Ministerstwo Zdrowia prowadzi prace nad włączeniem do koszyka świadczeń gwarantowanych oznaczenia wskaźnika albuminy do kreatyniny w moczu (UACR). Obecnie badanie to jest dostępne i finansowane w POZ jedynie w przychodniach, które realizują opiekę koordynowaną w zakresie nefrologii.
Wynik badania eGFR może wzbudzić niepotrzebny niepokój albo uśpić czujność lekarza. U starszego pacjenta szczególnego znaczenia nabierają ocena wskazań do dalszej diagnostyki i bezpieczeństwo stosowanej terapii. Prof. Tomasz Stompór wyjaśnia, które nieprawidłowości powinny skłonić do konsultacji, czego nie przypisywać automatycznie cukrzycy oraz na co uważać przy wielolekowości.
Albuminuria jest jednym z najczulszych markerów ryzyka sercowo-naczyniowego i postępu przewlekłej choroby nerek, jednak nadal zbyt rzadko jest oznaczana. To błąd, bo – jak podkreślają prof. Andrzej Januszewicz i prof. Beata Naumnik – nie istnieje bezpieczny poziom albuminurii. Już niewielki wzrost powinien skłaniać do wdrożenia diagnostyki i leczenia nefroprotekcyjnego.
Podwyższone stężenie kwasu moczowego to nie tylko problem pacjentów z dną moczanową. Coraz więcej badań wskazuje, że hiperurykemia może zwiększać ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych, zwłaszcza u osób z nadciśnieniem tętniczym, otyłością i zespołem metabolicznym. O nowych zaleceniach ekspertów i docelowych wartościach kwasu moczowego mówi prof. Justyna Domienik-Karłowicz.
Obecnie w Polsce na PChN cierpią ponad 4 mln osób, z czego co roku umiera 80 tys. Jedynie u 5 proc. choroba została rozpoznana, reszta nie jest jej świadoma i nie leczy się. Szacunki wskazują, że do 2034 r. liczba osób z PChN wzrośnie w naszym kraju do 5 mln. Z badania PolSenior wynika, że w populacji osób powyżej 60. roku życia prawie 20 proc. choruje na PChN.
Nefrologia została włączona do programów prewencyjnych i znalazła się na agendzie WHO. Przyjęto rezolucję dotyczącą zdrowia nerek i uznano przewlekłą chorobę nerek (ang. chronic kidney disease, CKD) za priorytetowy problem zdrowotny. To ogromna zmiana, która zobowiązuje również Polskę do monitorowania obciążenia CKD, rozwijania programów prewencyjnych i poprawy opieki nefrologicznej – mówi prof. Magdalena Krajewska, konsultant krajowy w dziedzinie nefrologii.
Przewlekła choroba nerek (PChN) dotyczy co najmniej 4 mln Polaków, przy czym większość nie jest tego świadoma. Staje się też jedną z głównych przyczyn zgonów w kraju. Jak wyjaśnia prof. Barbara Naumnik, nerki "zbierają baty" m.in. za pandemię cukrzycy, otyłości, nadciśnienia tętniczego, które zwiększają ryzyko ich uszkodzenia poprzez mechanizmy, takie jak hiperglikemia czy stan zapalny. - Statystyki są złe, dlatego że mamy złą wykrywalność wczesnych stadiów przewlekłej choroby nerek - zaznacza.
Najwyższa Izba Kontroli (NIK) ustaliła, że w latach 2022-2024 na diagnostykę i leczenie pacjentów z przewlekłą chorobą nerek przeznaczono ponad 6 mld zł, z czego aż 92 proc. stanowiły koszty dializoterapii i przeszczepów. Tylko 6 proc. środków wydatkowano na profilaktykę. Co więcej, duże wydatki nie przekładały się na jakość opieki nad pacjentami z chorobami nerek. Co jeszcze ustalono?
