Medycyna rodzinna

Nowotwory, do których rozwoju przyczyniają się wirusy, jak rak szyjki macicy czy rak wątrobowokomórkowy, można by w znacznym stopniu wyeliminować dzięki szczepieniom oraz wczesnemu wykrywaniu infekcji i leczeniu jej – oceniają eksperci. Ich zdaniem dużą rolę do odegrania mają tu lekarze podstawowej opieki zdrowotnej. Jednak musi być też system motywacyjny. Lekarz rodzinny musi być nagradzany za swoją aktywność.

Niemal 60 proc. pacjentów w Polsce, którzy potrzebowali wsparcia w zakresie zdrowia psychicznego, nie szukało pomocy, obawiając się stygmatyzacji. Na 100 tys. mieszkańców przypada zaledwie dziewięciu psychiatrów, a średni czas oczekiwania na wizytę wynosi 117 dni. – Zalecamy włączenie świadczeń z zakresu zdrowia psychicznego do podstawowej opieki zdrowotnej, gdzie można z powodzeniem leczyć najczęściej występujące problemy psychiczne – podkreśla Nino Berdzuli z WHO.

Zapraszamy do obejrzenia programu “Trójkąt terapeutyczny”, w którym eksperci: prof. dr hab. n. med. Zbigniew Krasiński, dr hab. n. med. Jarosław Drobnik oraz dr n. farm. Dorota Haznar-Garbacz rozmawiają o roli, jaką odgrywa lekarz rodzinny w diagnostyce i leczeniu pacjentów z przewlekłą niewydolnością żylną.

W naszej ocenie czas na wypracowanie zasad funkcjonowania samodzielnych praktyk pielęgniarskich w ramach opieki koordynowanej w POZ nie jest wystarczający - mówi “Pulsowi Medycyny” prezes NRPiP Mariola Łodzińska i zdradza, o czym porozmawia z minister Leszczyną w pierwszej kolejności.

Jaka jest diagnoza? Czy istnieją dowody na poważne zakażenie bakteryjne? Czy antybiotyki są naprawdę potrzebne? Czy należy wykonać posiew lub inne badania? Między innymi te pytania powinien zadać lekarz przed zaleceniem antybiotyku - podkreślił dr n. med. Paweł Grzesiowski, ekspert Naczelnej Rady Lekarskiej ds. zagrożeń epidemicznych.

Ministerstwo Zdrowia rozpoczęło wreszcie akcję informacyjną nt. szczepień przeciw COVID-19 nową szczepionką, tymczasem lekarze rodzinni PPOZ apelują do resortu o... publiczne przekazanie informacji o braku szczepionek.

Jak wskazuje specjalista medycyny rodzinnej Michał Domaszewski, w tej chwili obok COVID-19 w lekarskich gabinetach dominują grypa i zapalenie zatok. Dostępność różnego rodzaju testów pomaga postawić właściwą diagnozę i wdrożyć odpowiednie leczenie. – Polacy często leczą się sami, ale przeważnie robią to źle – zauważa ekspert.

Cytologię i mammografię od listopada może wykonywać więcej kobiet, jednak po pierwszym miesiącu nie możemy mówić o sukcesie frekwencyjnym. Brakuje promocji takich badań ze strony NFZ i Ministerstwa Zdrowia. Wycena świadczenia musi być też wyższa, aby było ono opłacalne dla przychodni – uważa Michał Bulsa, prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w Szczecinie.

Braki kadrowe są powodem, dla którego Ministerstwo Zdrowia łagodzi wymogi dotyczące zatrudnienia personelu medycznego w izbach przyjęć, gdy szpital jednocześnie udziela świadczeń w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej w zakresie podstawowym. Do błyskawicznych konsultacji trafił właśnie projekt rozporządzenia w tej sprawie.

Widzimy stopniowe zapełnianie się oddziałów pediatrycznych, jednak należy przypuszczać, iż wiele zachorowań nie jest prawidłowo rozpoznanych, bo szybkie testy antygenowe w kierunku SARS-CoV-2 czy testy combo wykrywające COVID-19, grypę i zakażenie RSV, nie są wykorzystywane w sposób optymalny – powiedziała prof. Aneta Nitsch-Osuch.

