Prof. Brygida Kwiatkowska: Terapia jak podróż do celu, z przesiadkami

Rozmawiała Monika Rachtan
opublikowano: 28-12-2020, 17:26

Na pytania dotyczące postępowania terapeutycznego w reumatoidalnym zapaleniu stawów odpowiada prof. dr hab. n. med. Brygida Kwiatkowska, kierownik Kliniki Wczesnego Zapalenia Stawów, zastępca dyrektora ds. klinicznych Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji w Warszawie.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Jakie korzyści daje pacjentowi z zapalną chorobą stawów metoda leczenia sekwencyjnego?

Opracowanie uniwersalnej dla wszystkich chorych taktyki leczenia schorzeń przewlekłych nie jest możliwe. Dostosowując indywidualnie leczenie dla każdego chorego, powinniśmy opierać się na strategii „treat to target”, czyli dostosowywać i modyfikować terapię tak, aby jak najszybciej osiągnąć remisję lub co najmniej niską aktywność choroby. Jeżeli pacjent choruje na RZS i nie reaguje na standardowe leczenie, po 3-4 miesiącach terapii powinna nastąpić zmiana leku, a u pacjentów źle rokujących powinno się wprowadzić jednoczasowe stosowanie dwóch leków, tak aby czas oczekiwania na spełnienie kryteriów włączenia do aktualnie obowiązującego programu lekowego skrócić do 8 miesięcy. Inną sytuacją jest stwierdzenie w leczeniu chorego na RZS tzw. złych czynników rokowniczych. Jeśli potwierdzi się ich obecność, to po niepowodzeniu pierwszej terapii tzw. klasycznym lekiem modyfikującym przebieg choroby u chorego (z reguły jest to metotreksat), nie powinno się podejmować prób wprowadzenia kolejnego leku z tej grupy. Zgodnie z najnowszymi zaleceniami europejskimi, należy włączyć chorego do programu lekowego leczenia lekami biologicznymi bądź tzw. celowanymi syntetycznymi lekami modyfikującymi przebieg choroby (aktualnie są to inhibitory JAK kinaz).

Postępowanie terapeutyczne powinno zatem zależeć od tempa rozwoju choroby i jej aktywności. Należy zwrócić uwagę, aby pacjent, szczególnie w początkowym okresie choroby, był pod stałą opieką reumatologiczną. Taki stały nadzór specjalistyczny pozwala odpowiednio dobrać leczenie i osiągnąć stan stabilnej remisji lub niskiej aktywności choroby.

W obszarze RZS istnieje wiele terapii o różnych mechanizmach działania i różnych sposobach podawania. Co preferują pacjenci, jeśli mogą wybierać?

Wytyczne Europejskiej Ligi do Walki z Reumatyzmem (EULAR) wskazują, że RZS jest chorobą przewlekłą, czyli będzie towarzyszyć choremu do końca życia i już zawsze będzie on musiał przyjmować leki. W związku z tym im większą liczbą leków o różnym mechanizmie działania możemy dysponować, tym większa szansa na skuteczne leczenie pacjenta. Bardzo cieszymy się, że w ramach obecnie obowiązujących programów lekowych leczenia RZS istnieje możliwość stosowania preparatów biologicznych. Mamy do dyspozycji terapie, które działają w czterech różnych mechanizmach, co daje możliwość modyfikacji leczenia oraz dopasowywania go do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Nową grupą leków stosowaną w RZS są preparaty doustne, tzw. celowane syntetyczne leki modyfikujące przebieg choroby. Dzięki szerokiemu dostępowi do różnych terapii działających w różnych mechanizmach, jesteśmy w stanie dobierać terapię w taki sposób, aby była ona najskuteczniejsza. Jeśli chodzi o preferencje pacjentów, to wciąż istnieje grupa chorych, którzy większym zaufaniem darzą leki podawane w formie pozajelitowej, zastrzyki lub wlewy dożylne. Zdecydowana większość aktywnych pacjentów, którzy prowadzą życie zawodowe, podróżują, preferuje leki przyjmowane doustnie, ponieważ nie wymagają one przechowywania w niskich temperaturach. Ich podanie nie wiąże się także z częstszą wizytą w szpitalu czy ośrodku. Chorym jest wygodniej włożyć blister tabletek do walizki czy torby podróżnej i przemieszczać się nawet między kontynentami. Możliwość prowadzenia terapii w formie doustnej korzystnie wpływa na jakość życia chorych, co przekłada się na lepsze dostosowywanie się do zaleceń lekarza. Leki doustne są także preferowane przez młodych pacjentów, którzy planują prokreację. Nowe cząsteczki doustne mają krótki okres półtrwania, co daje możliwość ich odstawienia na krótki czas przed planowanym zajściem w ciążę. Podobnie leki te odstawia się na krótko w przypadku planowanych zabiegów chirurgicznych.

Zgodnie z rekomendacjami Europejskiej Ligi do Walki z Reumatyzmem, planując terapię, zawsze powinniśmy przychylać się do preferencji pacjenta dotyczących formy podania leku. Takie postępowanie wpływa na powodzenie leczenia, gdyż pacjent bardziej słucha zaleceń lekarza, a współpraca między chorym a specjalistą układa się pomyślniej.

Dla jakich pacjentów dobrą opcją terapeutyczną są inhibitory JAK?

Dedykowane są one przede wszystkim osobom młodym, aktywnym zawodowo, kobietom planującym zajście w ciążę. Nie ma oczywiście żadnych przeciwwskazań, aby stosować je także u pacjentów starszych. Jedynie w przypadku osób w podeszłym wieku, z wywiadem choroby zatorowo-zakrzepowej należy zachować szczególną ostrożność w prowadzeniu terapii inhibitorami JAK, ponieważ mogą one zwiększać tendencję to wystąpienia incydentów choroby zakrzepowo-zatorowej.

Doświadczenia kliniczne pokazują, że blokery JAK kinaz pozwalają na nowe podejście terapeutyczne do leczenia RZS, ale także innych schorzeń zapalnych, np. ŁZS. W najbliższych latach z pewnością będziemy obserwować wejście tych leków w nowe obszary terapeutyczne. To, co wydaje się jednak najważniejsze ze strony samych pacjentów, to fakt, że stosowanie celowanych syntetycznych leków modyfikujących przebieg choroby wiąże się z dużą skutecznością oraz z dobrym profilem bezpieczeństwa. W przypadku nowo wprowadzanych terapii jest to kwestia, która zawsze budzi największe obawy nie tylko klinicystów, ale także samych chorych.

O KIM MOWA
Prof. dr hab. n. med. Brygida Kwiatkowska

jest kierownikiem Kliniki Wczesnego Zapalenia Stawów, zastępcą dyrektora ds. klinicznych Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji w Warszawie.

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.