Podczas XV Zjazdu Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego (12-14 czerwca 2025 r.) w Katowicach odbyło się Walne Zgromadzenie Członków Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego, które wybrało Zarząd Główny oraz Główną Komisję Rewizyjną PTN na kadencję 2025-2028.
Wysokie ciśnienie tętnicze może prowadzić do nieprawidłowości w podocytach - wyspecjalizowanych komórkach kłębuszków nerkowych, które odgrywają kluczową rolę w filtrowaniu krwi i wytwarzaniu moczu, nawet jeśli nie ma innych, wcześniej istniejących schorzeń, takich jak cukrzyca, informuje pismo „Hypertension”.
Brak nefrologów, zbyt mała dostępność do dializy otrzewnowej, zbyt mała liczba przeszczepień nerki od dawców żywych, czy niedoszacowanie procedur nefrologicznych - to tylko kilka problemów w polskiej nefrologii, o których dyskutowano podczas posiedzenia sejmowej Podkomisji stałej do spraw organizacji ochrony zdrowia. Uczestnicy zgodnie zapowiedzieli otwartość i gotowość do współpracy nad rozwiązaniami usprawniającymi opiekę dla pacjentów z chorobami nerek.
Przewlekła choroba nerek (PChN) występuje u aż 12 proc. ogólnej populacji w Polsce, a wciąż to całkowicie niedoceniany problem współczesnej medycyny – mówi prof. Andrzej Więcek, kierownik Katedry i Kliniki Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. Zaznacza, że lekarze POZ mają tanie i proste narzędzia do jej rozpoznania, dostępna jest też skuteczna nefroprotekcja pozwalająca nawet zatrzymać chorobę.
Zapraszamy do wzięcia udziału w dwugodzinnym spotkaniu, podczas którego eksperci: prof. Tomasz Stompór, dr Anna Matyjek, prof. Marcin Adamczak i prof. Michał Holecki omówią aktualne i ważne z praktycznego punktu widzenia zagadnienia z zakresu nefrologii.
Prof. Magdalena Krajewska zastąpi prof. Ryszarda Gellerta na stanowisku konsultanta krajowego w dziedzinie nefrologii, który piastował tę funkcję od 2016 r. Nowa konsultant jest prezesem Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego.
Jedynie 5-6 proc. pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek jest kwalifikowanych do przeszczepu, reszta jest poddawana dializom. Tymczasem przeszczep nerki przyczynia się do wydłużenia życia pacjentów i jest znacznie mniej kosztowny dla budżetu państwa – oceniają eksperci.
Największymi problemami w rozpoznawaniu przewlekłej choroby nerek w początkowych stadiach są: jej bezobjawowy przebieg, utrudniony dostęp pacjentów do lekarza POZ, ignorowanie dyskretnych nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych oraz deficyty wiedzy w społeczeństwie — wylicza dr hab. Joanna Pazik, specjalistka w dziedzinie chorób wewnętrznych, nefrologii i transplantologii, w rozmowie dla Pulsu Medycyny.
O przełomowych technologiach lekowych, programie zdrowotnym dla społeczeństwa, duńskich wzorcach, wznoszącej fali epidemii cukrzycy typu 2, chorobach niemych klinicznie i o tym, kto „zawalił” – m.in. o tym mówiono podczas konferencji „Wyzwania na 2025 rok”, która odbyła się 24 stycznia.
Z listy konsultantów krajowych 31 grudnia 2024 r. zniknęło nazwisko prof. Ryszarda Gellerta, który od 2016 r. pełnił funkcję konsultanta krajowego w dziedzinie nefrologii. Nie było to jednak spowodowane zakończeniem kadencji.
