hipotensyjnej, prowadzonej w dobie pandemii.
Z perspektywy blisko 10 miesięcy, które upłynęły od początku rozprzestrzenienia się pierwszej fali pandemii COVID-19, w coraz większym stopniu uwidacznia się jej niekorzystne oddziaływanie na zdrowie społeczeństw zamieszkujących różne kraje Europy i inne szerokości geograficzne świata. Ocenie wpływu pandemii na przebieg leczenia nadciśnienia tętniczego było poświęcone badanie, jakie eksperci Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (ESH) przeprowadzili w 20 krajach UE, dokonując przeglądu klinicznej aktywności 52 ośrodków doskonałości ESH.
Istnieje związek między przewlekłym stanem zapalnym tkanek twardych w jamie ustnej — zębach stałych i mlecznych — a rozwojem nadciśnienia tętniczego. „Istotnie statystycznie więcej wykazano próchnicy zębów u dzieci i młodzieży z nadciśnieniem tętniczym niż w grupie kontrolnej” — oceniła na podstawie obserwacji stomatologicznych prof. Danuta Ostalska-Nowicka.
„Rok 2020 upłynął w hipertensjologii pod znakiem licznych wyzwań. Jednym z największych była potrzeba szybkiego przestawienia się na leczenie nadciśnienia tętniczego z wykorzystaniem telemedycyny” – mówi prof. dr hab. n. med. Aleksander Prejbisz, prezes Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego.
„Przez ostatnie 10 lat zabiegi denerwacji bardzo mocno wpisały się do leczenia interwencyjnego nadciśnienia tętniczego, zarówno opornego, gdzie są uzupełnieniem terapii farmakologicznej, jak również u chorych bez leczenia hipotensyjnego” – ocenia prof. dr hab. n. med. Andrzej Januszewicz, przedstawiając w rozmowie historię zdobywania uznania przez tę metodę.
Z wiekiem dochodzi do obniżenia funkcji śródbłonka naczyń krwionośnych. Ten naturalny proces można spowolnić lub przyspieszyć, na co mają wpływ styl życia czy choroby współistniejące. Istotne jest także oddziaływanie hormonów na śródbłonek naczyniowy.
„Ryzyko sercowo-naczyniowe związane z nadciśnieniem tętniczym u młodych kobiet bywa niedoszacowane, ponieważ nawet w przypadku nasilonych czynników ryzyka 10-letnie bezwzględne ryzyko zgonu pozostaje niskie”— stwierdziła hipertensjolog dr hab. n. med. Agnieszka Olszanecka. U kobiet należy jednak uwzględnić w ocenie specyficzne czynniki zagrożenia chorobą układu krążenia, mające też wpływ na odrębność postępowania terapeutycznego.
Nadciśnienie tętnicze jest czynnikiem ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych. Udowodniono związek pomiędzy podwyższonymi wartościami ciśnienia tętniczego a rozwojem choroby wieńcowej, niewydolności serca, wystąpieniem udaru mózgu. Obecnie podkreśla się też istotność długości czasu z podwyższonymi wartościami ciśnienia tętniczego dla rozwoju chorób sercowo-naczyniowych.
Nadciśnienie tętnicze jest jednym z głównych modyfikowalnych czynników ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych. Wśród 30 środowiskowych, behawioralnych i metabolicznych czynników ryzyka chorób, skutkujących największą liczbą lat życia naznaczonych niepełnosprawnością, wysokie ciśnienie tętnicze zajmuje pierwsze miejsce.
Czy inhibitory konwertazy angiotensyny powinny być zawsze preferowane przed antagonistami receptora angiotensyny II w terapii schorzeń sercowo-naczyniowych, zwłaszcza nadciśnienia tętniczego? Prof. Aleksander Prejbisz i prof. Zbigniew Gaciong i odnieśli się do tego zagadnienia w debacie pro i kontra.