Maseczki mogą zapobiec paraliżowi w służbie zdrowia. Pamiętajmy: chory lekarz to brak lekarza, chora pielęgniarka to brak pielęgniarki – podkreśla Bożena Janicka, prezes Porozumienia Pracodawców Ochrony Zdrowia.

W miejsce zdefiniowanych paneli 10-punktowych, wprowadzenie panelu alergenów wziewnych i pokarmowych do diagnozowania alergii, stosowanych w zależności od stanu zdrowia świadczeniobiorcy - to jedna ze zmian, jaką niesie za sobą projekt nowelizacji rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej.

1 listopada 2023 r. powiększa się katalog badań diagnostycznych, które mogą zlecać lekarze POZ - chodzi m.in. o wskaźnik albumina/kreatynina w moczu w ramach opieki koordynowanej nad pacjentami z przewlekłą chorobą nerek. Lekarze rodzinni będą też mogli zlecać więcej badań diagnozujących alergie. Nowe uprawnienia zyskają lekarze nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej.

Najbardziej optymalnym rozwiązaniem byłoby stworzenie tzw. modelowego szpitala powiatowego, który poza oddziałami z podstawowych zakresów (chirurgia ogólna, interna, pediatria), w swoich strukturach posiadałby także lokalne przychodnie POZ. Usprawniłoby to ruch pacjentów, ale też stworzyło dyrektorom możliwość łatwiejszego zarządzania kadrą – mówi Mariusz Trojanowski, dyrektor szpitala powiatowego w Aleksandrowie Kujawskim.

Lekarz POZ ogrywa istotną rolę zarówno w profilaktyce i wczesnej diagnostyce nowotworów krwi, jak i po zakończeniu leczenia hematoonkologicznego. - Odsetek wyleczonych pacjentów hematoonkologicznych czy tych, którzy są w remisji, jest coraz większy. Poradnie i oddziały hematologiczne są więc coraz bardziej obciążone. Jednocześnie zmagamy się z niedoborem hematologów. Dlatego taki pacjent powinien znaleźć się pod opieką poradni POZ, gdzie nie wymaga specjalnego nadzoru, tylko rutynowego postępowania – mówi prof. Tomasz Wróbel.

Autorzy wytycznych dla lekarzy rodzinnych zalecają przeprowadzenie u pacjentów z podejrzeniem depresji odpowiedniej diagnostyki obejmującej ocenę funkcjonalną, wywiad dotyczący chorób, poprzedniego leczenia i wywiad rodzinny, a także ocenę ryzyka zagrożenia bezpieczeństwa (np. dokonania samobójstwa, objawów psychotycznych).

Problem byłby znacznie mniej odczuwalny, głównie dla pacjentów, gdyby świadczeniodawcy ze wszystkich poziomów systemu ochrony zdrowia stosowali się do obowiązujących przepisów i prawidłowo wykonywali swoje obowiązki wynikające z aktów prawa i umów zawartych z Narodowym Funduszem Zdrowia - mówi prof. Agnieszka Mastalerz-Migas, komentując problem odsyłania pacjentów pomiędzy POZ a AOS i szpitalami.

Latami średni czas życia Polaków wydłużał się, a stan zdrowia poprawiał. Ostatnia dekada ten trend wyhamowała, w czym istotnie pomogły zmiany w naszej diecie, w której obecnie triumfują: alkohol, cukier i czerwone mięso. - To połączenie istotnie zwiększa ryzyko wystąpienia patologii wątrobowych. Stłuszczenie wątroby na podłożu zespołu metabolicznego to problem nawet 30 proc. populacji - mówi prof. dr hab. n. med. Marek Hartleb, prezes Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii.

Przyjmowanie zbyt dużej liczby antybiotyków to norma. Jeśli nic się nie zmieni w tej kwestii, zakażenia oporne na antybiotyki mogą stać się główną przyczyną zgonów w niedalekiej przyszłości. O tym, jak to zmienić, opowiadał dr hab. n. med. Ernest Kuchar podczas inauguracji kampanii „Razem przeciwko antybiotykooporności”.