W 2024 r. pracowano nad budowaniem świadomości i promowaniem wiedzy na temat przewlekłej choroby nerek, która, wg statystyk, może dotyczyć ponad 4 mln Polaków. Jednak większość z nich nie zdaje sobie sprawy z choroby, gdy ta jest w początkowym stadium rozwoju. W mijającym roku przeprowadzono wiele akcji edukacyjnych skierowanych do społeczeństwa, jak również szkoleń dla lekarzy różnych specjalności - rodzinnych, kardiologów i diabetologów, także pod auspicjami Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego - mówi prof. Magdalena Krajewska, prezes PTN.
Rosnące rozpowszechnienie chorób metabolicznych, kardiologicznych i nerkowych, przyczyniło się do zdefiniowania w 2023 r. przez Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne (AHA) zespołu sercowo-nerkowo-metabolicznego. W Polsce z tym problemem zmaga się kilkanaście milionów osób. By podnieść świadomość na temat choroby i określić faktyczne potrzeby w opiece nad pacjentami, grono specjalistów przygotowało raport systemowy pt. „Zespół sercowo-nerkowo-metaboliczny (ang. cardio-renal-metabolic syndrome, CRM) jako wyzwanie w opiece nad pacjentami z chorobami cywilizacyjnymi”.
Podstawowym błędem w leczeniu nawracających zakażeń układu moczowego (nZUM) pozostaje nadużywanie antybiotyków. Problem wynika także z nieuzasadnionego stosowania profilaktyki antybiotykowej, gdy już po wyleczeniu zakażenia zalecane jest przyjmowanie niższych dawek antybiotyków przez wiele miesięcy – mówi prof. dr hab. n. med. Katarzyna Kiliś-Pstrusińska, kierownik Kliniki Nefrologii Pediatrycznej Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu.
Zastosowanie w pierwszej linii leczenia schematu opartego o dwa leki o różnym mechanizmie działania: leku antyangiogennego z immunokompetentnym - to obecnie niezaspokojona potrzeba w programie lekowym B.10 dedykowanym pacjentom z zaawansowanym rakiem nerki - wyjaśnił w programie “Wytyczne i rekomendacje” prof. Jakub Kucharz z Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie.
W 2023 roku obserwowaliśmy niewielki wzrost liczby pacjentów dializowanych. Obecnie dostępność do świadczeń z zakresu dializoterapii pozostaje stabilna, wszyscy potrzebujący otrzymują leczenie nerkozastępcze, zmniejszyły się także braki kadrowe w zakresie personelu pielęgniarskiego, nadal brakuje lekarzy nefrologów - mówi prof. Magdalena Durlik.
Jak informuje czasopismo „JAMA Pediatrics”, osoby, które w wieku nastoletnim mają nadwagę lub otyłość, są bardziej narażone na wczesny rozwój przewlekłej choroby nerek (PChN). Choroba ta może prowadzić do niewydolności nerek, konieczności dializ i przeszczepienia nerki.
Niedawno polscy pacjenci zyskali szeroki dostęp do flozyn w wielu wskazaniach, co ogromnie ucieszyło chorych i klinicystów, którzy o to zabiegali. 1 listopada z listy leków refundowanych zniknęły jednak dwa z trzech dostępnych preparatów z tej grupy. Czy pacjenci m.in. z cukrzycą, niewydolnością serca z obniżoną frakcją wyrzutową lewej komory, ale też innymi chorobami, w których istnieją wskazania do stosowania tych leków, są obecnie zabezpieczeni w zakresie terapii refundowanych?
Jakie są zależności między pewnymi chorobami? Czy można określić konkretną korelację między występowaniem niektórych schorzeń, czy może też one wzajemnie się przenikają, utrudniając wyznaczenie jednoznacznej granicy między nimi? Jak bardzo nerki wpływają na pracę serca i odwrotnie? Co pojawia się jako pierwsze: otyłość czy cukrzyca? O tych zagadnieniach zdrowotnych dyskutowali eksperci podczas debaty „Zespół sercowo-nerkowo-metaboliczny, czyli czy współczesne społeczeństwo jest skazane na wielochorobowość”, zorganizowanej w ramach 16. konferencji „Polityka lekowa”.