Zaburzenia natury psychicznej idą często w parze z nadciśnieniem tętniczym. „Świadomość tego faktu ma znaczenie m.in. przy doborze leków hipotensyjnych. Niektóre grupy leków na nadciśnienie tętnicze mogą wykazywać działanie niepożądane w postaci nasilenia lub powodowania depresji” — zauważa kardiolog i hipertensjolog prof. Katarzyna Stolarz-Skrzypek.
„Hałas środowiskowy, w tym lotniczy, może powodować szereg niekorzystnych następstw zdrowotnych. Opisano związki hałasu środowiskowego z otyłością, cukrzycą, zespołem metabolicznym, a także z chorobami układu krążenia, przede wszystkim z nadciśnieniem tętniczym, chorobą niedokrwienną serca i udarem mózgu” — wymienia dr hab. n. med. Marek Rajzer, prof. UJ.
Po blisko ośmiu miesiącach trwania pandemii COVID-19 można już ocenić, w jak dużym stopniu wpłynęła ona na czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych na nadciśnienie tętnicze. Prześledzimy te zmiany, rozpatrując uwarunkowania każdego z tych czynników.
Na początku pandemii COVID-19 pojawiły się niepokojące informacje dotyczące większego zagrożenia rozwojem infekcji u osób z nadciśnieniem tętniczym oraz przyjmujących leki hamujące układ renina-angiotensyna-aldosteron. Na szczęście, doniesienia te nie znalazły potwierdzenia w badaniach klinicznych.
Blisko 10 mln dorosłych Polaków cierpi na nadciśnienie tętnicze (NT) – wynika z danych NFZ z 2018 r. Zbyt wysokie ciśnienie to najważniejszy czynnik ryzyka udaru mózgu. Nawet 80 proc. chorych z takim rozpoznaniem ma NT. Mimo zagrożenia poważnymi powikłaniami, ponad jedna trzecia pacjentów z nadciśnieniem tętniczym przerywa zalecone leczenie zaledwie po pół roku, a po roku takich osób jest już około połowa (Chowdhury R. i in.: Eur. Heart J. 2013; 34(38): 2940-2948).
Antagoniści receptora angiotensyny II (sartany) należą do głównych grup leków hipotensyjnych stosowanych zarówno w monoterapii, jak i w leczeniu skojarzonym. Sartany charakteryzują się nie tylko wysoką skutecznością hipotensyjną, ale także korzystnie wpływają na regresję powikłań narządowych i zmniejszenie ryzyka sercowo-naczyniowego. Od zeszłego roku dostępny jest w Polsce jeden z młodszych przedstawicieli tej grupy leków — olmesartan, zarejestrowany przez FDA w 2002 r. Przez lata lek ten nie był dostępny w Polsce, warto jednak zaznaczyć, że wiele badań klinicznych z jego zastosowaniem przeprowadzono w polskich ośrodkach.
Coraz więcej uwagi poświęca się zagadnieniu wpływu długości pracy, jej zmianowości i obciążenia stresem w pracy na ryzyko sercowo-naczyniowe. Badania prowadzone na przestrzeni ostatnich lat wskazują, że jednym z mechanizmów tego związku jest wpływ długości pracy i pracy zmianowej na ryzyko rozwoju i stopień ciężkości nadciśnienia tętniczego. W tym kontekście należy odnotować trzy interesujące badania dotyczące tej kwestii.
Nie minęły jeszcze 2 lata od publikacji wytycznych European Society of Cardiology i European Society of Hypertension (ESC/ESH) oraz rok od ogłoszenia zaleceń Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (PTNT), a ukazały się nowe wytyczne International Society of Hypertension (ISH) dotyczące postępowania w nadciśnieniu tętniczym. Czy dokument ten wnosi coś istotnego do codziennej praktyki?