Szpitale powinny uzyskać uprawnienie do obarczania przychodni POZ kosztami badań w sytuacji, gdy pacjent stawia się na planową hospitalizację jedynie ze skierowaniem, bez wyników koniecznych procedur diagnostycznych - uważa dyrektor Mariusz Trojanowski. Jednocześnie dodaje, że należałoby wrócić do odrębnego wydzielenia środków na diagnostykę na poziomie POZ.

Nasze postępowanie jest dziś mocno weryfikowalne przez kolegów lekarzy, pacjentów i ich rodziny czy przysłowiowego dr Google. (...) Dobry lekarz to taki, który potrafi zbudować z pacjentem relację opartą na zaufaniu - mówi prof. Agnieszka Mastalerz-Migas.

Koledzy i koleżanki ze szpitali nie mogą traktować lekarzy rodzinnych jak swoich asystentów medycznych czy sekretarki. To brak szacunku do innych lekarzy, ale też do pacjentów, którzy są zmuszeni umówić się na kolejną wizytę, choć mają pełne prawo oczekiwać wystawienia zwolnienia na oddziale szpitalnym, SOR czy u dentysty - mówi jedna z lekarek rodzinnych. Problem odsyłania pacjentów do POZ nie dotyczy jednak tylko zwolnień, ale też badań przed planowymi zabiegami.

Do konsultacji publicznych trafił projekt rozporządzenia, w którym Ministerstwo Zdrowia porządkuje kwestie związane z prowadzeniem dokumentacji medycznej. Jedna ze zmian dotyczy podstawowej opieki zdrowotnej.

Obecnie już prawie 30 proc. poradni POZ w Polsce realizuje opiekę koordynowaną. - Od lat walczymy o to, aby pacjenci z obszarów wiejskich mieli dostęp do dobrej opieki medycznej. Koordynacja w POZ daje takie możliwości małym placówkom - mówi Tomasz Zieliński, wiceprezes Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie Zielonogórskie.

Pokrzywka i atopowe zapalenie skóry to schorzenia często spotykane nie tylko w praktyce dermatologa lub alergologa, ale także lekarza rodzinnego. Jakie narzędzia ma dziś do dyspozycji specjalista medycyny rodzinnej w zakresie ich diagnostyki i leczenia?

W Polsce na przyjęcie do hospicjum trzeba czekać miesiącami. Większość potrzebujących nie doczeka miejsca w placówce. Często są to osoby zmagające się z ogromnym bólem. Uśmierzają go opiaty, które mogą przepisać lekarze POZ. Jednak niektórzy z nich odmawiają wystawienia recepty. Sytuacji pacjentów paliatywnych nie poprawia także postawa niektórych onkologów, którzy nie kierują chorych do hospicjów. O istocie opieki paliatywnej, jej problemach oraz sposobach na ich rozwiązanie mówi „Pulsowi Medycyny” pielęgniarka opieki paliatywnej Katarzyna Kałduńska.

Leki nasenne mogą uzależniać, dziś to wiedza dosyć powszechna. Ale ich przyjmowanie, szczególnie przez seniorów, może przyczyniać się do wzrostu ryzyka upadków. Im lek silniejszy, tym ryzyko upadku większe. Dla osób starszych najbezpieczniejszym lekiem pozostaje melatonina - mówi ekspert.

Nowe wytyczne postępowania w nadciśnieniu tętniczym zaprezentowane na kongresie ESH 2023 silnie różnicują ciśnienie docelowe w różnych grupach wiekowych oraz podkreślają rolę pozagabinetowych pomiarów ciśnienia i równoległej oceny ryzyka sercowo-naczyniowego. Najnowsze rekomendacje podsumowuje prof. Andrzej Januszewicz.

Zdaniem prof. Jarosława Pinkasa kluczem do sukcesu szczepień przeciwko HPV jest edukacja i zwalczanie środowisk antyszczepionkowych oraz większe zaangażowanie lekarzy rodzinnych w ich realizację.

Lekarz POZ jest kluczem do tego, aby można było skutecznie leczyć pacjenta z infekcją - mówił konsultant krajowy w dziedzinie chorób zakaźnych prof. Andrzej Horban podczas konferencji inauguracyjnej projekt "Narodowy Program Zwalczania Sepsy".