Nowe wytyczne International Society of Hypertension (ISH) dotyczące postępowania w nadciśnieniu tętniczym nie odbiegają w istotnym stopniu od aktualnych wytycznych europejskich i polskich. Interesującym zagadnieniem, poruszonym w wytycznych ISH, jest zmienność ciśnienia tętniczego pomiędzy porą „ciepłą” i „zimną”. Dotyczy to nie tylko różnicy w wysokości ciśnienia tętniczego pomiędzy latem a zimą, ale także podróżowania pomiędzy regionami różniącymi się istotnie temperaturą powietrza. Zdaniem autorów, zagadnienie to powinno być uwzględnione w terapii nadciśnienia tętniczego (rycina). Czy zatem u chorych na nadciśnienie tętnicze należy zmniejszyć intensywność terapii latem?
Szacuje się, że wśród chorych leczonych z powodu nadciśnienia tętniczego aż 10-13 proc. pacjentów ma NT oporne. Jak lekarz może podołać wyzwaniu, jakim jest leczenie takich pacjentów, radzi prof. dr hab. n. med. Andrzej Januszewicz, krajowy konsultant w dziedzinie hipertensjologii, którego gościliśmy w programie „Oblicza Medycyny”.
Nadciśnienie tętnicze i hipercholesterolemia to dwa schorzenia cywilizacyjne, które ze względu na ryzyko sercowo-naczyniowe, jakie ze sobą niosą, nazywane są „zabójczym duetem”. Jaka jest skala problemu? Co można zrobić, by skutecznie leczyć takich pacjentów? – w programie „Oblicza Medycyny” zapytaliśmy dr. hab. n. med. Piotra Dobrowolskiego, kierownika Samodzielnej Poradni Lipidowej w Narodowym Instytucie Kardiologii w Warszawie.
Wobec niepokojących danych dotyczących wzrostu częstości zgonów związanych z nadciśnieniem tętniczym, warto przypomnieć fakty wskazujące na znaczenie kontroli ciśnienia tętniczego oraz stosowania się do zaleceń lekarskich w prewencji wtórnej zdarzeń wieńcowych.
Ostatnie lata przyniosły istotną poprawę rokowania u chorych na nadciśnienie tętnicze. Bez wątpienia jest to związane z większą skutecznością leczenia. W niektórych krajach nadciśnienie tętnicze jest efektywnie leczone u 50 proc. i więcej chorych. Niemniej jednak ostatnio przedstawione dane wskazują na wzrost częstości zgonów związanych z niewydolnością serca (zagadnienie to omówiliśmy niedawno na łamach „Pulsu Medycyny”). W tym kontekście również informacje podane ostatnio w „Journal of the American College of Cardiology”, dotyczące częstości zgonów związanych z nadciśnieniem tętniczym, budzą niepokój.
Nadciśnienie tętnicze (NT) jest jednym z głównych czynników ryzyka poważnych chorób okulistycznych, jak jaskra czy zwyrodnienie plamki związane z wiekiem. Osoby z NT i miażdżycą mają też większe ryzyko choroby zakrzepowo-zatorowej w obrębie siatkówki. „Tak jak może się to zdarzyć w naczyniach wieńcowych i spowodować zawał, czy w mózgu, doprowadzając do udaru, tak samo zamknięcie naczynia może nastąpić w oku. Jeśli zamknięta zostanie tętnica środkowa siatkówki, pacjent nagle przestaje widzieć i wymaga natychmiastowego leczenia, ale pomimo to rokowanie jest niepewne” — mówi prof. dr hab. n med. Jacek Szaflik.
Przewlekły stres, którego z powodu pandemii SARS-CoV-2 doświadczają Polacy, może niekorzystnie wpływać na kontrolę nadciśnienia tętniczego. „Pomocne będą leki złożone. Uproszczenie dawkowania, np. przyjmowanie jednej tabletki dziennie, zamiast dwóch, może istotnie poprawić wytrwałość terapeutyczną” – mówi dr hab. n. med. prof. nadzw. Aleksander Prejbisz, prezes elekt Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego.